ÂM BINH ĐÀO KÊNH VĨNH TẾ - Chương 47: Đoàn Người Trong Sương Sớm
Ba giờ hai mươi phút sáng ngày mười lăm tháng mười một năm hai nghìn không trăm hai mươi sáu. Khi mũi khoan thử ở tọa độ cũ vẫn đang dừng ở trạng thái…
Nội dung chương
Ba giờ hai mươi phút sáng ngày mười lăm tháng mười một năm hai nghìn không trăm hai mươi sáu. Khi mũi khoan thử ở tọa độ cũ vẫn đang dừng ở trạng thái cầm chừng và chưa một mệnh lệnh dừng khoan chính thức nào được nói ra thành tiếng. Lớp sương đặc trên mặt kênh trước mũi sà lan khoan bắt đầu chuyển động theo một cách mà Lê Quốc Trung biết mình sẽ không bao giờ quên được trong suốt phần đời còn lại. Sương không tan đi. Nó dồn lại, dày thêm ở một dải ngang trước hành lang khoan cũ, rồi từ trong dải sương đó, từng bóng người một hiện ra. Chậm rãi và rõ ràng, cho tới khi cả một hàng người đứng thành đội hình ngay trên mặt nước chắn ngang hướng hạ của mũi khoan. Trung ghi vào sổ tay của mình, bằng nét chữ mà sau này chính anh cũng nhận ra là đã run lên ở những nét cuối, rằng đây là lần hiện hình rõ thứ 1 của đoàn người dưới kênh kể từ ngày đội đặt chân tới đoạn kênh này.
Họ hiện ra như một đoàn phu đào kênh đang đứng giữa ca làm việc của mình. Những thân người gầy và đậm nắng trong những bộ áo phu phen đã bạc màu tới mức gần như hòa vào màu sương, thứ áo của người phu phen đời trước mà Trung từng nhìn thấy trong các bức ảnh tư liệu ở đình Vĩnh Tế Sơn. Trên tay họ là những chiếc cuốc và xẻng đã sứt mẻ, cán gỗ mòn nhẵn, lưỡi sắt cùn đi vì đất và nước của nhiều mùa đào. Họ đứng thành hàng ngang không đều nhau, người trước người sau theo đúng thế đứng của một đội phu đang giữ một đoạn bờ. Không một ai trong hàng người đó nhìn về phía sà lan bằng ánh mắt của kẻ trách móc hay đe dọa. Họ chỉ đứng đó, ở đúng vị trí mà mũi khoan sẽ phải đi qua nếu nó tiến thêm quãng ngắn còn lại, và sự đứng yên của họ nói rõ hơn bất kỳ lời cảnh báo nào đã từng được ghi vào hồ sơ của dự án này.
Không ai trong đoàn người đó có một gương mặt riêng để ghi nhớ, không ai có một cái tên để gọi, và không một ai mở miệng nói một lời riêng nào với những người đang sống trên mặt nước. Họ là một tập thể vô danh, đúng như cách bà Mai và bà Lệ đã tổng hợp lại từ tư liệu và lời kể của hai phía người Việt và người Khmer trong vùng. Những người phu đã ra đi theo từng đợt đào kênh dưới triều Nguyễn, chết vì chướng khí trong những ngày lội bùn ở vùng đất hoang và vì bờ đất sụp lở trong lúc đang đào. Rồi nằm lại dọc theo tuyến kênh này mà không một thân nhân nào đứng ra nhận lãnh riêng được. Trung đứng trên ghe máy, cách hàng người đó một khoảng nước ngắn, và nhận ra rằng điều làm cảnh tượng ấy trở nên trang trọng tới mức không ai trên mặt nước dám thở mạnh không phải là sự sợ hãi. Đó là cảm giác của người sống, sau hơn một tháng ghi chép, tranh luận và đi vòng qua nhau bằng hồ sơ, cuối cùng cũng được nhìn thấy tận mắt những người mà toàn bộ công việc của mình thực ra đã luôn xoay quanh. Những người chủ thật sự của hành lang nước này, đang đứng ra nhận lại phần đất của mình bằng sự hiện diện lặng lẽ nhất có thể.
