CÔ HOẠCH ĐIỂU BÊN SÔNG MÂN - Chương 2: Lệnh Không Được Khóc To
Đêm rằm tháng mười một, trăng trên trấn Thanh Khê sáng đến mức sương muối trên mái ngói cũng ánh lên như một lớp muối mịn thật sự. Hàn Thiết đứng trong…
Nội dung chương
Đêm rằm tháng mười một, trăng trên trấn Thanh Khê sáng đến mức sương muối trên mái ngói cũng ánh lên như một lớp muối mịn thật sự.
Hàn Thiết đứng trong sân nhà bán đậu hũ họ Lý, nghe tiếng khóc của người mẹ trẻ bị chính tay bà nội đứa bé bịt lại giữa chừng. Không phải bà già nhẫn tâm. Bà sợ. Từ sau vụ nhà họ Triệu, trong trấn đã có lời dặn truyền miệng không biết từ đâu ra. Rằng nhà có trẻ chết ban đêm thì đừng khóc to ngoài ngõ, kẻo kinh động tới nhà quan và kẻo thứ gì ngoài trời nghe thấy tiếng khóc lại quay về.
Đứa trẻ thứ hai chết trong vòng một tuần lễ.
Bé trai Lý Phúc Sinh, ba tháng tuổi, con đầu lòng của vợ chồng bán đậu hũ ở xóm giữa. Ban ngày Phúc Sinh vẫn được bế ra sạp hàng cho khách quen nựng, tới trưa bỗng hâm hấp sốt, người nóng ran mà môi khô. Thầy thuốc gần chợ tới bắt mạch, nói trẻ bị cảm gió, cho một thang thuốc nhẹ và dặn ủ ấm. Chiều xuống bé co giật hai lần, mỗi lần chỉ một thoáng, hai chân đạp mạnh rồi mềm ra. Người nhà thức canh, thay nhau bế, tới gần giờ Tý bé còn bú được vài ngụm sữa. Sau đó bé được đặt xuống nôi cho ngủ, màn buông kín vì sợ muỗi và sợ gió lùa qua khe cửa.
Khoảng đầu giờ Sửu, người mẹ tỉnh dậy vì một sự yên lặng không đúng. Suốt ba tháng qua, đêm nào Phúc Sinh cũng ọ ẹ vài lần, có khi khóc đòi bú, có khi chỉ cựa mình. Đêm nay nôi im phăng phắc. Bà mẹ chồm dậy, vén màn, sờ vào ngực con và thấy dưới bàn tay mình không còn hơi thở nào nữa.
Hàn Thiết tới nhà họ Lý không phải với tư cách người điều tra một vụ án. Huyện nha chỉ cử bộ đầu đi xem xét để trấn an dân, hay nói đúng hơn là để chắc chắn rằng việc này không ầm ĩ ra ngoài. Đi cùng ông là Tôn Cửu, người đã khám cho nhà họ Triệu bảy ngày trước. Tôn Cửu vào buồng trong rất lâu. Hàn Thiết đứng ngoài sân, nhìn quanh ngôi nhà nhỏ có mùi đậu nành chua nhẹ và mùi lá gói bánh phơi chưa khô.
Sân nhà họ Lý cũng có bờ rào sau nhà, thấp, làm bằng tre đan. Trên rào còn vắt mấy chiếc tã chưa kịp thu và một chiếc áo người lớn đã khô cong vì sương. Hàn Thiết nhìn bờ rào ấy một lúc, chợt nhớ Tôn Cửu từng nói nhỏ với ông ở nha môn hôm trước rằng áo của bé gái nhà họ Triệu từng phơi ngoài rào qua đêm. Ông chưa kịp nghĩ sâu thì Tôn Cửu bước ra, mặt nặng hơn cả đêm ở nhà họ Triệu.
- Lại một vết như thế.
Tôn Cửu chỉ nói đúng bốn chữ ấy, rất khẽ, đủ cho một mình Hàn Thiết nghe.
- Ở đâu?
- Cổ áo. Tròn, như hạt đậu đỏ. Da cổ không có thương tích. Chết cũng như nghẹt, không ai chạm vào.
Hàn Thiết bước vào buồng trong. Đèn dầu nhà họ Lý cháy to hơn nhà họ Triệu, vì nhà bán đậu hũ quen thức khuya dậy sớm và không tiếc dầu cho việc ngâm đậu. Đứa trẻ nằm trong nôi, mặt tím nhẹ quanh môi, hai mắt khép, tay nắm hờ như đang ngủ sau một cơn mệt. Người cha đứng ở chân giường, còn trẻ, áo còn mùi đậu hũ, hai mắt trũng vì thức trắng. Anh ta nhìn bộ đầu như nhìn một người có thể nói cho mình biết con mình chết vì sao.
