ANH LINH CẦU TÀU 914 CÔN ĐẢO - Chương 4: Đêm Đầu Trên Biển Khơi
Đêm đầu tiên trên biển khơi, biển yên tới mức Khôi nghe rõ tiếng tim mình đập. Tàu Sóng Lành chạy chậm trong bóng tối, đèn hàng hải đỏ và xanh ở hai mạn…
Nội dung chương
Đêm đầu tiên trên biển khơi, biển yên tới mức Khôi nghe rõ tiếng tim mình đập.
Tàu Sóng Lành chạy chậm trong bóng tối, đèn hàng hải đỏ và xanh ở hai mạn hắt xuống mặt nước những vệt sáng nhỏ. Trên đầu, bầu trời đầy sao, dày và gần, khác hẳn bầu trời ở đất liền bị ánh đèn phố che mờ. Ông Sơn tắt bớt đèn trong cabin để mắt quen với bóng tối, rồi gọi con trai ra đứng cạnh mình ở cửa lái.
- Đêm trên biển, mắt phải quen tối trước. Con đứng đây một lúc, đừng nhìn vào đèn nữa, nhìn ra ngoài kia. Lát nữa con sẽ thấy mặt nước rõ hơn bây giờ nhiều.
Khôi làm theo lời cha. Ban đầu anh chỉ thấy một màu đen trải dài, nhưng dần dần, mắt anh phân biệt được đường chân trời mờ, những vệt sóng lăn tăn phản chiếu ánh sao, và bóng con tàu của chính mình trượt đi trên mặt nước lặng. Cảm giác sợ bóng tối ban đầu tan dần, thay vào đó là một sự yên tĩnh rất sâu, như cả biển khơi đang ngủ.
- Cha, sao đêm nay biển êm vậy cha?
- Mùa này có những đêm biển êm như mặt hồ vậy đó. Không phải đêm nào cũng sóng gió đâu. Người đi biển gặp đêm êm thì phải biết quý, tranh thủ mà nghỉ và mà học.
Ông Sơn chỉ tay lên bầu trời, lần lượt chỉ cho con trai những chòm sao mà người đi biển xưa dùng để định hướng khi chưa có hải đồ điện tử. Ông nói tên từng chòm sao bằng cái tên dân dã mà ngư dân truyền nhau, chỉ hướng của chúng thay đổi ra sao theo giờ trong đêm. Và dặn Khôi dù tàu có máy móc hiện đại tới đâu cũng phải biết nhìn trời, vì máy móc có lúc hỏng, còn trời thì luôn ở trên đầu mình.
Khôi ngẩng đầu nhìn theo tay cha, cố ghi nhớ vị trí của từng chòm sao. Anh thấy đầu mình nhỏ bé dưới vòm trời rộng, mà lòng lại không hề hoang mang. Có cha đứng bên cạnh, có con tàu dưới chân, và có những vì sao cố định trên đầu, anh thấy đêm biển đầu tiên của mình yên ổn một cách lạ lùng.
Sau bài học xem sao, ông Sơn dẫn con trai xuống khoang máy. Trong ánh đèn vàng nhỏ của khoang, tiếng máy nổ trầm và đều, hơi nóng hầm hập phả lên mặt hai cha con. Ông đặt tay con trai lên thành máy, cho anh cảm nhận độ rung đều đặn của nó.
- Nghe máy không chỉ bằng tai. Bằng tay cũng nghe được. Máy khỏe thì nó rung đều như nhịp tim người khỏe. Máy có chuyện thì nhịp rung nó khạc đi, tay mình biết trước cả tai.
Khôi áp lòng bàn tay lên thành máy ấm nóng, cảm nhận nhịp rung đều truyền vào tay mình. Anh nhắm mắt lại một lúc, tập phân biệt tiếng máy nổ với tiếng sóng vỗ vào thân tàu và tiếng gió luồn qua khe cửa khoang. Ba thứ tiếng ấy hòa vào nhau thành một bản nhạc nền của đêm biển, mà người phụ máy phải học cách tách ra từng lớp.
- Con nghe thấy máy nổ đều, không có tiếng lạ.
- Ừ, đêm nay máy khỏe. Con ghi vào sổ đi, giờ trực, tình trạng máy, tình trạng biển. Ghi cho đúng những gì con thấy và nghe, không thêm bớt.
