BẠCH CỐT TINH TRONG ĐỘNG ĐÔN HOÀNG - Chương 29: Đám tang thứ hai trong thành
Ngày 28/09/1934, nhà khách của chùa và nghĩa địa ngoài thành. Đó là mốc thời gian Cố Hành Chu ghi vào trí nhớ trước tiên, vì mọi việc xảy ra trong ngày…
Nội dung chương
Ngày 28/09/1934, nhà khách của chùa và nghĩa địa ngoài thành. Đó là mốc thời gian Cố Hành Chu ghi vào trí nhớ trước tiên, vì mọi việc xảy ra trong ngày đều phải đối chiếu với sổ đoàn và lời khai của người trong cuộc. Đoàn Thẩm Ký lúc này vẫn giữ đủ lệ cũ: việc gì cũng có người chứng kiến, vật gì cũng có người giữ, lời gì cũng phải hỏi lại lần thứ hai.
Cố Hành Chu lo đám tang cho La Đại Dũng, người anh em cùng đi ba chuyến hàng, và tự tay nhặt lại chùy Phurba ở góc sân trao trả Tang Đan còn nguyên vẹn. Quan phủ địa phương ghi nhận hai cái chết bất thường của đoàn và khuyên đoàn rời Đôn Hoàng sớm, đừng để thêm người chết trong thành của họ.
Ánh đèn dầu trong lều chao nghiêng theo gió lùa qua khe vải. Cố Hành Chu lấy tay che miệng đèn và nhìn ra ngoài qua khe hở. Bên ngoài chỉ có cát, đá và mấy đống hàng phủ bạt im lìm.
Trời về chiều, cát đổi màu từ trắng sang vàng sẫm rồi xám lạnh. Cố Hành Chu cho đoàn thu dọn sớm hơn thường lệ một khắc. Ai cũng hiểu lý do mà không cần nói thành lời.
Mã Lục mang tới một bát trà nóng và đặt xuống bên cạnh Cố Hành Chu. Hai người uống trà mà không nói gì thêm. Tình đồng hành trên đường cát nhiều khi chỉ cần một bát trà đúng lúc.
Cố Hành Chu kiểm tra lại nút buộc của các bao hàng lần cuối. Tơ lụa sợ ẩm, trà sợ mùi lạ, thuốc bắc sợ nắng gắt, mỗi thứ một tính nết riêng. Ông thuộc tính nết của hàng hóa như thuộc tính người trong đoàn.
Phía xa, dãy núi đá đen sẫm đứng im như một bức tường không cửa. Cố Hành Chu nhìn về hướng ấy rất lâu. Ông biết điểm đến của đoàn nằm ngay dưới chân bức tường đá đó, và cũng biết mọi lời đồn khó nghe nhất đều gắn với nơi ấy.
- Đêm nay chia gác làm ba ca, không ai gác một mình. - Cố Hành Chu dặn và nhìn từng người một lượt. Lệnh này từ mấy ngày nay không còn ai cười nữa. Người nhận ca đầu ôm chăn ra ngồi cạnh đống lửa chưa tàn.
Có lúc gió ngừng hẳn, im lặng dày tới mức nghe được tiếng tim mình đập. Cố Hành Chu giữ nguyên tư thế ngồi và chờ cho qua hết cơn im lặng ấy. Ở tử địa, im lặng quá lâu cũng là một dấu hiệu phải ghi nhớ.
Cố nhận phần lỗi đã để Tiểu Thạch đứng trong sân đêm đó và xin giữ ca gác đầu tiên mọi đêm còn lại.
- Đoạn đường này trước kia có ai trú đêm chưa. - Cố Hành Chu hỏi người dẫn đường của trạm. Người kia đáp đã lâu không ai dám ở lâu, chỉ ghé lấy nước rồi đi ngay. Câu trả lời ngắn mà làm mấy phu xe trẻ im hẳn.
Trong lúc chờ đoàn tập hợp, Cố Hành Chu hỏi thăm La Đại Dũng về đoạn đường sắp tới. Câu trả lời gồm toàn tên giếng, tên cồn và những chỗ cát lún phải tránh. Ông ghi hết vào trí nhớ theo thứ tự trước sau.