Hàn Thiết cúi xuống nhìn cổ áo đứa trẻ. Lần này ông tự mình thấy.
Vết máu tròn nằm ngay giữa cổ áo, gọn và rõ dưới ánh đèn, đỏ thẫm trên nền vải trắng đã ngả vàng vì giặt nhiều lần. Ông không chạm vào. Ông chỉ ngửi thấy, khi cúi gần, một mùi tanh lợm rất mỏng, giống mùi mà Tôn Cửu đã tả, tanh như thứ gì sống trong nước lâu ngày bị kéo lên bờ.
- Chiếc áo này phơi ở đâu?
Người mẹ, đang ngồi bệt bên nôi, ngẩng lên với đôi mắt sưng húp.
- Phơi sau nhà, thưa ông. Hôm qua nhà tôi bận xay đậu, quên thu. Sáng nay mới lấy vào, thấy sương ướt nên hơ bếp rồi mặc cho cháu.
Lại là bờ rào sau nhà. Lại là một đêm phơi quên. Lại là ban ngày sốt nhẹ và co giật, ban đêm tắt thở trong nôi.
Hàn Thiết đứng thẳng dậy, bỗng thấy buồng ngủ nhỏ này chật đến khó thở. Ông ra sân để lấy cớ xem xét cửa nẻo, thực ra là để đầu mình tỉnh lại. Trăng rằm treo cao trên mái nhà, sáng vằng vặc, soi rõ từng viên ngói cũ nứt chân chim, từng giọt sương đọng trên tàu lá chuối sau rào. Gió từ sông thổi lên mang theo hơi lạnh và tiếng nước vỗ rất xa.
Chính lúc ấy ông thấy nó.
Một bóng cánh rất lớn lướt qua mái ngói nhà họ Lý, từ phía sông đi lên, che khuất một mảng trăng trong giây phút ngắn ngủi. Bóng ấy không có tiếng vỗ cánh. Nó trượt đi êm như một đám mây dày bị gió đẩy, nhưng mép bóng cong và sắc, rõ ràng là hình một đôi cánh đang xòe ra hết cỡ, lớn hơn bất cứ con chim nào Hàn Thiết từng thấy ở vùng sông nước này. Dơi không lớn như thế. Cò và diệc đêm cũng không bay êm và thấp sát mái nhà đến thế.
Ông nín thở, mắt dõi theo cho tới khi bóng ấy tan vào khoảng tối trên đầu hồi nhà bên. Tim ông đập mạnh mấy nhịp không đúng lúc.
Rồi ông tự gạt đi. Trăng sáng làm mắt người ta hoa. Sương đêm làm bóng mây cũng thành hình thù. Một bộ đầu bốn mươi tuổi, từng áp giải phạm nhân qua đèo trong đêm, không thể đứng giữa sân nhà người ta mà nói mình vừa thấy cánh của một con quái điểu trong lời đồn chợ búa. Ông quay vào nhà, mặt tỉnh bơ như chưa có gì xảy ra, chỉ có bàn tay phải giấu sau lưng đang nắm chặt đến mức móng tay bấm vào lòng bàn tay đau nhói.
Sáng hôm sau, Hàn Thiết bị triệu lên hậu đường huyện nha sớm hơn giờ điểm danh.
Huyện lệnh Chu Văn Bân ngồi sau án thư, trước mặt là hai cuốn sổ khám nghiệm, sổ của nhà họ Triệu đã bị gạch và sổ của nhà họ Lý vừa trình lên đêm qua. Ông là người giữ lễ, nói năng chậm rãi, đối với dân trong trấn xưa nay không hà khắc, lại rất sợ một chữ loạn. Mùa đê điều sắp tới, phủ Thành Đô sẽ cho người về kiểm tra đê và kho lương, bất cứ tin đồn ma quỷ nào làm dân bỏ việc đồng áng và việc đê đều có thể thành tội của quan địa phương.
Huyện lệnh không nổi giận. Ông chỉ đẩy hai cuốn sổ về phía Hàn Thiết và nói rõ từng chữ.
- Hai đứa trẻ này, và từ nay mọi việc trẻ chết trong trấn, chỉ được ghi là chết vì bệnh. Sổ sách phải sạch. Không có vết máu nào, không có lời đồn nào được lọt vào giấy của huyện nha.
- Thưa đại nhân, hai nhà đều nói ban ngày trẻ sốt và co giật, ban đêm thì...
