BẠCH CỐT TINH TRONG ĐỘNG ĐÔN HOÀNG - Chương 31: Dấu xương trên cát sớm
Sáng 30/09/1934, đường cát tây Đôn Hoàng. Đó là mốc thời gian Mã Lục ghi vào trí nhớ trước tiên, vì mọi việc xảy ra trong ngày đều phải đối chiếu với sổ…
Nội dung chương
Sáng 30/09/1934, đường cát tây Đôn Hoàng. Đó là mốc thời gian Mã Lục ghi vào trí nhớ trước tiên, vì mọi việc xảy ra trong ngày đều phải đối chiếu với sổ đoàn và lời khai của người trong cuộc. Đoàn Thẩm Ký lúc này vẫn giữ đủ lệ cũ: việc gì cũng có người chứng kiến, vật gì cũng có người giữ, lời gì cũng phải hỏi lại lần thứ hai.
Đoàn rời thành lúc trời chưa sáng rõ, Mã Lục đi đầu và hai lần thấy trên cát những vệt lõm tròn xếp thành hàng như dấu đốt xương ấn xuống, bị gió xóa dần ngay trước mắt. Lạc đà đi qua vùng này im lặng lạ thường, không con nào kêu.
Mã Lục tới đường cát tây Đôn Hoàng khi mây mỏng che mặt trăng thành một quầng sáng đục. Việc đầu tiên ông làm là đếm lại người và lạc đà theo thói quen của đoàn buôn. Con số khớp với sổ thì lòng mới yên được một nửa.
Thẩm Vạn Thành buộc lại dây yên cho con lạc đà đầu đàn, kiểm tra chỗ da bị cọ xát. Con thú quỳ gối chịu đựng, thỉnh thoảng quay đầu nhìn chủ bằng con mắt ướt. Đi cát lâu, người và thú hiểu nhau qua những việc nhỏ như thế.
- Việc hôm nay phải xong trước khi trời tối hẳn. - Mã Lục nói và chỉ tay về phía đoàn lạc đà đang được dỡ hàng. Thẩm Vạn Thành gật đầu, quay đi truyền lại cho tốp của mình.
Bữa ăn của đoàn chỉ có bánh khô, thịt muối và trà nóng pha trong ấm sắt. Cố Hành Chu chia phần đều cho từng tốp, ai cũng nhận phần mình rồi ăn trong im lặng. Tiếng nhai bánh khô giòn tan nghe rõ giữa khoảng cát rộng.
Khi đoàn dừng nghỉ, Cố Hành Chu nhóm bếp ở chỗ khuất gió và đào hố cát đặt nồi. Khói bếp bay ngang mặt đất rồi tan nhanh. Mùi trà nóng làm không khí bớt căng hơn một chút.
Trong lúc chờ đoàn tập hợp, Mã Lục hỏi thăm Tang Đan về đoạn đường sắp tới. Câu trả lời gồm toàn tên giếng, tên cồn và những chỗ cát lún phải tránh. Ông ghi hết vào trí nhớ theo thứ tự trước sau.
Đêm xuống rất nhanh ở sa mạc, cái lạnh ập tới ngay sau vệt nắng cuối cùng. Mã Lục khoác thêm áo bông và ngồi gần lửa hơn. Ông lật sổ ra ghi lại những việc đã xảy ra trong ngày bằng nét chữ nhỏ và đều.
Anh báo lại cho chưởng quầy nhưng đoàn không còn đường quay lại, chỉ tăng tốc để qua vành cát trắng trước trưa.
- Ai thấy điều gì lạ thì báo ngay cho người gác, đừng tự đi xem một mình. - Lệnh của Mã Lục được truyền qua từng tốp. Thạch Tiểu Thạch nghe xong ôm chặt bó củi vào ngực và đi sát bên Mã Lục.
Mã Lục đi một vòng quanh chỗ nghỉ, xem xét nền đất và hướng gió. Nơi nào cát xám hơn nơi khác, ông đều dừng lại nhìn lâu hơn một chút. Kinh nghiệm nhiều năm dạy ông rằng đất lạ thì phải hỏi người già và nhìn dấu chân thú trước.
Trời về chiều, cát đổi màu từ trắng sang vàng sẫm rồi xám lạnh. Mã Lục cho đoàn thu dọn sớm hơn thường lệ một khắc. Ai cũng hiểu lý do mà không cần nói thành lời.
