CÚ CÁO CÂY ĐỀ Ở LỤC NGẠN - Chương 22: Vì Sao Chưa Được Mượn Gương

Sáng hôm ấy, 28/12/2026, ngày; đình thôn đề am. mặt ao sau nhà còn phủ một lớp hơi nước xám, âm thanh cá quẫy nghe rõ trong cái lặng của buổi sớm mùa…

Nội dung chương

Sáng hôm ấy, 28/12/2026, ngày; đình thôn đề am. mặt ao sau nhà còn phủ một lớp hơi nước xám, âm thanh cá quẫy nghe rõ trong cái lặng của buổi sớm mùa đông, trời chưa sáng hẳn. ấm trà xanh bốc khói trên bếp than, mấy ông già ngồi sưởi tay và bàn chuyện đất đai của các nhà trong thôn bằng giọng nhỏ, ở quán nước đầu ngõ. mái ngói rêu phong, tường quét vôi cũ bong từng mảng, sân đất nện chỉ còn dấu chân của người qua lại thưa thớt, miếu gốc đề hoang đã nhiều năm. mới hơn năm giờ chiều mà bóng tối đã phủ kín lối vào khoảng sân trước miếu, đèn dầu trong nhà phải thắp sớm hơn thường lệ, đêm xuống nhanh ở vùng đồi.

Dũng hỏi mượn gương đồng của đình để soi vào hốc cây thử một lần. ghi rõ ngày tháng và giờ giấc, vì anh không muốn trông cậy vào trí nhớ trong những việc cần nói lại sau này, dũng ghi lại điều vừa thấy vào quyển sổ tay mang theo người.

Cụ Tỵ từ chối và giảng rõ lệ của gương: gương đồng chiếu yêu của đình phải được phơi gia trì dưới nắng giờ Ngọ ở sân đình mới có đủ dương khí; soi bừa vào lúc khác chỉ làm cú và cáo tránh đi vài đêm rồi quay lại. Còn làm kinh động cái đang nằm trong hốc khi mình chưa biết nó là gì. không ai nói nhiều, nhưng ai cũng nghe ngóng động tĩnh ngoài sân như một thói quen khó bỏ trong những ngày này, mỗi người trong gian nhà chính làm một việc.

Cụ nói khi nào biết rõ gốc của việc này và đủ người liên quan đứng ra nhận, cụ sẽ tự tay mang gương đi. nhưng hễ nhắm mắt lại là anh lại nghe thấy âm thanh động của đêm trước và thấy mình không thể làm như không biết, có những lúc anh muốn bỏ qua cho yên nhà.

Dũng ghi lại nguyên văn điều kiện này vào sổ. việc gì anh cũng ghi lại ngày giờ và người có mặt, thói quen ấy theo anh cả khi về thôn lo việc nhà, dũng quen làm việc bằng sổ sách từ ngày buôn vải thiều ở thị trấn.

bà Mến thắp thêm một nén hương trên bàn thờ ở đầu ngõ thôn. Tiếng gà gáy đầu tiên ở xóm dưới vang lên khi trời còn tối hẳn. Việc ấy cả nhà nhớ kỹ.

chị Mai ghi thêm mấy dòng ngắn vào cuối trang sổ bên gốc đề. Sương lạnh bám trên lá vải thành một lớp trắng mỏng nhìn rõ dưới đèn. Dũng khép cuốn sổ lại.

Hội rót thêm nước vào ấm và đặt lên bếp ở đầu ngõ thôn. Tiếng vải khô xào xạc ngoài đồi vọng về theo từng cơn gió mùa đông bắc. Mọi người đi ngủ muộn hơn thường lệ.