- Trẻ sơ sinh sốt và co giật rồi chết yểu, ở trấn nào mà không có. Năm nào mùa đông tới cũng có trẻ không qua khỏi. Việc của nha môn là giữ cho dân yên, không phải giúp dân sợ thêm.
Hàn Thiết cúi đầu. Ông biết cãi nữa cũng vô ích, và ông cũng biết một phần trong lời huyện lệnh không sai. Trấn mà loạn lên vì sợ hãi, người ta bỏ chợ, bỏ bến, phu đê bỏ việc, thì cái hại trông thấy ngay trước mắt. Nhưng vết máu tròn trên hai chiếc cổ áo kia không phải chuyện sợ hãi mơ hồ. Nó là một vật thật, nằm trên vải thật, trong hai ngôi nhà không hề quen biết nhau.
- Còn người nhà, thưa đại nhân? Họ muốn lập bàn thờ và khóc con ngoài ngõ.
- Khóc trong nhà. Bàn thờ trong buồng. Không được khóc to ngoài ngõ, không được tụ tập kể lể ở chợ. Ai loan tin ma quỷ làm loạn lòng dân, bắt về nha môn hỏi tội.
Lệnh ban ra nhẹ nhàng như vậy, mà nặng hơn cả lệnh bắt phạm nhân. Hàn Thiết lãnh lệnh, ôm hai cuốn sổ ra khỏi hậu đường. Ngoài công đường, nắng đầu ngày đã lên trên sân đá, nha dịch quét sân, thư lại ôm sổ đi qua, mọi việc trong huyện nha vẫn bình thường như chưa từng có hai đứa trẻ chết giống hệt nhau trong bảy ngày.
Tới trưa, giấy của nha môn được đưa tới hai nhà nạn nhân. Nhà họ Triệu và nhà họ Lý đều phải nhận lấy cách ghi con mình chết vì bệnh. Không ai dám từ chối. Tiếng khóc trong hai ngõ ấy từ hôm đó nhỏ hẳn đi, người đi qua chỉ nghe tiếng nấc nghẹn sau cánh cửa đóng kín, nghe một lúc rồi vội bước nhanh hơn như sợ nghe lâu sẽ mang họa.
Chiều tối, Hàn Thiết về nhà mình ở xóm bắc. Con gái ông đã mười bốn tuổi, đang ngồi học thêu bên cửa sổ, thấy cha về thì đứng dậy rót nước. Ông nhìn con gái một lúc lâu. Nó đã lớn, cao gần bằng mẹ nó, không còn nằm nôi, không còn mặc áo phơi ngoài rào, không còn là thứ mà cái chết kỳ lạ kia đang chọn. Ông thấy mình may mắn một cách ích kỷ, và ý nghĩ ấy làm ông xấu hổ ngay tức khắc trước hai người mẹ vừa mất con trong trấn.
Ông ăn cơm không ngon, đêm nằm nghe tiếng vợ trở mình mà không ngủ được. Bóng cánh lớn trên mái nhà họ Lý quay lại trong đầu ông hết lần này tới lần khác, mỗi lần quay lại lại rõ thêm một chút, đến mức ông phải ngồi dậy, khoác áo ra hiên đứng trong sương cho đầu lạnh đi.
Gần nửa đêm, Hàn Thiết quay lại nha môn.
Phòng hồ sơ vắng tanh, chỉ có ngọn đèn ông tự thắp. Ông lấy hai bộ hồ sơ của hai đứa trẻ ra, trải lên bàn. Hai cái chết, hai nhà, hai cuốn sổ chính thức chữ nghĩa sạch sẽ giống nhau đến buồn nôn, đều là chết vì bệnh. Ông ngồi nhìn hai cuốn sổ ấy rất lâu. Rồi, không hiểu vì sao, ông lấy thêm hai tờ giấy trắng, chép lại mỗi hồ sơ thành một bản nữa bằng chính tay mình. Ghi cả những điều sổ chính thức không còn: vết máu tròn ở cổ áo, áo phơi ngoài rào qua đêm, ban ngày sốt nhẹ co giật, chết vào giờ Sửu.
Ông chép hai hồ sơ giống nhau vào hai cuốn sổ khác nhau, một cuốn là sự thật bị gạch và một cuốn là lời dối được phép tồn tại, mà chính ông cũng không hiểu vì sao mình phải chép, và chép để dành cho ai.
Chép xong, ông cất bản chép tay vào ngăn kéo sâu nhất của bàn mình, khóa lại, rồi thổi tắt đèn. Trong bóng tối của phòng hồ sơ huyện nha, Hàn Thiết lần đầu tiên thấy rõ rằng lệnh không được khóc to không chỉ bịt miệng người nhà nạn nhân. Nó đang bịt cả mắt của những người như ông.
---