Đặng Trọng Nghĩa là người lên tiếng trước, và câu nói của ông ta trong đêm đó là câu nói mà Trung sẽ ghi vào sổ bằng nguyên văn, có giờ giấc rõ ràng và có chữ ký của nhiều người chứng kiến về sau. Nghĩa bước ra tới mép ngoài cùng của sàn khoan, một tay vịn lan can, nhìn thẳng vào hàng người đang đứng trong sương trước mũi sà lan của mình. Và ra lệnh cho tổ trưởng tổ khoan bằng một giọng không lớn nhưng rõ tới từng chữ, rõ tới mức người ở ghe máy bên cạnh cũng nghe được không sót một từ.
- Dừng khoan. - Nghĩa nói. - Tắt máy chính. Rút mũi khoan lên, rút từ từ theo đúng quy trình, không được giật cục. Toàn bộ tổ khoan nghe rõ, việc đêm nay dừng ở đây.
Tiếng máy khoan cầm chừng tắt hẳn sau câu lệnh đó, và trong sự im lặng đột ngột phủ xuống mặt kênh. Tổ khoan bắt đầu phần việc rút mũi khoan lên với một sự cẩn thận mà Trung chưa từng thấy ở bất kỳ ca khoan nào trước đây của nhà thầu. Từng đoạn cần khoan được kéo lên chậm rãi, nước và bùn loãng chảy xuống từ thân khoan thành từng vệt dài. Chỉ số trên máy đo khí cầm tay mà Trung cầm trên ghe máy nhích lên rất nhẹ khi phần mũi khoan đi qua lớp gần nóc túi khí rồi hạ trở lại mức nền khi mũi khoan rời hẳn khỏi vùng nguy hiểm. Một cái nhích nhỏ và lành tính của kim đồng hồ thay cho tất cả những gì đã có thể xảy ra nếu quãng ngắn cuối cùng kia bị đi hết. Suốt quãng thời gian mũi khoan được rút lên, hàng người trong sương không hề tan đi. Họ đứng yên ở vị trí của mình, nhìn phần việc của người sống được làm cho tới nơi tới chốn, và chỉ khi đoạn mũi khoan cuối cùng rời khỏi mặt nước. Nhỏ xuống những giọt nước cuối cùng trong ánh đèn làm việc của sà lan, họ mới bắt đầu mờ đi.
Họ tan vào sương sớm theo đúng cách họ đã hiện ra, chậm rãi và không vội vã, từng bóng người một nhạt dần từ phía hai đầu hàng vào giữa. Những chiếc cuốc xẻng sứt mẻ hạ thấp xuống rồi mất hẳn, để lại trên mặt nước một vệt sóng phẳng lặng kéo dài. Giống hệt những vệt sóng mà đội đã ghi nhận trong những buổi sáng trước đây mà không hiểu hết ý nghĩa của chúng. Sương trên mặt kênh, sau khi đoàn người tan đi, bắt đầu loãng ra rất nhanh, như thể phần đặc quánh nhất của nó đã được mang đi cùng họ. Và phía chân trời trên đoạn kênh, vệt sáng đầu tiên của buổi sáng ngày mười lăm tháng mười một bắt đầu hiện lên mờ mờ qua lớp sương đang mỏng dần. Không một ai trên hai sà lan và chiếc ghe máy nói một lời nào trong suốt những phút đó. Phước đứng ở mũi ghe, tay vẫn giữ dây neo, đầu hơi cúi xuống. Nghĩa đứng ở mép sàn khoan, hai tay buông thõng, nhìn ra mặt nước trống trước mặt mình rất lâu, như một người vừa thua một ván cược lớn nhất của đời làm thầu và đồng thời vừa được ai đó lặng lẽ cứu khỏi chính ván cược của mình.