- Việc hôm nay phải xong trước khi trời tối hẳn. - Cố Hành Chu nói và chỉ tay về phía đoàn lạc đà đang được dỡ hàng. Hồ Vĩnh Phúc gật đầu, quay đi truyền lại cho tốp của mình.
Ở nhà khách của chùa và nghĩa địa ngoài thành, cát lọt vào mọi khe hở của áo quần và giày vải. Cố Hành Chu phủi cát trên vai áo rồi gọi Hồ Vĩnh Phúc lại gần để dặn việc. Giọng ông giữ mức vừa đủ nghe, không muốn làm cả trại chú ý.
- Ai thấy điều gì lạ thì báo ngay cho người gác, đừng tự đi xem một mình. - Lệnh của Cố Hành Chu được truyền qua từng tốp. Thạch Tiểu Thạch nghe xong ôm chặt bó củi vào ngực và đi sát bên Mã Lục.
Cố Hành Chu tới nhà khách của chùa và nghĩa địa ngoài thành khi gió đổi chiều mang theo mùi đất khô và mùi phân lạc đà. Việc đầu tiên ông làm là đếm lại người và lạc đà theo thói quen của đoàn buôn. Con số khớp với sổ thì lòng mới yên được một nửa.
Bữa ăn của đoàn chỉ có bánh khô, thịt muối và trà nóng pha trong ấm sắt. Mã Lục chia phần đều cho từng tốp, ai cũng nhận phần mình rồi ăn trong im lặng. Tiếng nhai bánh khô giòn tan nghe rõ giữa khoảng cát rộng.
Hậu quả của việc này được Cố Hành Chu ghi lại ngay trong đêm. Sổ dữ kiện của đoàn thêm một dòng mới: Chùy Phurba được Cố Hành Chu thu hồi và trao lại Tang Đan ngày 28/09, pháp khí không mất; đoàn còn 12 người; áp lực rời thành từ quan phủ vào sổ. Dòng chữ ngắn mà nặng, vì từ nay mọi quyết định của đoàn đều phải đối chiếu với nó.
- Cát hôm nay lạ lắm, đi mãi mà dấu chân cũ vẫn còn nguyên. - Mã Lục nói nhỏ khi quay lại trại. Cố Hành Chu bảo mọi người ghi nhớ nhận xét ấy, vì dấu vết trên cát là thứ chữ viết trung thực nhất của sa mạc.
Khi đoàn dừng nghỉ, Mã Lục nhóm bếp ở chỗ khuất gió và đào hố cát đặt nồi. Khói bếp bay ngang mặt đất rồi tan nhanh. Mùi trà nóng làm không khí bớt căng hơn một chút.
Gió mang theo tiếng cát trượt trên sườn cồn, nghe như có bàn chân rất nhẹ đi qua. Cố Hành Chu ngồi yên nghe hết một hồi lâu mới phân biệt được tiếng cát và tiếng thú. Đêm ở sa mạc dạy người ta kiên nhẫn trước khi kết luận.
Một phu xe trẻ hỏi vì sao phải tụng kinh cho những bộ hài cốt không quen biết. Cố Hành Chu đáp rằng người sống làm việc tử tế cho người khuất thì lòng mình yên. Lòng yên thì tay không run và mắt nhìn rõ hơn trong đêm tối.
- Hàng hóa có ướt hay mốc thì còn cứu được, người mất thì không. - Cố Hành Chu nói câu ấy với giọng rất bình thản. Mấy phu xe nghe xong đều cúi đầu, vì ai cũng hiểu chuyến đi này đã khác hẳn những chuyến trước.
La Đại Dũng kiểm lại túi kinh rồi ghi thêm một dòng vào giấy nhớ. Mực tàu gặp gió khô rất mau đặc, phải chấm nhiều lần mới viết tròn nét. Tờ giấy được gấp tư và cất vào ngực áo.
Cố Hành Chu quan sát cách Hồ Vĩnh Phúc nói chuyện với dân trạm địa phương. Hỏi đường phải hỏi hai người khác nhau, hai câu trả lời khớp nhau mới đáng tin. Đó là lệ của thương đoàn đi xa, ông đã dạy cho lớp trẻ nhiều lần.
Cố Hành Chu đứng trên một mô đá thấp nhìn bao quát cả đoàn. Từ trên cao, người và lạc đà chỉ là những chấm nhỏ giữa biển cát mênh mông. Ông chợt thấy chuyến hàng này nhỏ bé biết chừng nào so với vùng đất đã nuốt không biết bao nhiêu đoàn người vô danh.
