CHÓ BA CHÂN ĐÀO MẢ Ở THĂNG BÌNH - Chương 37: Thầy Tư xem sân
Ngày thứ tám mươi bảy, thầy Tư tới đo lại sân nhà Phú. Ông đi từng bước chân quanh sân, chọn bốn góc sẽ đóng cọc, xem lại nền đất nơi con chó có thể sẽ…
Nội dung chương
Ngày thứ tám mươi bảy, thầy Tư tới đo lại sân nhà Phú. Ông đi từng bước chân quanh sân, chọn bốn góc sẽ đóng cọc, xem lại nền đất nơi con chó có thể sẽ tan ra. Ông chỉ cắm cọc tre đánh dấu tạm ở bốn vị trí. Chưa có cọc gỗ dâu thật nào được đóng xuống. Ông làm việc này trước mặt cả nhà, để ai cũng hiểu thứ tự không được đảo lộn.
- Gậy của ông Bảy xong trước. Quái tan rồi, trong vòng một ngày, tôi mới đóng cọc trấn sân. Làm sớm hay làm thay, đều hỏng việc.
Ông nói rõ lần cuối. Ông cũng dặn chuẩn bị sẵn vôi bột và nước sạch để xử lý nền sân ngay sau cao trào. Vôi được khiêng ra để ở hiên, nước được múc đầy chậu lớn. Mọi thứ vào sổ như chuẩn bị cho một ca mổ mà người ta không được phép sai một bước.
Thầy Tư ra về khi nắng đã gắt. Ông không nhận tiền, chỉ nhận lời hứa của Phú rằng hôm ra đòn, sân này sẽ sạch vật sắt và người nhà sẽ nghe đúng lời ông Bảy. Tám mươi bảy ngày đã qua. Mười ba ngày cuối cùng bắt đầu bằng những cọc tre đánh dấu lặng lẽ ở bốn góc sân.
Anh Tý giữ xe và trông bãi ở vựa cát, ngủ lại chòi tôn nhiều đêm liền. Anh kể có những đêm chó nhà quanh bến sủa dồn về phía đồi cát rồi im bặt cùng lúc. Anh không dám kể chuyện ấy ở nhà chủ, sợ thêm lo. Anh chỉ ghi nhớ và làm việc chăm hơn, như thể sự chăm chỉ của người làm công cũng góp một phần giữ cho cơ nghiệp này khỏi sụp trong những ngày sóng gió.
Người già trong làng hay nói đất có thổ công, sông có hà bá. Những câu nói ấy trẻ con nghe cho vui, người lớn nghe để giữ lệ. Ông Bảy là người ít nói về thần thánh nhất làng, mà lại là người giữ lệ nghiêm nhất. Ông nói lệ không phải để cúng bái rườm rà. Lệ là cách người xưa gói lại những bài học đắt giá, để con cháu khỏi phải trả học phí bằng chính mạng sống của mình lần nữa.
Nghĩa địa đầu làng nằm trên gò cát phía bắc, gió thổi quanh năm không dứt. Các nấm mộ cũ mới chen nhau, cỏ cát mọc lưa thưa giữa những lối đi mòn. Ban ngày, nghĩa địa yên tĩnh và sáng. Ban đêm, nó là nơi ít ai trong làng muốn đi ngang một mình. Từ ngày mộ Hoa bị đào, tổ canh mộ thành một việc của cả làng. Người ta thay phiên nhau thức, mang theo đèn, nước uống và sự im lặng nhiều hơn là vũ khí.
Những cuốn sổ trong truyện này nhiều hơn người ta tưởng. Sổ xe cát ở vựa. Sổ tay mất mát của Sen. Sổ theo dõi bệnh của Hiếu. Sổ bến sông cũ trong kho lưu trữ của xã. Sổ mua bán vàng ở Tam Kỳ. Mỗi cuốn sổ giữ một mảnh sự thật. Tách riêng ra, chúng chỉ là giấy. Ráp lại với nhau, chúng thành một con đường rõ ràng dẫn từ buổi sáng năm 1998 tới gầm phản của một đứa trẻ năm 2026.