ông Thịnh hỏi lại người nhà về việc của ngày mai bên gốc đề. Tiếng cú từ tán cây thỉnh thoảng lại vọng xuống một hồi ngắn. Việc ấy cả nhà nhớ kỹ. Dũng kiểm lại từng việc đã ghi trong ngày trước nơi thờ cúng họ. Tiếng gà gáy đầu tiên ở xóm dưới vang lên khi trời còn tối hẳn. không ai nói thêm, câu chuyện dừng ở đó. Hoài ghi thêm mấy dòng ngắn vào cuối trang sổ bên gốc đề. Tiếng vải khô xào xạc ngoài đồi vọng về theo từng cơn gió mùa đông bắc. Mọi người đi ngủ muộn hơn thường lệ. nhưng tay bà không lúc nào ngơi, hết dọn nơi thờ cúng lại xuống bếp, như thể làm việc liên tục là cách bà giữ cho lòng mình yên, bà mến ít nói. mấy người đàn bà gánh rau ra chợ xã chuyện trò râm ran, câu chuyện nào rồi cũng vòng về thời tiết và giá vải của vụ tới, ngoài ngõ. đất quanh miệng hốc có chỗ sẫm màu hơn đất sân, tơi và xốp, khác hẳn lớp đất nện cứng đã bao năm không ai động tới ở phía tây, dưới chân cây. ghi rõ ngày tháng và giờ giấc, vì anh không muốn trông cậy vào trí nhớ trong những việc cần nói lại sau này, dũng ghi lại điều vừa thấy vào quyển sổ tay mang theo người. bà Nhàn đi một vòng quanh sân để kiểm tra cửa nẻo cạnh chuồng gà. Gió luồn qua khe cửa mang theo hơi lạnh của đồng đất sau miếu. Dũng khép cuốn sổ lại. bà Mến nhìn lại tấm bản đồ tay vẽ quanh sân miếu bên gốc đề. Tiếng chổi tre quét sân của nhà bên vang đều đều từ sớm. Mọi người đi ngủ muộn hơn thường lệ. đường làng lầy một lớp bùn mỏng, ai đi qua cũng phải bước chậm và nhìn xuống chân, mưa phùn lất phất từ lúc gà gáy. gạch chân những chỗ trùng nhau và khoanh lại những chỗ còn chưa có lời giải đáp, anh đem điều mới ghi được đối chiếu với những trang sổ trước.

Việc quan trọng nhất của ngày hôm ấy, với Dũng, là điều này: cơ chế và điều kiện dùng gương đồng được khóa: cần gia trì nắng giờ ngọ và cần biết rõ gốc việc trước khi dùng. để ai cũng nhớ rõ phần việc của mình và không ai làm khác đi trong lúc lo lắng, anh nhắc lại điều ấy với mọi người trong nhà một lần nữa trước khi trời tối.

Chiều muộn ngày thứ 22 trong chuỗi ngày điều tra của Dũng, ánh sáng tắt dần sau đồi vải và thôn Đề Am lên đèn sớm. mặt ao sau nhà còn phủ một lớp hơi nước xám, âm thanh cá quẫy nghe rõ trong cái lặng của buổi sớm mùa đông, trời chưa sáng hẳn. rồi lặng đi khi người qua đường đã khuất sau rặng tre cuối xóm, âm thanh chó sủa từ đầu ngõ vọng lại từng hồi ngắn. một phía là cha anh và thể diện của nhà trưởng thôn, phía còn lại là những dấu vết cứ lần lượt hiện ra trước mắt, anh biết mình đang đứng giữa hai phía. hương trầm trên bàn thờ và mùi lông thú ướt ngoài sân là ba thứ mùi Dũng nhớ rõ nhất của những ngày này, mùi gừng tươi giã nhỏ. giẫm lên nghe lạo xạo dưới đế dép như giẫm lên lớp muối mỏng vừa rắc, hơi sương muối phủ trắng mặt sân đất nện trước nhà. nhưng bước chân ai qua đoạn khoảng sân trước miếu cũng nhanh hơn và mắt không nhìn lâu vào gốc cây, bà con trong xóm đi lại ngoài ngõ vẫn chào nhau như thường. đất quanh miệng hốc có chỗ sẫm màu hơn đất sân, tơi và xốp, khác hẳn lớp đất nện cứng đã bao năm không ai động tới ở phía tây, dưới chân cây. một cây bút, chiếc đèn pin đã thay pin mới và tấm bản đồ tay anh tự vẽ quanh khoảng sân trước miếu, trên bàn làm việc tạm của dũng là cuốn sổ tay. không ai nói nhiều, nhưng ai cũng nghe ngóng động tĩnh ngoài sân như một thói quen khó bỏ trong những ngày này, mỗi người trong gian nhà chính làm một việc.

chị Mai nhìn lại tấm bản đồ tay vẽ quanh sân miếu ở đầu ngõ thôn. Gió luồn qua khe cửa mang theo hơi lạnh của đồng đất sau miếu. Đèn trong nhà tắt dần từng gian.

chị Mai đi một vòng quanh sân để kiểm tra cửa nẻo ngoài hiên nhà. Khói bếp của nhà bên bốc lên thẳng rồi tan chậm trong hơi sương sớm. Rồi ai về việc nấy.

ông Thịnh đứng lặng một lúc lâu để nghe ngóng trên sân đình. Tiếng chổi tre quét sân của nhà bên vang đều đều từ sớm. Ngoài sân, bóng cây đứng yên trong sương. bà Nhàn ghi thêm mấy dòng ngắn vào cuối trang sổ bên gốc đề. Mùi rơm khô và hương cơm mới làm con ngõ nhỏ ấm lên đôi chút. Sân nhà trở lại yên lặng như thường lệ.

chị Mai thắp thêm một nén hương trên bàn thờ trước bàn thờ họ. Gió luồn qua khe cửa mang theo hơi lạnh của đồng đất sau miếu. Ngoài sân, bóng cây đứng yên trong sương.

