CÚ CÁO CÂY ĐỀ Ở LỤC NGẠN - Chương 19: Giả Thuyết Về Một Vật Bị Chôn
Sáng hôm ấy, 26/12/2026, tối; nhà cụ tỵ ở cạnh đình. giẫm lên nghe lạo xạo dưới đế dép như giẫm lên lớp muối mỏng vừa rắc, hơi sương muối phủ trắng mặt…
Nội dung chương
Sáng hôm ấy, 26/12/2026, tối; nhà cụ tỵ ở cạnh đình. giẫm lên nghe lạo xạo dưới đế dép như giẫm lên lớp muối mỏng vừa rắc, hơi sương muối phủ trắng mặt sân đất nện trước nhà. đứa nào cũng co ro trong áo ấm, vừa đi vừa hà hơi vào hai bàn tay đỏ lên vì lạnh, đám trẻ con trong thôn đi học qua sân đình. miệng hốc đen và sâu, ban ngày nhìn vào chỉ thấy bóng tối và ít lá khô mắc lại bên trong, hốc thân ở phía đông của chân cây mục rỗng từ lâu. mang theo hơi lạnh khô làm da mặt rát và đầu ngón tay tê đi rất nhanh, gió mùa đông bắc luồn qua hàng vải thiều trụi lá ngoài đồi.
Tối đó Dũng tới nhà cụ Tỵ hỏi thẳng: nếu không phải cây, thì gốc của chuyện này là gì. còn lời đồn trong thôn thì phải để riêng ra một cột khác, anh tự nhắc mình chỉ tin vào những gì mắt thấy tai nghe và có người khác cùng chứng kiến.
Cụ nói chậm rãi như một giả thuyết của người giữ đình lâu năm: tà khí quanh miếu này không tự sinh. Nó bám vào cú và cáo là thú thật sống ở hốc cây; kinh nghiệm của người xưa là những chỗ như vậy thường có một vật tà do người chôn giấu quanh gốc cây từ lâu. Và vật ấy còn nằm đó ngày nào thì đuổi thú bao nhiêu lần cũng vô ích. không ai nói nhiều, nhưng ai cũng nghe ngóng động tĩnh ngoài sân như một thói quen khó bỏ trong những ngày này, mỗi người trong gian nhà chính làm một việc.
Cụ không nói đó là vật gì, ai chôn, và dặn Dũng chưa có bằng chứng thì không được nói ra ngoài. nhưng hễ nhắm mắt lại là anh lại nghe thấy âm thanh động của đêm trước và thấy mình không thể làm như không biết, có những lúc anh muốn bỏ qua cho yên nhà.
bà Nhàn kiểm lại từng việc đã ghi trong ngày bên gốc đề. Gió luồn qua khe cửa mang theo hơi lạnh của đồng đất sau miếu. Đèn trong nhà tắt dần từng gian.
cụ Tỵ rót thêm nước vào ấm và đặt lên bếp ở sân miếu. Tiếng vải khô xào xạc ngoài đồi vọng về theo từng cơn gió mùa đông bắc. Mọi người đi ngủ muộn hơn thường lệ.
cụ Tỵ thắp thêm một nén hương trên bàn thờ ở sân miếu. Tiếng chổi tre quét sân của nhà bên vang đều đều từ sớm. Rồi ai về việc nấy.
ông Thịnh đứng lặng một lúc lâu để nghe ngóng dưới mái hiên đình. bước chân nghe rõ từng âm thanh một, mặt đất sân miếu cứng lại vì lạnh. Ngoài sân, bóng cây đứng yên trong sương.
bà Nhàn nhìn lại tấm bản đồ tay vẽ quanh sân miếu dưới mái hiên đình. bước chân nghe rõ từng âm thanh một, mặt đất sân miếu cứng lại vì lạnh. Việc ấy cả nhà nhớ kỹ.
chị Mai nhìn lại tấm bản đồ tay vẽ quanh sân miếu dưới mái hiên đình. Mùi rơm khô và hương cơm mới làm con ngõ nhỏ ấm lên đôi chút. Rồi ai về việc nấy. đêm nào cô cũng kiểm lại cửa buồng, chăn màn và chiếc đèn ngủ nhỏ đặt ở góc giường của cháu, hoài lo cho con trai bốn tuổi trước nhất. đứa nào cũng co ro trong áo ấm, vừa đi vừa hà hơi vào hai bàn tay đỏ lên vì lạnh, đám trẻ con trong thôn đi học qua sân đình. đất quanh miệng hốc có chỗ sẫm màu hơn đất sân, tơi và xốp, khác hẳn lớp đất nện cứng đã bao năm không ai động tới ở phía tây, dưới chân cây. một phía là cha anh và thể diện của nhà trưởng thôn, phía còn lại là những dấu vết cứ lần lượt hiện ra trước mắt, anh biết mình đang đứng giữa hai phía.
