BẠCH CỐT TINH TRONG ĐỘNG ĐÔN HOÀNG - Chương 12: Thiếu nữ bên giếng cạn
Chiều 18/09/1934, giếng cạn phía tây thôn trạm. Đó là mốc thời gian Mã Lục ghi vào trí nhớ trước tiên, vì mọi việc xảy ra trong ngày đều phải đối chiếu…
Nội dung chương
Chiều 18/09/1934, giếng cạn phía tây thôn trạm. Đó là mốc thời gian Mã Lục ghi vào trí nhớ trước tiên, vì mọi việc xảy ra trong ngày đều phải đối chiếu với sổ đoàn và lời khai của người trong cuộc. Đoàn Thẩm Ký lúc này vẫn giữ đủ lệ cũ: việc gì cũng có người chứng kiến, vật gì cũng có người giữ, lời gì cũng phải hỏi lại lần thứ hai.
Mã Lục dẫn tốp lạc đà ra giếng phụ cách thôn một quãng vì giếng chính đông người, và gặp một thiếu nữ áo trắng tự xưng A Tuyết, nói bị mã tặc cướp đoàn, trốn thoát và xin đi nhờ về thành. Nàng khóc rất khéo, kể đúng tên các trạm trên đường đoàn vừa qua, khiến phu xe khó lòng bỏ mặc.
Phía xa, dãy núi đá đen sẫm đứng im như một bức tường không cửa. Mã Lục nhìn về hướng ấy rất lâu. Ông biết điểm đến của đoàn nằm ngay dưới chân bức tường đá đó, và cũng biết mọi lời đồn khó nghe nhất đều gắn với nơi ấy.
Mã Lục kiểm tra lại nút buộc của các bao hàng lần cuối. Tơ lụa sợ ẩm, trà sợ mùi lạ, thuốc bắc sợ nắng gắt, mỗi thứ một tính nết riêng. Ông thuộc tính nết của hàng hóa như thuộc tính người trong đoàn.
Mã Lục nhớ lại lời dặn của Tang Đan về tử địa quanh vùng này. Hài cốt người và thú nằm lẫn trong cát hàng trăm năm không ai nhận. Đất như thế giữ âm khí nặng, người yếu bóng vía đi qua dễ sinh bệnh và mê sảng.
Hồ Vĩnh Phúc rắc một vòng tro bếp quanh chỗ để hàng quý. Tro giữ dấu chân của bất cứ ai tới gần trong đêm, sáng ra nhìn là biết. Mẹo này do phu xe già truyền lại và đã cứu đoàn khỏi mất trộm hai lần.
Tang Đan thử độ sâu của cát bằng một cây gậy dài. Gậy lún xuống gần một gang ở chỗ cát xám, trong khi chỗ cát vàng bên cạnh chỉ lún nửa gang. Cả nhóm lặng lẽ vòng tránh vùng cát xám ấy.
Khi lửa trại cháy đều, mấy người ngồi gần nhau hơn để tránh gió. Câu chuyện quay về hàng hóa, tiền công và ngày về, những chuyện trần thế làm người ta tạm quên nỗi sợ mơ hồ. Chỉ có Hồ Vĩnh Phúc thỉnh thoảng lại ngẩng đầu nghe ngóng phía ngoài vòng lửa.
- Đoạn đường này trước kia có ai trú đêm chưa. - Mã Lục hỏi người dẫn đường của trạm. Người kia đáp đã lâu không ai dám ở lâu, chỉ ghé lấy nước rồi đi ngay. Câu trả lời ngắn mà làm mấy phu xe trẻ im hẳn.
Mã Lục nhớ quy tắc của Tang Đan nên không hứa ngay, cho người chạy về trạm gọi chưởng quầy và lạt ma tới.
Có lúc gió ngừng hẳn, im lặng dày tới mức nghe được tiếng tim mình đập. Mã Lục giữ nguyên tư thế ngồi và chờ cho qua hết cơn im lặng ấy. Ở tử địa, im lặng quá lâu cũng là một dấu hiệu phải ghi nhớ.
Mã Lục đứng trên một mô đá thấp nhìn bao quát cả đoàn. Từ trên cao, người và lạc đà chỉ là những chấm nhỏ giữa biển cát mênh mông. Ông chợt thấy chuyến hàng này nhỏ bé biết chừng nào so với vùng đất đã nuốt không biết bao nhiêu đoàn người vô danh.