Khôi mở cuốn sổ nhật ký hải trình, ghi dòng trực đêm đầu tiên của mình. Anh ghi giờ, ghi biển êm, ghi máy nổ đều, ghi sao rõ trên trời. Nét chữ anh trong ánh đèn khoang máy hơi run vì tàu rung, nhưng từng chữ đều rõ ràng và thành thật. Khi anh ghi xong, ông Sơn đọc lại, gật đầu, rồi ký tên mình bên dưới như một sự xác nhận cho ca trực đầu tiên của con trai.
Nửa đêm, hai cha con chia nhau ca trực. Ông Sơn vào cabin ngả lưng một lát, dặn con trai ngồi ở cửa lái, cứ mười lăm phút lại nhìn một vòng quanh tàu, nghe tiếng máy một lần, có gì khác thường thì gọi cha dậy ngay, không được tự ý xử lý một mình trong đêm đầu. Khôi gật đầu, ngồi yên ở chỗ cha dặn, hai tay ôm ly trà ấm mà cha đã pha sẵn.
Đêm trôi chậm rãi. Khôi nhìn sao trời dịch chuyển dần về phía tây, nghe tiếng máy nổ đều đều không đổi, thỉnh thoảng đứng dậy đi một vòng ngắn trên boong để chân khỏi tê. Không có gì lạ xảy ra trong đêm ấy. Không có tiếng động nào ngoài tiếng máy, tiếng sóng và tiếng gió. Biển khơi ở giữa hải trình, xa hẳn đất liền và xa hẳn hòn đảo phía trước, chỉ là biển khơi bình thường trong một đêm yên.
Anh nghĩ về mẹ và em gái ở nhà, chắc giờ này đang ngủ. Anh nghĩ về hòn đảo phía trước mà tàu đang hướng tới, về cây cầu tàu mà cha dặn phải lên thắp nhang. Nhưng trong đêm yên này, những ý nghĩ ấy cũng yên, không gợi lên trong anh bất kỳ cảm giác bất an nào. Anh thấy mình chỉ đơn giản là một người con đang học việc trên tàu của cha, giữa một đêm biển đẹp và lặng.
Gần cuối ca trực, ông Sơn thức dậy, ra đứng cạnh con trai, nhìn một vòng quanh tàu rồi gật đầu hài lòng.
- Trực đêm đầu vậy là đạt. Con không ngủ gật, sổ ghi đủ, máy vẫn đều. Giờ con vào ngủ một giấc, cha trực phần còn lại. Sáng mai còn thả mẻ lưới đầu tiên gần đảo, phải có sức mà kéo lưới.
- Dạ. Mà cha, đêm nay êm quá, con cứ tưởng đêm trên biển phải có gì đó khác thường chớ.
Ông Sơn cười khẽ trong bóng tối, giọng ông ấm và thong thả.
- Biển thường ngày là vậy đó con. Yên lặng, đều đặn, không có gì khác thường hết. Người đi biển mà đêm nào cũng mong chuyện lạ thì không đi biển lâu được đâu. Mình cứ làm đúng việc của mình, đêm nào cũng như đêm nào.
Khôi vào cabin, nằm xuống chiếc giường hẹp dành cho người phụ tàu, nghe tiếng máy nổ đều qua vách gỗ. Mùi gỗ, mùi dầu máy thoang thoảng và mùi trà cha pha còn vương trong cabin làm anh thấy gần gũi như ở nhà. Anh thiếp đi nhanh chóng, ngủ một giấc sâu không mộng mị, trong khi con tàu vẫn lặng lẽ rẽ mặt nước yên của đêm đầu tiên trên biển khơi, hướng về phía hòn đảo còn xa ở phía trước.
Trước khi vào ngủ, Khôi còn theo cha học thêm một việc nữa. Ông Sơn lấy chiếc la bàn cũ đặt trong hộp gỗ ở cabin, đặt lên bàn lái, chỉ cho con trai cách đọc hướng đi trong đêm và đối chiếu với đường kẻ trên hải đồ điện tử. Hai thứ, một cũ một mới, cùng chỉ về một hướng, và ông dặn con trai phải biết dùng cả hai, vì người đi biển không bao giờ chỉ tin vào một thứ duy nhất.
- La bàn này cha giữ từ hồi mới đi biển. Nó cũ mà chưa bao giờ chỉ sai cha một lần nào. Máy điện tử thì tiện, mà điện hết hay máy hỏng thì chỉ còn nó với trời sao thôi.