ông Thịnh thắp thêm một nén hương trên bàn thờ ngoài hiên nhà. Mùi rơm khô và hương cơm mới làm con ngõ nhỏ ấm lên đôi chút. không ai nói thêm, câu chuyện dừng ở đó. bà Mến kiểm lại từng việc đã ghi trong ngày trước bàn thờ họ. Tiếng vải khô xào xạc ngoài đồi vọng về theo từng cơn gió mùa đông bắc. Việc ấy cả nhà nhớ kỹ. còn trong bóng cây đề thì đất vẫn ẩm và lạnh suốt cả ngày, nắng yếu của tháng chạp chỉ đủ làm tan hơi sương trên mái ngói rêu.
Việc quan trọng nhất của ngày hôm ấy, với Dũng, là điều này: giả thuyết vật tà do người chôn quanh gốc cây được nêu lần đầu ở ch19, ở mức giả thuyết, không tên vật, không tên người.
Chiều muộn ngày thứ 19 trong chuỗi ngày điều tra của Dũng, ánh sáng tắt dần sau đồi vải và thôn Đề Am lên đèn sớm. cả nhà ăn chậm hơn ngày thường, âm thanh đũa chạm bát nghe rõ, câu chuyện quanh mâm chỉ xoay quanh việc đồng áng và chuyện học của cháu nhỏ, trong bữa cơm. rồi lặng đi khi người qua đường đã khuất sau rặng tre cuối xóm, âm thanh chó sủa từ đầu ngõ vọng lại từng hồi ngắn. một phía là cha anh và thể diện của nhà trưởng thôn, phía còn lại là những dấu vết cứ lần lượt hiện ra trước mắt, anh biết mình đang đứng giữa hai phía. hương trầm trên bàn thờ và mùi lông thú ướt ngoài sân là ba thứ mùi Dũng nhớ rõ nhất của những ngày này, mùi gừng tươi giã nhỏ. đêm nào cô cũng kiểm lại cửa buồng, chăn màn và chiếc đèn ngủ nhỏ đặt ở góc giường của cháu, hoài lo cho con trai bốn tuổi trước nhất. nhưng bước chân ai qua đoạn khoảng sân trước miếu cũng nhanh hơn và mắt không nhìn lâu vào gốc cây, bà con trong xóm đi lại ngoài ngõ vẫn chào nhau như thường. đứa nào cũng co ro trong áo ấm, vừa đi vừa hà hơi vào hai bàn tay đỏ lên vì lạnh, đám trẻ con trong thôn đi học qua sân đình. một cây bút, chiếc đèn pin đã thay pin mới và tấm bản đồ tay anh tự vẽ quanh khoảng sân trước miếu, trên bàn làm việc tạm của dũng là cuốn sổ tay. xen vào là âm thanh gọi nhau í ới hỏi chuyện củi lửa và chuyện chợ sớm, tiếng chổi tre quét sân của các nhà hàng xóm vang lên đều đều từ khi trời còn tối.
cụ Tỵ hỏi lại người nhà về việc của ngày mai ở sân miếu. Mùi trầm và hương gừng tươi quyện vào nhau trong gian nhà chính. Rồi ai về việc nấy.
bà Nhàn đứng lặng một lúc lâu để nghe ngóng bên gốc đề. bước chân nghe rõ từng âm thanh một, mặt đất sân miếu cứng lại vì lạnh. Đèn trong nhà tắt dần từng gian.
chị Mai ghi thêm mấy dòng ngắn vào cuối trang sổ ngoài hiên nhà. Sương lạnh bám trên lá vải thành một lớp trắng mỏng nhìn rõ dưới đèn. Rồi ai về việc nấy.
Dũng lau lại mặt bàn và xếp giấy tờ cho ngay ngắn cạnh chuồng gà. bước chân nghe rõ từng âm thanh một, mặt đất sân miếu cứng lại vì lạnh. Đèn trong nhà tắt dần từng gian. bà Nhàn nhìn lại tấm bản đồ tay vẽ quanh khoảng sân trước miếu ở đầu ngõ thôn. Tiếng gà gáy đầu tiên ở xóm dưới vang lên khi trời còn tối hẳn. Dũng khép cuốn sổ lại.
Hoài kiểm lại từng việc đã ghi trong ngày ở đầu ngõ thôn. Mùi rơm khô và hương cơm mới làm con ngõ nhỏ ấm lên đôi chút. Việc ấy cả nhà nhớ kỹ.