Trời về chiều, cát đổi màu từ trắng sang vàng sẫm rồi xám lạnh. Mã Lục cho đoàn thu dọn sớm hơn thường lệ một khắc. Ai cũng hiểu lý do mà không cần nói thành lời.
Tang Đan kể rằng những người đi cát lâu năm đều thuộc một lệ chung. Gặp hài cốt vô danh bên đường thì vùi lại tử tế, gặp người lạ ban đêm thì hỏi rõ lai lịch trước khi cho vào trại. Lệ ấy không ghi trong sổ nào mà truyền miệng qua nhiều thế hệ phu xe.
Hồ Vĩnh Phúc buộc lại dây yên cho con lạc đà đầu đàn, kiểm tra chỗ da bị cọ xát. Con thú quỳ gối chịu đựng, thỉnh thoảng quay đầu nhìn chủ bằng con mắt ướt. Đi cát lâu, người và thú hiểu nhau qua những việc nhỏ như thế.
Việc phân nước được làm rất nghiêm trong đoàn. Mỗi người một phần, lạc đà uống theo lượt, phần dự trữ khóa trong thùng gỗ không ai tự ý mở. Mã Lục đứng nhìn tới lượt cuối cùng mới rời giếng.
- Đêm nay chia gác làm ba ca, không ai gác một mình. - Mã Lục dặn và nhìn từng người một lượt. Lệnh này từ mấy ngày nay không còn ai cười nữa. Người nhận ca đầu ôm chăn ra ngồi cạnh đống lửa chưa tàn.
Hậu quả của việc này được Mã Lục ghi lại ngay trong đêm. Sổ dữ kiện của đoàn thêm một dòng mới: Lần mượn da thứ nhất bắt đầu: hình thiếu nữ A Tuyết; chi tiết nàng biết tên các trạm trên đường vào sổ như điểm bất thường bị bỏ qua. Dòng chữ ngắn mà nặng, vì từ nay mọi quyết định của đoàn đều phải đối chiếu với nó.
Một phu xe trẻ hỏi vì sao phải tụng kinh cho những bộ hài cốt không quen biết. Mã Lục đáp rằng người sống làm việc tử tế cho người khuất thì lòng mình yên. Lòng yên thì tay không run và mắt nhìn rõ hơn trong đêm tối.
- Cát hôm nay lạ lắm, đi mãi mà dấu chân cũ vẫn còn nguyên. - Hạ Văn Bân nói nhỏ khi quay lại trại. Mã Lục bảo mọi người ghi nhớ nhận xét ấy, vì dấu vết trên cát là thứ chữ viết trung thực nhất của sa mạc.
- Ai thấy điều gì lạ thì báo ngay cho người gác, đừng tự đi xem một mình. - Lệnh của Mã Lục được truyền qua từng tốp. Thạch Tiểu Thạch nghe xong ôm chặt bó củi vào ngực và đi sát bên Mã Lục.
Gió mang theo tiếng cát trượt trên sườn cồn, nghe như có bàn chân rất nhẹ đi qua. Mã Lục ngồi yên nghe hết một hồi lâu mới phân biệt được tiếng cát và tiếng thú. Đêm ở sa mạc dạy người ta kiên nhẫn trước khi kết luận.
Ở giếng cạn phía tây thôn trạm, cát lọt vào mọi khe hở của áo quần và giày vải. Mã Lục phủi cát trên vai áo rồi gọi Hồ Vĩnh Phúc lại gần để dặn việc. Giọng ông giữ mức vừa đủ nghe, không muốn làm cả trại chú ý.
Đá ở vùng này giữ nóng lâu và nứt ra những vệt đen mảnh. Mã Lục nhặt một mảnh đá lên xem rồi đặt trả lại chỗ cũ. Ông không muốn mang theo bất cứ thứ gì nhặt được quanh vùng đất có hài cốt vô danh.
Hạ Văn Bân mang tới một bát trà nóng và đặt xuống bên cạnh Mã Lục. Hai người uống trà mà không nói gì thêm. Tình đồng hành trên đường cát nhiều khi chỉ cần một bát trà đúng lúc.
Trong lúc chờ đoàn tập hợp, Mã Lục hỏi thăm Tang Đan về đoạn đường sắp tới. Câu trả lời gồm toàn tên giếng, tên cồn và những chỗ cát lún phải tránh. Ông ghi hết vào trí nhớ theo thứ tự trước sau.