La Đại Dũng thử độ sâu của cát bằng một cây gậy dài. Gậy lún xuống gần một gang ở chỗ cát xám, trong khi chỗ cát vàng bên cạnh chỉ lún nửa gang. Cả nhóm lặng lẽ vòng tránh vùng cát xám ấy.
Đêm xuống rất nhanh ở sa mạc, cái lạnh ập tới ngay sau vệt nắng cuối cùng. Cố Hành Chu khoác thêm áo bông và ngồi gần lửa hơn. Ông lật sổ ra ghi lại những việc đã xảy ra trong ngày bằng nét chữ nhỏ và đều.
Ở nhà khách của chùa và nghĩa địa ngoài thành, cát lọt vào mọi khe hở của áo quần và giày vải. Cố Hành Chu phủi cát trên vai áo rồi gọi Quách Thiết Ngưu lại gần để dặn việc. Giọng ông giữ mức vừa đủ nghe, không muốn làm cả trại chú ý.
- Việc hôm nay phải xong trước khi trời tối hẳn. - Cố Hành Chu nói và chỉ tay về phía đoàn lạc đà đang được dỡ hàng. Quách Thiết Ngưu gật đầu, quay đi truyền lại cho tốp của mình.
Triệu Tam kiểm lại yên lạc đà rồi ghi thêm một dòng vào giấy nhớ. Mực tàu gặp gió khô rất mau đặc, phải chấm nhiều lần mới viết tròn nét. Tờ giấy được gấp tư và cất vào ngực áo.
Đàn lạc đà nằm rạp thành vòng ngoài, cổ ngẩng cao và tai luôn quay về phía gió. Chúng nhai chậm, mắt lim dim, nhưng chỉ một tiếng động lạ cũng đủ làm cả đàn ngẩng đầu cùng lúc. Người phu xe già nói thú đi cát nghe đất giỏi hơn người.
Cố Hành Chu đi một vòng quanh chỗ nghỉ, xem xét nền đất và hướng gió. Nơi nào cát xám hơn nơi khác, ông đều dừng lại nhìn lâu hơn một chút. Kinh nghiệm nhiều năm dạy ông rằng đất lạ thì phải hỏi người già và nhìn dấu chân thú trước.
Bữa ăn của đoàn chỉ có bánh khô, thịt muối và trà nóng pha trong ấm sắt. Hạ Văn Bân chia phần đều cho từng tốp, ai cũng nhận phần mình rồi ăn trong im lặng. Tiếng nhai bánh khô giòn tan nghe rõ giữa khoảng cát rộng.
Cố Hành Chu mở tấm chăn len dày ra xem lại, đối chiếu từng khoản bằng đầu ngón tay. Sổ sách của đoàn buôn là mạng người thứ hai, mất sổ là mất đường về. Ông ghi thêm ngày tháng ở góc trang rồi mới khép lại.
Khi lửa trại cháy đều, mấy người ngồi gần nhau hơn để tránh gió. Câu chuyện quay về hàng hóa, tiền công và ngày về, những chuyện trần thế làm người ta tạm quên nỗi sợ mơ hồ. Chỉ có Quách Thiết Ngưu thỉnh thoảng lại ngẩng đầu nghe ngóng phía ngoài vòng lửa.
Triệu Tam kể rằng những người đi cát lâu năm đều thuộc một lệ chung. Gặp hài cốt vô danh bên đường thì vùi lại tử tế, gặp người lạ ban đêm thì hỏi rõ lai lịch trước khi cho vào trại. Lệ ấy không ghi trong sổ nào mà truyền miệng qua nhiều thế hệ phu xe.
Cố Hành Chu nhớ lại lời dặn của Tang Đan về tử địa quanh vùng này. Hài cốt người và thú nằm lẫn trong cát hàng trăm năm không ai nhận. Đất như thế giữ âm khí nặng, người yếu bóng vía đi qua dễ sinh bệnh và mê sảng.
Cố Hành Chu đứng dậy, phủi cát trên đầu gối và đi về phía tốp của mình. Sau lưng ông, trại đêm yên tĩnh trở lại. Chỉ còn tiếng lạc đà nhai cỏ khô đều đều trong bóng tối.