- Dạ, con sẽ tập đọc la bàn mỗi đêm trực.
- Ừ. Mỗi đêm đọc một lần, ghi hướng vào sổ. Học việc là học từ những việc nhỏ lặp đi lặp lại như vậy, chớ không có việc nào lớn nhảy tới một lần đâu.
Khôi cầm chiếc la bàn lên tay, nhìn kim chỉ hướng lay động nhẹ theo nhịp tàu, rồi đặt nó trở lại hộp gỗ một cách cẩn trọng. Anh ghi vào sổ thêm một dòng về hướng đi của tàu trong đêm, rồi mới gấp sổ lại.
Ông Sơn rót thêm trà cho hai cha con, thứ trà thường ngày ở nhà chứ không phải gói trà ngon của mẹ gói cho việc lễ. Hai cha con ngồi uống trà trong cabin ấm, nói chuyện nhỏ về những chuyến đi cũ của ông, về những mùa cá bội thu và những mùa biển động mà tàu phải nằm bờ dài ngày. Khôi nghe cha kể, thấy đời đi biển của cha hiện ra qua từng câu chuyện giản dị, không hề có chuyện gì ly kỳ, chỉ có mồ hôi, sự cẩn trọng và lòng kiên nhẫn với mặt biển thay đổi từng ngày.
- Cha đi biển bao nhiêu năm, có bao giờ cha sợ không cha?
- Có chớ. Ai nói đi biển mà không sợ là nói dóc. Sợ thì mình càng phải cẩn thận, kiểm tàu kỹ hơn, nghe máy kỹ hơn, nhìn trời kỹ hơn. Cái sợ nó giữ mình sống, con à. Người hết sợ biển mới là người nguy hiểm.
Khôi gật đầu, ghi nhớ câu nói ấy như ghi nhớ một bài học nghề. Anh nhìn cha mình trong ánh đèn cabin vàng ấm, thấy khuôn mặt đã nhiều nếp nhăn của ông bình thản lạ thường giữa biển đêm. Và anh hiểu sự bình thản ấy không phải tự nhiên mà có, nó được trả bằng mấy chục năm cẩn trọng không ngơi nghỉ.
Ca trực của ông Sơn bắt đầu khi Khôi vào giường. Qua vách cabin mỏng, anh còn nghe tiếng bước chân cha đi một vòng trên boong, tiếng ho khẽ, rồi tiếng ghế gỗ kéo nhẹ ở cửa lái. Những âm thanh nhỏ và đều ấy làm anh yên tâm chìm vào giấc ngủ, như hồi còn nhỏ nằm nghe tiếng cha đi kiểm cửa nhà trước khi ngủ.
Khi Khôi thức dậy, trời đã hửng sáng ở phía đông. Ông Sơn đang đứng ở mũi tàu, tay cầm ly trà nóng, nhìn về phía chân trời sáng dần. Ông quay lại, nói với con trai bằng giọng khỏe khoắn của người đã quen với những đêm trực dài.
- Dậy rồi thì rửa mặt, ăn sáng. Sáng nay thả mẻ lưới đầu tiên gần vùng biển của đảo. Đêm qua biển cho mình một đêm yên, hôm nay mình phải trả lại bằng một ngày làm việc cho đàng hoàng.
Khôi rửa mặt bằng nước biển cha múc sẵn trong thùng ở phía lái, nước mặn và lạnh làm anh tỉnh hẳn. Anh ăn vội ổ bánh mì và ly trà nóng cha để sẵn trên bàn cabin, rồi theo cha ra khoang lưới, kiểm lại từng cuộn dây và phao cho mẻ lưới sắp thả. Tay anh làm việc nhanh hơn hôm qua một chút, chân đứng trên boong cũng vững hơn, như thể một đêm trực yên trên biển đã lặng lẽ dạy cho cơ thể anh nhiều điều mà lời nói không dạy hết được.
Khôi gật đầu, bước ra boong trong ánh sáng đầu ngày, hít một hơi dài không khí biển trong lành. Đêm đầu trên biển khơi của anh đã trôi qua như vậy, trọn vẹn yên tĩnh, không một dấu hiệu lạ nào, chỉ có sao trời. Tiếng máy đều và những bài học đầu tiên của một người học việc đi biển mà cha anh đã truyền lại trong bóng tối yên lành của mặt biển lặng.