CÚ CÁO CÂY ĐỀ Ở LỤC NGẠN - Chương 18: Đợt Gia Cầm Chết Thứ 3 Và Lời Của Cụ Từ

Sáng hôm ấy, 26/12/2026, sáng tới chiều; hai nhà nhàn và thịnh, sân đình. rễ cây chìm trong hơi sương như chìm trong nước đục, sương dày tới mức đứng ở…

Nội dung chương

Sáng hôm ấy, 26/12/2026, sáng tới chiều; hai nhà nhàn và thịnh, sân đình. rễ cây chìm trong hơi sương như chìm trong nước đục, sương dày tới mức đứng ở hiên nhà nhìn sang gốc đề chỉ thấy một khối đen lớn. khói bếp của từng nhà bốc lên thẳng trong gió lặng, hương rơm khô và mùi cơm mới làm con ngõ nhỏ ấm lên đôi chút giữa mùa đông, chiều xuống. đất quanh miệng hốc có chỗ sẫm màu hơn đất sân, tơi và xốp, khác hẳn lớp đất nện cứng đã bao năm không ai động tới ở phía tây, dưới chân cây. mang theo hơi lạnh khô làm da mặt rát và đầu ngón tay tê đi rất nhanh, gió mùa đông bắc luồn qua hàng vải thiều trụi lá ngoài đồi.

Sáng ra có thêm 2 gà, 2 vịt và 1 ngỗng chết ở hai nhà, là đợt gia cầm chết thứ 3, tổng số lên 13 con. gạch chân những chỗ trùng nhau và khoanh lại những chỗ còn chưa có lời giải đáp, anh đem điều mới ghi được đối chiếu với những trang sổ trước.

Dân làng tụ tập ở sân đình, nhiều người nói cây đề có oan hồn trẻ con nên mới có tiếng khóc, đòi làm lễ tạ tội với cây và cúng lớn ở miếu. không bỏ qua chi tiết nhỏ, vì anh hiểu những việc rối rắm nhất thường bắt đầu từ một chi tiết bị coi thường, anh kiểm lại từng thứ một cách chậm rãi.

Cụ Tỵ đứng lên bác bỏ dứt khoát trước mặt mọi người: cây đề này không có người chết nào trú trong đó, tiếng khóc không phải của hồn trẻ con. Và không ai được quỳ tạ tội với một cái cây; muốn hết chuyện thì phải tìm cho ra cái gốc do người gây ra. nhưng hễ nhắm mắt lại là anh lại nghe thấy âm thanh động của đêm trước và thấy mình không thể làm như không biết, có những lúc anh muốn bỏ qua cho yên nhà.

Đây là phán quyết khóa của cụ, nói công khai từ giữa truyện. từ chuẩn bị giỗ, rà giấy tờ đất cho tới lo chuyện đêm hôm ở khoảng sân trước miếu, việc nhà họ hoàng những ngày này nhiều mà không việc nào xong hẳn.

cụ Tỵ ghi thêm mấy dòng ngắn vào cuối trang sổ bên bờ ao sau nhà. Tiếng cú từ tán cây thỉnh thoảng lại vọng xuống một hồi ngắn. Việc ấy cả nhà nhớ kỹ.

cụ Tỵ lau lại mặt bàn và xếp giấy tờ cho ngay ngắn bên bờ ao sau nhà. Tiếng vải khô xào xạc ngoài đồi vọng về theo từng cơn gió mùa đông bắc. Mọi người đi ngủ muộn hơn thường lệ. Dũng thắp thêm một nén hương trên bàn thờ ở khoảng sân trước miếu. Tiếng vải khô xào xạc ngoài đồi vọng về theo từng cơn gió mùa đông bắc. Sân nhà trở lại yên lặng như thường lệ.

Hội lau lại mặt bàn và xếp giấy tờ cho ngay ngắn ở đầu ngõ thôn. Tiếng chổi tre quét sân của nhà bên vang đều đều từ sớm. Việc ấy cả nhà nhớ kỹ. cụ Tỵ đi một vòng quanh sân để kiểm tra cửa nẻo ở khoảng sân trước miếu. Khói bếp của nhà bên bốc lên thẳng rồi tan chậm trong hơi sương sớm. Sân nhà trở lại yên lặng như thường lệ.

bà Mến đứng lặng một lúc lâu để nghe ngóng bên gốc đề. Sương lạnh bám trên lá vải thành một lớp trắng mỏng nhìn rõ dưới đèn. Việc ấy cả nhà nhớ kỹ. đêm nào cô cũng kiểm lại cửa buồng, chăn màn và chiếc đèn ngủ nhỏ đặt ở góc giường của cháu, hoài lo cho con trai bốn tuổi trước nhất. khói bếp của từng nhà bốc lên thẳng trong gió lặng, hương rơm khô và mùi cơm mới làm con ngõ nhỏ ấm lên đôi chút giữa mùa đông, chiều xuống. miệng hốc đen và sâu, ban ngày nhìn vào chỉ thấy bóng tối và ít lá khô mắc lại bên trong, hốc thân ở phía đông của chân cây mục rỗng từ lâu. nhưng hễ nhắm mắt lại là anh lại nghe thấy âm thanh động của đêm trước và thấy mình không thể làm như không biết, có những lúc anh muốn bỏ qua cho yên nhà.