Tang Đan kiểm lại đèn dầu rồi ghi thêm một dòng vào giấy nhớ. Mực tàu gặp gió khô rất mau đặc, phải chấm nhiều lần mới viết tròn nét. Tờ giấy được gấp tư và cất vào ngực áo.
Khi lửa trại cháy đều, mấy người ngồi gần nhau hơn để tránh gió. Câu chuyện quay về hàng hóa, tiền công và ngày về, những chuyện trần thế làm người ta tạm quên nỗi sợ mơ hồ. Chỉ có Thẩm Vạn Thành thỉnh thoảng lại ngẩng đầu nghe ngóng phía ngoài vòng lửa.
Gió mang theo tiếng cát trượt trên sườn cồn, nghe như có bàn chân rất nhẹ đi qua. Mã Lục ngồi yên nghe hết một hồi lâu mới phân biệt được tiếng cát và tiếng thú. Đêm ở sa mạc dạy người ta kiên nhẫn trước khi kết luận.
Mã Lục kiểm tra lại nút buộc của các bao hàng lần cuối. Tơ lụa sợ ẩm, trà sợ mùi lạ, thuốc bắc sợ nắng gắt, mỗi thứ một tính nết riêng. Ông thuộc tính nết của hàng hóa như thuộc tính người trong đoàn.
Hậu quả của việc này được Mã Lục ghi lại ngay trong đêm. Sổ dữ kiện của đoàn thêm một dòng mới: Dấu đốt xương trên cát vào sổ; đoàn chính thức vào vành tử địa ngày 30/09/1934; không còn đường lui. Dòng chữ ngắn mà nặng, vì từ nay mọi quyết định của đoàn đều phải đối chiếu với nó.
- Hàng hóa có ướt hay mốc thì còn cứu được, người mất thì không. - Mã Lục nói câu ấy với giọng rất bình thản. Mấy phu xe nghe xong đều cúi đầu, vì ai cũng hiểu chuyến đi này đã khác hẳn những chuyến trước.
Cố Hành Chu mang tới một bát trà nóng và đặt xuống bên cạnh Mã Lục. Hai người uống trà mà không nói gì thêm. Tình đồng hành trên đường cát nhiều khi chỉ cần một bát trà đúng lúc.
Có lúc gió ngừng hẳn, im lặng dày tới mức nghe được tiếng tim mình đập. Mã Lục giữ nguyên tư thế ngồi và chờ cho qua hết cơn im lặng ấy. Ở tử địa, im lặng quá lâu cũng là một dấu hiệu phải ghi nhớ.
Ở đường cát tây Đôn Hoàng, cát lọt vào mọi khe hở của áo quần và giày vải. Mã Lục phủi cát trên vai áo rồi gọi Thẩm Vạn Thành lại gần để dặn việc. Giọng ông giữ mức vừa đủ nghe, không muốn làm cả trại chú ý.
Mã Lục nhớ lại lời dặn của Tang Đan về tử địa quanh vùng này. Hài cốt người và thú nằm lẫn trong cát hàng trăm năm không ai nhận. Đất như thế giữ âm khí nặng, người yếu bóng vía đi qua dễ sinh bệnh và mê sảng.
- Đoạn đường này trước kia có ai trú đêm chưa. - Mã Lục hỏi người dẫn đường của trạm. Người kia đáp đã lâu không ai dám ở lâu, chỉ ghé lấy nước rồi đi ngay. Câu trả lời ngắn mà làm mấy phu xe trẻ im hẳn.
Mã Lục mở thùng gỗ đựng trà ra xem lại, đối chiếu từng khoản bằng đầu ngón tay. Sổ sách của đoàn buôn là mạng người thứ hai, mất sổ là mất đường về. Ông ghi thêm ngày tháng ở góc trang rồi mới khép lại.
Mã Lục quan sát cách Thẩm Vạn Thành nói chuyện với dân trạm địa phương. Hỏi đường phải hỏi hai người khác nhau, hai câu trả lời khớp nhau mới đáng tin. Đó là lệ của thương đoàn đi xa, ông đã dạy cho lớp trẻ nhiều lần.
Mã Lục đứng trên một mô đá thấp nhìn bao quát cả đoàn. Từ trên cao, người và lạc đà chỉ là những chấm nhỏ giữa biển cát mênh mông. Ông chợt thấy chuyến hàng này nhỏ bé biết chừng nào so với vùng đất đã nuốt không biết bao nhiêu đoàn người vô danh.