Hội rót thêm nước vào ấm và đặt lên bếp bên bờ ao sau nhà. Tiếng gà gáy đầu tiên ở xóm dưới vang lên khi trời còn tối hẳn. Dũng khép cuốn sổ lại.

cụ Tỵ ghi thêm mấy dòng ngắn vào cuối trang sổ dưới mái hiên đình. Khói bếp của nhà bên bốc lên thẳng rồi tan chậm trong hơi sương sớm. không ai nói thêm, câu chuyện dừng ở đó.

bà Mến lau lại mặt bàn và xếp giấy tờ cho ngay ngắn ở đầu ngõ thôn. Gió luồn qua khe cửa mang theo hơi lạnh của đồng đất sau miếu. Mọi người đi ngủ muộn hơn thường lệ.

Dũng lau lại mặt bàn và xếp giấy tờ cho ngay ngắn ngoài hiên nhà. Mùi trầm và hương gừng tươi quyện vào nhau trong gian nhà chính. Việc ấy cả nhà nhớ kỹ.

Hoài thắp thêm một nén hương trên bàn thờ ở sân miếu. Mùi rơm khô và hương cơm mới làm con ngõ nhỏ ấm lên đôi chút. Mọi người đi ngủ muộn hơn thường lệ.

Hội nói chuyện với người nhà bằng giọng nhỏ bên gốc đề. Mùi trầm và hương gừng tươi quyện vào nhau trong gian nhà chính. Mọi người đi ngủ muộn hơn thường lệ.

bà Mến thắp thêm một nén hương trên bàn thờ ở đầu ngõ thôn. Tiếng vải khô xào xạc ngoài đồi vọng về theo từng cơn gió mùa đông bắc. Mọi người đi ngủ muộn hơn thường lệ. Dũng nhìn lại tấm bản đồ tay vẽ quanh khoảng sân trước miếu dưới mái hiên đình. Tiếng gà gáy đầu tiên ở xóm dưới vang lên khi trời còn tối hẳn. Mọi người đi ngủ muộn hơn thường lệ. Dũng kiểm lại từng việc đã ghi trong ngày dưới mái hiên đình. Tiếng gà gáy đầu tiên ở xóm dưới vang lên khi trời còn tối hẳn. Ngoài sân, bóng cây đứng yên trong sương.

cụ Tỵ hỏi lại người nhà về việc của ngày mai trước bàn thờ họ. Tiếng vải khô xào xạc ngoài đồi vọng về theo từng cơn gió mùa đông bắc. Đèn trong nhà tắt dần từng gian.

ông Thịnh lau lại mặt bàn và xếp giấy tờ cho ngay ngắn ngoài hiên nhà. Khói bếp của nhà bên bốc lên thẳng rồi tan chậm trong hơi sương sớm. Đèn trong nhà tắt dần từng gian.

Dũng nhìn lại tấm bản đồ tay vẽ quanh sân miếu bên bờ ao sau nhà. Tiếng gà gáy đầu tiên ở xóm dưới vang lên khi trời còn tối hẳn. Dũng khép cuốn sổ lại.

bà Mến rót thêm nước vào ấm và đặt lên bếp ở đầu ngõ thôn. Tiếng chổi tre quét sân của nhà bên vang đều đều từ sớm. Dũng khép cuốn sổ lại.

Hội hỏi lại người nhà về việc của ngày mai ở đầu ngõ thôn. bước chân nghe rõ từng âm thanh một, mặt đất sân miếu cứng lại vì lạnh. Mọi người đi ngủ muộn hơn thường lệ.

ông Thịnh đi một vòng quanh sân để kiểm tra cửa nẻo bên bờ ao sau nhà. Tiếng vải khô xào xạc ngoài đồi vọng về theo từng cơn gió mùa đông bắc. Sân nhà trở lại yên lặng như thường lệ.

Hội kiểm lại từng việc đã ghi trong ngày trên sân đình. Khói bếp của nhà bên bốc lên thẳng rồi tan chậm trong hơi sương sớm. không ai nói thêm, câu chuyện dừng ở đó.

chị Mai ghi thêm mấy dòng ngắn vào cuối trang sổ ngoài hiên nhà. Mùi trầm và hương gừng tươi quyện vào nhau trong gian nhà chính. Ngoài sân, bóng cây đứng yên trong sương.

Trước khi khép lại ngày hôm ấy, một câu nói còn ở lại trong đầu Dũng rất lâu: Cụ Tỵ nói: 'Gương soi được con thú. Nhưng việc này chưa xong ở con thú.

Chương khác

Xem thêm