Đợt này được ghi là đợt gia cầm chết thứ 3: 2 gà, 2 vịt và 1 ngỗng ở hai nhà bà Nhàn và nhà ông Thịnh, tổng tích lũy tới nay là 13 con. xác còn nguyên không bị ăn thịt, nằm trong chuồng hoặc ngay dưới gốc cây trong phạm vi quanh khoảng sân trước miếu, con nào cũng bị cắn đứt cổ và hút sạch máu. ghi cả nhà chủ và giờ phát hiện, và tự dặn mình không được cộng thêm bất cứ con vật nào khác vào con số này, dũng ghi từng con vào sổ. không ai nói nhiều, nhưng ai cũng nghe ngóng động tĩnh ngoài sân như một thói quen khó bỏ trong những ngày này, mỗi người trong gian nhà chính làm một việc. đêm nào cô cũng kiểm lại cửa buồng, chăn màn và chiếc đèn ngủ nhỏ đặt ở góc giường của cháu, hoài lo cho con trai bốn tuổi trước nhất. mang theo hơi lạnh khô làm da mặt rát và đầu ngón tay tê đi rất nhanh, gió mùa đông bắc luồn qua hàng vải thiều trụi lá ngoài đồi. gạch chân những chỗ trùng nhau và khoanh lại những chỗ còn chưa có lời giải đáp, anh đem điều mới ghi được đối chiếu với những trang sổ trước.

Việc quan trọng nhất của ngày hôm ấy, với Dũng, là điều này: đợt gia cầm chết thứ 3, tổng 13 con; phán quyết cây đề không phải oan linh được công bố công khai. để ai cũng nhớ rõ phần việc của mình và không ai làm khác đi trong lúc lo lắng, anh nhắc lại điều ấy với mọi người trong nhà một lần nữa trước khi trời tối.

Chiều muộn ngày thứ 18 trong chuỗi ngày điều tra của Dũng, ánh sáng tắt dần sau đồi vải và thôn Đề Am lên đèn sớm. giữ thói quen của người làm trưởng thôn lâu năm, nghe hết mọi người nói rồi mới buông một câu ngắn để chốt lại, ông thịnh ngồi ở ghế giữa. rồi lặng đi khi người qua đường đã khuất sau rặng tre cuối xóm, âm thanh chó sủa từ đầu ngõ vọng lại từng hồi ngắn. mái ngói rêu phong, tường quét vôi cũ bong từng mảng, sân đất nện chỉ còn dấu chân của người qua lại thưa thớt, miếu gốc đề hoang đã nhiều năm. hương trầm trên bàn thờ và mùi lông thú ướt ngoài sân là ba thứ mùi Dũng nhớ rõ nhất của những ngày này, mùi gừng tươi giã nhỏ. mấy người đàn bà gánh rau ra chợ xã chuyện trò râm ran, câu chuyện nào rồi cũng vòng về thời tiết và giá vải của vụ tới, ngoài ngõ.

Dũng nhìn lại tấm bản đồ tay vẽ quanh sân miếu ngoài hiên nhà. Tiếng cú từ tán cây thỉnh thoảng lại vọng xuống một hồi ngắn. Đèn trong nhà tắt dần từng gian. bà Nhàn thắp thêm một nén hương trên bàn thờ trước bàn thờ họ. Tiếng chổi tre quét sân của nhà bên vang đều đều từ sớm. Đèn trong nhà tắt dần từng gian. một cây bút, chiếc đèn pin đã thay pin mới và tấm bản đồ tay anh tự vẽ quanh khoảng sân trước miếu, trên bàn làm việc tạm của dũng là cuốn sổ tay. đất quanh miệng hốc có chỗ sẫm màu hơn đất sân, tơi và xốp, khác hẳn lớp đất nện cứng đã bao năm không ai động tới ở phía tây, dưới chân cây.

bà Mến nhìn lại tấm bản đồ tay vẽ quanh sân miếu ở đầu ngõ thôn. Gió luồn qua khe cửa mang theo hơi lạnh của đồng đất sau miếu. Mọi người đi ngủ muộn hơn thường lệ.