Căn bếp nhà Phú về đêm trở thành nơi người lớn tránh đi một mình. Từ đêm phát hiện đứa bé cầm thịt sống, chị Nở luôn để một ngọn đèn nhỏ cháy tới sáng. Ánh đèn ấy không xua được gì. Nó chỉ giúp người dậy sớm nhóm bếp thấy rõ mặt người thân của mình, và thấy rõ không có đứa trẻ nào đang đứng trong bóng tối. Những ngọn đèn nhỏ như vậy xuất hiện dần khắp nhà, ở gian giữa, ở hành lang, ở cửa buồng của Bảo.
Vựa cát có một căn chòi tôn nhỏ làm chỗ ghi sổ và tránh nắng. Trong chòi treo lịch bloc, ấm nước chè và chiếc cân cũ. Hiếu ngồi trong chòi vào cuối mỗi buổi, cộng sổ bằng máy tính cầm tay, đối chiếu từng chuyến xe. Công việc lặp lại này giữ cho đầu óc anh tỉnh táo. Anh sợ nhất những lúc ngồi không, vì khi ấy hình ảnh em trai dưới gầm phản lại hiện về rõ nhất.
Ở làng quê, tin dữ đi nhanh hơn tin lành rất nhiều. Một tiếng ho lạ trong nhà giàu nhất làng cũng thành chuyện của cả chợ. Người nhà Phú học cách sống chung với những ánh nhìn. Họ đi chợ sớm hơn, về nhà nhanh hơn, ít ghé quán nước hơn. Sự thu mình ấy là một cái giá nữa của món nợ, một cái giá không ghi trong sổ sách nào, mà ai trong nhà cũng đang trả từng ngày.
Trong nhà Phú có một chiếc tủ gỗ đựng giấy tờ đất đai và sổ sách quan trọng. Sen giữ chìa khóa tủ, cất cùng chìa khóa tủ bếp. Giấy tờ trong tủ ghi rõ từng mảnh đất, từng khoản vay, từng lần mua bán. Tất cả đều sạch sẽ và hợp lệ trước pháp luật. Chỉ có nguồn gốc của số tiền đầu tiên là không nằm trong tủ ấy. Nó nằm trong trí nhớ của một người, và trong đôi mắt đỏ dưới gầm phản.
Bến sông Trường Giang vào đầu mùa khô nước rút xuống thấp. Bãi cát lộ ra rộng, trắng và nóng dần lên theo nắng. Thuyền cá về bến vào buổi sớm, người ta gánh cá qua bãi trong tiếng nói cười quen thuộc. Khó ai ngờ được bãi cát yên bình này từng giữ một bí mật suốt hai mươi tám năm. Sông vẫn chảy như cũ qua bao mùa nước. Nó không giữ tội cho ai, cũng không rửa tội thay ai. Nó chỉ chảy, và để người sống tự đối diện với phần của mình.
Hiếu nhiều lần tự hỏi nếu mình là cha thì sẽ làm gì. Anh nghĩ tới câu hỏi ấy khi ngồi ở vựa cát, khi canh em trong đêm, khi đứng trước bà Lài ở Bình Minh. Anh chưa tìm được câu trả lời trọn vẹn. Anh chỉ biết một điều chắc chắn. Nếu món nợ này để sang đời của Bảo, nó sẽ còn nặng hơn gấp nhiều lần. Nợ cũ không tự nhẹ đi theo năm tháng. Nó chỉ đổi người gánh.
Anh Dũng mất con gái khi cô bé mới mười chín tuổi. Nỗi đau của anh không ồn ào. Nó nằm ở việc mỗi đêm anh lại ra nghĩa địa đứng cạnh mộ con, nhìn lớp đất bị cào bới mà bất lực. Khi tổ canh mộ được lập, anh là người tới sớm nhất và về muộn nhất. Anh không đòi hỏi gì ở nhà Phú ngoài sự thật. Với một người cha vừa mất con, sự thật là thứ tối thiểu mà người sống còn nợ nhau.
Con đường từ nhà Phú ra bến sông đi qua một rặng tre già. Tre ở Đồng Cát mọc thấp, thân vàng, lá rụng đầy mặt đường vào mùa khô. Ban ngày rặng tre râm mát, là chỗ phu cát nghỉ trưa. Ban đêm nó tối và sâu, gió đi qua nghe như tiếng người thì thầm rất xa. Người canh mộ đi qua đoạn đường ấy thường đi thành nhóm, không ai tách ra đi một mình dù quen đường tới đâu.