- Cát hôm nay lạ lắm, đi mãi mà dấu chân cũ vẫn còn nguyên. - Cố Hành Chu nói nhỏ khi quay lại trại. Mã Lục bảo mọi người ghi nhớ nhận xét ấy, vì dấu vết trên cát là thứ chữ viết trung thực nhất của sa mạc.
Mã Lục tới đường cát tây Đôn Hoàng khi cát bay sát mặt đất như một lớp khói mỏng. Việc đầu tiên ông làm là đếm lại người và lạc đà theo thói quen của đoàn buôn. Con số khớp với sổ thì lòng mới yên được một nửa.
Ở đường cát tây Đôn Hoàng, cát lọt vào mọi khe hở của áo quần và giày vải. Mã Lục phủi cát trên vai áo rồi gọi Hồ Vĩnh Phúc lại gần để dặn việc. Giọng ông giữ mức vừa đủ nghe, không muốn làm cả trại chú ý.
- Việc hôm nay phải xong trước khi trời tối hẳn. - Mã Lục nói và chỉ tay về phía đoàn lạc đà đang được dỡ hàng. Hồ Vĩnh Phúc gật đầu, quay đi truyền lại cho tốp của mình.
Triệu Tam kiểm lại sổ đoàn rồi ghi thêm một dòng vào giấy nhớ. Mực tàu gặp gió khô rất mau đặc, phải chấm nhiều lần mới viết tròn nét. Tờ giấy được gấp tư và cất vào ngực áo.
Đàn lạc đà nằm rạp thành vòng ngoài, cổ ngẩng cao và tai luôn quay về phía gió. Chúng nhai chậm, mắt lim dim, nhưng chỉ một tiếng động lạ cũng đủ làm cả đàn ngẩng đầu cùng lúc. Người phu xe già nói thú đi cát nghe đất giỏi hơn người.
Bữa ăn của đoàn chỉ có bánh khô, thịt muối và trà nóng pha trong ấm sắt. Tang Đan chia phần đều cho từng tốp, ai cũng nhận phần mình rồi ăn trong im lặng. Tiếng nhai bánh khô giòn tan nghe rõ giữa khoảng cát rộng.
Mã Lục mở bản đồ vẽ tay ra xem lại, đối chiếu từng khoản bằng đầu ngón tay. Sổ sách của đoàn buôn là mạng người thứ hai, mất sổ là mất đường về. Ông ghi thêm ngày tháng ở góc trang rồi mới khép lại.
Khi lửa trại cháy đều, mấy người ngồi gần nhau hơn để tránh gió. Câu chuyện quay về hàng hóa, tiền công và ngày về, những chuyện trần thế làm người ta tạm quên nỗi sợ mơ hồ. Chỉ có Hồ Vĩnh Phúc thỉnh thoảng lại ngẩng đầu nghe ngóng phía ngoài vòng lửa.
- Đêm nay chia gác làm ba ca, không ai gác một mình. - Mã Lục dặn và nhìn từng người một lượt. Lệnh này từ mấy ngày nay không còn ai cười nữa. Người nhận ca đầu ôm chăn ra ngồi cạnh đống lửa chưa tàn.
Triệu Tam kể rằng những người đi cát lâu năm đều thuộc một lệ chung. Gặp hài cốt vô danh bên đường thì vùi lại tử tế, gặp người lạ ban đêm thì hỏi rõ lai lịch trước khi cho vào trại. Lệ ấy không ghi trong sổ nào mà truyền miệng qua nhiều thế hệ phu xe.
Ánh đèn dầu trong lều chao nghiêng theo gió lùa qua khe vải. Mã Lục lấy tay che miệng đèn và nhìn ra ngoài qua khe hở. Bên ngoài chỉ có cát, đá và mấy đống hàng phủ bạt im lìm.
- Cát hôm nay lạ lắm, đi mãi mà dấu chân cũ vẫn còn nguyên. - Tang Đan nói nhỏ khi quay lại trại. Mã Lục bảo mọi người ghi nhớ nhận xét ấy, vì dấu vết trên cát là thứ chữ viết trung thực nhất của sa mạc.
Khi mọi việc tạm xong, Mã Lục ngồi yên nghe gió cát ngoài trại. Ông không nói thêm lời nào. Sự im lặng của ông làm mấy người trẻ cũng tự biết phải giữ mồm giữ miệng.