Trên sàn khoan, tổ khoan của nhà thầu bắt đầu tháo rời các đoạn cần khoan đã rút lên và xếp chúng lại lên giá đỡ theo đúng thứ tự. Không một tiếng kim loại nào va vào nhau to hơn mức cần thiết, như thể cả tổ đều tự hiểu rằng buổi sáng sớm này không dành cho những âm thanh ồn ào. Tổ trưởng tổ khoan đi một vòng quanh tháp khoan, tự tay kiểm tra lại khóa an toàn của hệ thống nâng, rồi tới đứng bên cạnh Nghĩa và báo cáo ngắn gọn rằng mũi khoan đã lên khỏi mặt nước hoàn toàn. Giàn khoan đã về trạng thái nghỉ an toàn, và tổ của ông ta xin phép giữ nguyên hiện trường như vậy cho tới khi có lịch làm việc mới bằng văn bản của dự án. Không ai tự ý đụng vào bất kỳ thiết bị nào nữa. Nghĩa gật đầu chấp thuận ngay, không thêm một điều kiện nào, rồi quay sang phía ghe máy của Trung và hỏi một câu mà giọng nói của ông ta. Lần đầu tiên trong suốt những tuần qua, không còn một chút gằn nào của người đang tính toán thiệt hơn.
- Biên bản đêm nay, anh định ghi thế nào? - Nghĩa hỏi.
- Ghi đúng những gì đã xảy ra. - Trung trả lời. - Giờ hạ khoan, độ sâu, giờ dừng, giờ rút xong, chỉ số khí, và cả việc đoàn người hiện ra chắn ngang hành lang trước khi mũi khoan được rút lên. Tôi ghi thế nào thì sáng mai sẽ đọc lại nguyên văn cho ông nghe trước khi ký, ông có quyền ghi ý kiến của mình bên cạnh, nhưng phần sự việc thì không ai trong chúng ta được ghi khác đi.
Nghĩa im lặng một lúc, nhìn xuống tập sổ tay trên tay Trung qua khoảng nước giữa hai sà lan, rồi gật đầu chậm rãi và nói rằng ông ta sẽ ký vào biên bản đó. Ký ở cả phần người ra lệnh hạ khoan và phần người ra lệnh dừng khoan. Vì cả hai mệnh lệnh đó đều là của ông ta và ông ta không định để bất kỳ ai trong tổ khoan của mình phải đứng ra gánh thay một phần nào của đêm nay. Nói xong, ông ta quay trở vào trong khoang điều khiển của sà lan khoan phụ, khép cửa lại, và ánh đèn trong khoang tắt đi sau vài phút. Để lại giàn khoan đứng yên trong sương sớm như một khối thép vừa được trả lại đúng vai trò vô tri của nó.
Khi trời sáng rõ hơn một chút, Trung mới khép cuốn sổ tay đã ghi kín mấy trang trong đêm lại và nhìn đồng hồ. Mọi việc đã xong trước khi mặt trời lên. Mũi khoan đã rút hẳn khỏi hành lang cũ, túi khí dưới lòng kênh vẫn nằm nguyên trong lòng đất của nó, không bị đâm thủng và không thoát lên một chút khí độc nào ngoài cái nhích nhẹ lành tính trên mặt đồng hồ đo. Không một người nào trên mặt nước đêm nay bị thương, không một ai phải đưa đi cấp cứu, và hàng người đã đứng chắn trong sương cũng đã an lòng mà tan đi sau khi nhìn thấy mũi khoan rời khỏi nơi họ yên nghỉ. Trung bảo Phước cho ghe máy chạy chậm vòng qua phía trước tọa độ cũ một vòng cuối, nhìn mặt nước đã phẳng lặng và trống trải trong sương sớm đang tan. Rồi quay đầu về phía sà lan khảo sát, nơi Đỗ Minh Quân đang đứng chờ trên boong với tập bản đồ hành lang trên tay. Để bắt đầu phần việc của một buổi sáng mới mà lần đầu tiên kể từ ngày neo sà lan tới nay, anh biết chắc chắn đội của mình sẽ được làm việc ở một nơi an toàn.