Chị Nở nấu ăn cho nhà Phú đã gần mười năm. Bà thuộc khẩu vị từng người trong nhà, biết ông Phú ăn mặn, biết bà Sen ăn nhạt, biết thằng Bảo thích canh chua cá. Từ ngày Bảo bệnh, mâm cơm bà nấu ra hay bị bỏ dở. Bà nấu ít đi, đổi món thường xuyên, và luôn để sẵn một nồi cháo trắng trên bếp, phòng khi nửa đêm thằng bé tỉnh dậy đòi ăn như những ngày còn khỏe.
Buổi chiều ở bến cát là lúc phu thuyền dọn dẹp, rửa chân tay, chuẩn bị về. Cát ướt in đầy dấu chân chồng chéo. Phú nhiều lần đứng nhìn những dấu chân ấy bị nước sông xóa dần khi triều lên. Ông nghĩ về dấu vết của chính mình. Có dấu vết nước xóa được trong một buổi chiều. Có dấu vết nằm yên hai mươi tám năm dưới đáy lòng người khác, chờ ngày triều rút mới lộ ra nguyên vẹn.
Ông Bảy sống ở rìa đồi cát đã quen với sự tĩnh lặng. Nhà ông ít đồ đạc, chỉ có chiếc giường tre, ấm trà cũ, mấy thứ đồ đi rừng treo trên vách và cây gậy dâu tằm dựng ở góc trang trọng nhất. Hàng xóm ít khi thấy ông hoảng hốt. Người từng đối mặt với heo rừng bị thương trong bụi rậm khó mà mất bình tĩnh trước chuyện thường. Chính sự bình tĩnh ấy làm cả nhà Phú tin lời ông, dù những lời ấy nghe nặng tới đâu.
Đồi cát sau làng là nơi trẻ con vẫn chăn bò và người già vẫn lên hóng gió. Cát ở đó mịn, cao, nhìn xuống được cả làng và một khúc sông cong. Từ ngày có chuyện chó lạ, người ta ít lên đồi cát vào buổi chạng vạng. Không ai cấm. Chỉ là ai cũng tự chọn về nhà sớm hơn một chút. Nỗi sợ ở làng quê không cần ai tuyên bố. Nó tự lan qua những thói quen đổi khác rất nhỏ.
Tình làng nghĩa xóm trong những ngày này hiện ra ở những việc nhỏ. Người cho nhà Phú mượn đèn pin đi canh mộ. Người trông vựa cát thay Hiếu những đêm anh phải ở nhà với em. Người hàng xóm nấu thêm nồi cháo mang sang cho đứa bé. Không phải ai cũng tin chuyện điềm. Nhưng phần lớn người làng đều làm một việc gì đó tử tế, lặng lẽ, như cách người quê giữ nhau qua một cơn hoạn nạn chưa gọi được tên.
Ngoài chợ xã, hàng quán mở từ khi trời còn tối. Người bán cá nói giá bằng giọng to, người mua rau mặc cả bằng giọng nhỏ. Mọi sinh hoạt vẫn ồn ào và sống động như chưa hề có chuyện gì xảy ra ở đầu làng. Nhưng ai tinh ý sẽ thấy mấy người đàn bà khi đi ngang ngõ nhà Phú đều bước nhanh hơn một chút, và câu chuyện ở sạp trà đá gần cổng chợ luôn hạ giọng khi nhắc tới hai chữ ba chân.
Đêm trăng sáng ở Đồng Cát đẹp tới mức người ta quên mất nỗi sợ trong chốc lát. Trăng rải bạc trên mặt cát ở đồi sau làng, trên mái ngói các nhà, trên con đường ra nghĩa địa. Tổ canh mộ những đêm trăng sáng nhìn rõ đường hơn, mà cũng thấy rõ hơn mọi bóng động trên gò cát. Ánh trăng không làm bớt đi điều gì. Nó chỉ làm mọi thứ hiện ra rõ ràng hơn, kể cả thứ mà người ta thà đừng nhìn thấy.
Bảo ngủ yên trong vòng tay mẹ, hơi thở đều dần, cho người lớn trong nhà một quãng nhẹ nhõm ngắn ngủi.