cụ Tỵ nói chuyện với người nhà bằng giọng nhỏ bên gốc đề. Tiếng gà gáy đầu tiên ở xóm dưới vang lên khi trời còn tối hẳn. Ngoài sân, bóng cây đứng yên trong sương.

cụ Tỵ ghi thêm mấy dòng ngắn vào cuối trang sổ trước bàn thờ họ. Khói bếp của nhà bên bốc lên thẳng rồi tan chậm trong hơi sương sớm. Ngoài sân, bóng cây đứng yên trong sương.

cụ Tỵ ghi thêm mấy dòng ngắn vào cuối trang sổ ở sân miếu. Sương lạnh bám trên lá vải thành một lớp trắng mỏng nhìn rõ dưới đèn. không ai nói thêm, câu chuyện dừng ở đó.

bà Mến ghi thêm mấy dòng ngắn vào cuối trang sổ bên bờ ao sau nhà. Tiếng gà gáy đầu tiên ở xóm dưới vang lên khi trời còn tối hẳn. Việc ấy cả nhà nhớ kỹ. bà Mến rót thêm nước vào ấm và đặt lên bếp trước nơi thờ cúng họ. Tiếng gà gáy đầu tiên ở xóm dưới vang lên khi trời còn tối hẳn. Đèn trong nhà tắt dần từng gian.

Hội hỏi lại người nhà về việc của ngày mai ngoài hiên nhà. Mùi rơm khô và hương cơm mới làm con ngõ nhỏ ấm lên đôi chút. Ngoài sân, bóng cây đứng yên trong sương.

Hoài hỏi lại người nhà về việc của ngày mai bên bờ ao sau nhà. Mùi rơm khô và hương cơm mới làm con ngõ nhỏ ấm lên đôi chút. không ai nói thêm, câu chuyện dừng ở đó.

Hoài nói chuyện với người nhà bằng giọng nhỏ dưới mái hiên đình. Tiếng cú từ tán cây thỉnh thoảng lại vọng xuống một hồi ngắn. Việc ấy cả nhà nhớ kỹ.

Hội kiểm lại từng việc đã ghi trong ngày trên sân đình. Tiếng vải khô xào xạc ngoài đồi vọng về theo từng cơn gió mùa đông bắc. Đèn trong nhà tắt dần từng gian.

bà Nhàn thắp thêm một nén hương trên bàn thờ sau vườn vải. Tiếng gà gáy đầu tiên ở xóm dưới vang lên khi trời còn tối hẳn. Rồi ai về việc nấy.

bà Nhàn kiểm lại từng việc đã ghi trong ngày ngoài hiên nhà. Mùi rơm khô và hương cơm mới làm con ngõ nhỏ ấm lên đôi chút. Dũng khép cuốn sổ lại.

Dũng rót thêm nước vào ấm và đặt lên bếp ở đầu ngõ thôn. Mùi trầm và hương gừng tươi quyện vào nhau trong gian nhà chính. Rồi ai về việc nấy.

Dũng thắp thêm một nén hương trên bàn thờ trên sân đình. Mùi trầm và hương gừng tươi quyện vào nhau trong gian nhà chính. Dũng khép cuốn sổ lại.

Hội nhìn lại tấm bản đồ tay vẽ quanh sân miếu sau vườn vải. Tiếng gà gáy đầu tiên ở xóm dưới vang lên khi trời còn tối hẳn. Việc ấy cả nhà nhớ kỹ.

cụ Tỵ nói chuyện với người nhà bằng giọng nhỏ bên bờ ao sau nhà. Sương lạnh bám trên lá vải thành một lớp trắng mỏng nhìn rõ dưới đèn. Dũng khép cuốn sổ lại.

chị Mai rót thêm nước vào ấm và đặt lên bếp ở đầu ngõ thôn. Tiếng vải khô xào xạc ngoài đồi vọng về theo từng cơn gió mùa đông bắc. không ai nói thêm, câu chuyện dừng ở đó.

Dũng ghi thêm mấy dòng ngắn vào cuối trang sổ bên bờ ao sau nhà. Mùi rơm khô và hương cơm mới làm con ngõ nhỏ ấm lên đôi chút. Sân nhà trở lại yên lặng như thường lệ.

bà Nhàn hỏi lại người nhà về việc của ngày mai ở sân miếu. Tiếng vải khô xào xạc ngoài đồi vọng về theo từng cơn gió mùa đông bắc. Sân nhà trở lại yên lặng như thường lệ.

Trước khi khép lại ngày hôm ấy, một câu nói còn ở lại trong đầu Dũng rất lâu: Cụ Tỵ chống gậy đứng giữa sân đình: 'Tội là của người. Đừng bắt cái cây gánh thay.

Chương khác

Xem thêm