Mã Lục mở tấm chăn len dày ra xem lại, đối chiếu từng khoản bằng đầu ngón tay. Sổ sách của đoàn buôn là mạng người thứ hai, mất sổ là mất đường về. Ông ghi thêm ngày tháng ở góc trang rồi mới khép lại.
Tang Đan kiểm lại túi kinh rồi ghi thêm một dòng vào giấy nhớ. Mực tàu gặp gió khô rất mau đặc, phải chấm nhiều lần mới viết tròn nét. Tờ giấy được gấp tư và cất vào ngực áo.
Mã Lục tới giếng cạn phía tây thôn trạm khi hơi nóng ban ngày còn giữ trong đá tới tận nửa đêm. Việc đầu tiên ông làm là đếm lại người và lạc đà theo thói quen của đoàn buôn. Con số khớp với sổ thì lòng mới yên được một nửa.
- Việc hôm nay phải xong trước khi trời tối hẳn. - Mã Lục nói và chỉ tay về phía đoàn lạc đà đang được dỡ hàng. Hồ Vĩnh Phúc gật đầu, quay đi truyền lại cho tốp của mình.
La Đại Dũng kiểm lại yên lạc đà rồi ghi thêm một dòng vào giấy nhớ. Mực tàu gặp gió khô rất mau đặc, phải chấm nhiều lần mới viết tròn nét. Tờ giấy được gấp tư và cất vào ngực áo.
Đàn lạc đà nằm rạp thành vòng ngoài, cổ ngẩng cao và tai luôn quay về phía gió. Chúng nhai chậm, mắt lim dim, nhưng chỉ một tiếng động lạ cũng đủ làm cả đàn ngẩng đầu cùng lúc. Người phu xe già nói thú đi cát nghe đất giỏi hơn người.
Mã Lục đi một vòng quanh chỗ nghỉ, xem xét nền đất và hướng gió. Nơi nào cát xám hơn nơi khác, ông đều dừng lại nhìn lâu hơn một chút. Kinh nghiệm nhiều năm dạy ông rằng đất lạ thì phải hỏi người già và nhìn dấu chân thú trước.
Bữa ăn của đoàn chỉ có bánh khô, thịt muối và trà nóng pha trong ấm sắt. Hạ Văn Bân chia phần đều cho từng tốp, ai cũng nhận phần mình rồi ăn trong im lặng. Tiếng nhai bánh khô giòn tan nghe rõ giữa khoảng cát rộng.
Mã Lục mở bó đuốc ra xem lại, đối chiếu từng khoản bằng đầu ngón tay. Sổ sách của đoàn buôn là mạng người thứ hai, mất sổ là mất đường về. Ông ghi thêm ngày tháng ở góc trang rồi mới khép lại.
La Đại Dũng kể rằng những người đi cát lâu năm đều thuộc một lệ chung. Gặp hài cốt vô danh bên đường thì vùi lại tử tế, gặp người lạ ban đêm thì hỏi rõ lai lịch trước khi cho vào trại. Lệ ấy không ghi trong sổ nào mà truyền miệng qua nhiều thế hệ phu xe.
Ánh đèn dầu trong lều chao nghiêng theo gió lùa qua khe vải. Mã Lục lấy tay che miệng đèn và nhìn ra ngoài qua khe hở. Bên ngoài chỉ có cát, đá và mấy đống hàng phủ bạt im lìm.
Trong lúc chờ đoàn tập hợp, Mã Lục hỏi thăm La Đại Dũng về đoạn đường sắp tới. Câu trả lời gồm toàn tên giếng, tên cồn và những chỗ cát lún phải tránh. Ông ghi hết vào trí nhớ theo thứ tự trước sau.
- Hàng hóa có ướt hay mốc thì còn cứu được, người mất thì không. - Mã Lục nói câu ấy với giọng rất bình thản. Mấy phu xe nghe xong đều cúi đầu, vì ai cũng hiểu chuyến đi này đã khác hẳn những chuyến trước.
Mã Lục khép sổ lại và thắt nút dây buộc sổ bằng một nút kép. Ông biết những dòng chữ hôm nay sẽ còn được đọc lại nhiều lần. Đoàn chìm vào giấc ngủ chập chờn của người đi cát.