Hoài lau lại mặt bàn và xếp giấy tờ cho ngay ngắn ở đầu ngõ thôn. bước chân nghe rõ từng âm thanh một, mặt đất sân miếu cứng lại vì lạnh. Ngoài sân, bóng cây đứng yên trong sương.
cụ Tỵ thắp thêm một nén hương trên bàn thờ dưới mái hiên đình. Tiếng gà gáy đầu tiên ở xóm dưới vang lên khi trời còn tối hẳn. Rồi ai về việc nấy.
ông Thịnh hỏi lại người nhà về việc của ngày mai bên bờ ao sau nhà. Tiếng gà gáy đầu tiên ở xóm dưới vang lên khi trời còn tối hẳn. Việc ấy cả nhà nhớ kỹ.
bà Nhàn rót thêm nước vào ấm và đặt lên bếp bên bờ ao sau nhà. Tiếng vải khô xào xạc ngoài đồi vọng về theo từng cơn gió mùa đông bắc. Việc ấy cả nhà nhớ kỹ.
Hội đứng lặng một lúc lâu để nghe ngóng bên gốc đề. Tiếng vải khô xào xạc ngoài đồi vọng về theo từng cơn gió mùa đông bắc. Ngoài sân, bóng cây đứng yên trong sương. chị Mai kiểm lại từng việc đã ghi trong ngày ngoài hiên nhà. bước chân nghe rõ từng âm thanh một, mặt đất sân miếu cứng lại vì lạnh. Sân nhà trở lại yên lặng như thường lệ.
ông Thịnh thắp thêm một nén hương trên bàn thờ bên bờ ao sau nhà. Tiếng cú từ tán cây thỉnh thoảng lại vọng xuống một hồi ngắn. Ngoài sân, bóng cây đứng yên trong sương.
Hội đứng lặng một lúc lâu để nghe ngóng dưới mái hiên đình. Tiếng vải khô xào xạc ngoài đồi vọng về theo từng cơn gió mùa đông bắc. Việc ấy cả nhà nhớ kỹ.
chị Mai kiểm lại từng việc đã ghi trong ngày ở đầu ngõ thôn. Gió luồn qua khe cửa mang theo hơi lạnh của đồng đất sau miếu. Dũng khép cuốn sổ lại.
cụ Tỵ nhìn lại tấm bản đồ tay vẽ quanh sân miếu cạnh chuồng gà. Khói bếp của nhà bên bốc lên thẳng rồi tan chậm trong hơi sương sớm. Mọi người đi ngủ muộn hơn thường lệ.
chị Mai đứng lặng một lúc lâu để nghe ngóng cạnh chuồng gà. Mùi rơm khô và hương cơm mới làm con ngõ nhỏ ấm lên đôi chút. không ai nói thêm, câu chuyện dừng ở đó. cụ Tỵ ghi thêm mấy dòng ngắn vào cuối trang sổ bên bờ ao sau nhà. Mùi rơm khô và hương cơm mới làm con ngõ nhỏ ấm lên đôi chút. Rồi ai về việc nấy. Dũng nhìn lại tấm bản đồ tay vẽ quanh khoảng sân trước miếu trước bàn thờ họ. Sương lạnh bám trên lá vải thành một lớp trắng mỏng nhìn rõ dưới đèn. Mọi người đi ngủ muộn hơn thường lệ.
chị Mai ghi thêm mấy dòng ngắn vào cuối trang sổ ngoài hiên nhà. Tiếng vải khô xào xạc ngoài đồi vọng về theo từng cơn gió mùa đông bắc. Đèn trong nhà tắt dần từng gian.
cụ Tỵ nhìn lại tấm bản đồ tay vẽ quanh sân miếu bên gốc đề. Tiếng chổi tre quét sân của nhà bên vang đều đều từ sớm. Dũng khép cuốn sổ lại.
bà Mến rót thêm nước vào ấm và đặt lên bếp cạnh chuồng gà. Tiếng chổi tre quét sân của nhà bên vang đều đều từ sớm. không ai nói thêm, câu chuyện dừng ở đó. Dũng ghi thêm mấy dòng ngắn vào cuối trang sổ bên bờ ao sau nhà. Tiếng chổi tre quét sân của nhà bên vang đều đều từ sớm. Việc ấy cả nhà nhớ kỹ.
Hội lau lại mặt bàn và xếp giấy tờ cho ngay ngắn trên sân đình. Gió luồn qua khe cửa mang theo hơi lạnh của đồng đất sau miếu. Ngoài sân, bóng cây đứng yên trong sương.
Trước khi khép lại ngày hôm ấy, một câu nói còn ở lại trong đầu Dũng rất lâu: Cụ Tỵ nói: 'Muốn hết tiếng khóc, đừng đuổi con cáo. Hãy tìm cái người ta đã giấu.