CÚ CÁO CÂY ĐỀ Ở LỤC NGẠN - Chương 21: Dọn Sân Miếu
Sáng hôm ấy, 27/12/2026, ngày; sân miếu gốc đề, hốc gốc phía đông. mặt ao sau nhà còn phủ một lớp hơi nước xám, âm thanh cá quẫy nghe rõ trong cái lặng…
Nội dung chương
Sáng hôm ấy, 27/12/2026, ngày; sân miếu gốc đề, hốc gốc phía đông. mặt ao sau nhà còn phủ một lớp hơi nước xám, âm thanh cá quẫy nghe rõ trong cái lặng của buổi sớm mùa đông, trời chưa sáng hẳn. âm thanh dao chặt củi và tiếng gà cục tác sau vườn hòa vào nhau thành thứ âm thanh quen thuộc của một buổi sáng làm việc ở thôn Đề Am, tiếng máy tuốt. miệng hốc đen và sâu, ban ngày nhìn vào chỉ thấy bóng tối và ít lá khô mắc lại bên trong, hốc thân ở phía đông của chân cây mục rỗng từ lâu. đường làng lầy một lớp bùn mỏng, ai đi qua cũng phải bước chậm và nhìn xuống chân, mưa phùn lất phất từ lúc gà gáy.
Được cụ Tỵ cho phép, Dũng và Hội dọn cỏ, quét lá và gom đá vụn quanh sân miếu giữa ban ngày.
Quanh hốc gốc phía đông, họ nhặt được lông cáo xám. Mấy mẩu xương gà nhỏ đã khô và lông cú; lớp đất ngay miệng hốc có màu sẫm và tơi khác hẳn đất sân xung quanh, như từng bị đào lên lấp lại từ rất lâu. không ai nói nhiều, nhưng ai cũng nghe ngóng động tĩnh ngoài sân như một thói quen khó bỏ trong những ngày này, mỗi người trong gian nhà chính làm một việc.
Cụ Tỵ cấm đào bới bất cứ chỗ nào lúc này, chỉ cho cắm một cọc tre đánh dấu miệng hốc và ghi vào sổ của đình. nhưng hễ nhắm mắt lại là anh lại nghe thấy âm thanh động của đêm trước và thấy mình không thể làm như không biết, có những lúc anh muốn bỏ qua cho yên nhà. Hoài lau lại mặt bàn và xếp giấy tờ cho ngay ngắn trước nơi thờ cúng họ. bước chân nghe rõ từng âm thanh một, mặt đất sân miếu cứng lại vì lạnh. Mọi người đi ngủ muộn hơn thường lệ.
Hoài kiểm lại từng việc đã ghi trong ngày ở đầu ngõ thôn. Tiếng chổi tre quét sân của nhà bên vang đều đều từ sớm. Mọi người đi ngủ muộn hơn thường lệ.
bà Nhàn kiểm lại từng việc đã ghi trong ngày dưới mái hiên đình. Gió luồn qua khe cửa mang theo hơi lạnh của đồng đất sau miếu. Sân nhà trở lại yên lặng như thường lệ.
bà Nhàn nhìn lại tấm bản đồ tay vẽ quanh sân miếu trước bàn thờ họ. Tiếng chổi tre quét sân của nhà bên vang đều đều từ sớm. Ngoài sân, bóng cây đứng yên trong sương.
Dũng kiểm lại từng việc đã ghi trong ngày trên sân đình. bước chân nghe rõ từng âm thanh một, mặt đất sân miếu cứng lại vì lạnh. Mọi người đi ngủ muộn hơn thường lệ.
bà Nhàn đứng lặng một lúc lâu để nghe ngóng ở đầu ngõ thôn. Mùi rơm khô và hương cơm mới làm con ngõ nhỏ ấm lên đôi chút. Dũng khép cuốn sổ lại.
cụ Tỵ hỏi lại người nhà về việc của ngày mai ngoài hiên nhà. Tiếng vải khô xào xạc ngoài đồi vọng về theo từng cơn gió mùa đông bắc. không ai nói thêm, câu chuyện dừng ở đó. ông Thịnh ghi thêm mấy dòng ngắn vào cuối trang sổ bên gốc đề. Sương lạnh bám trên lá vải thành một lớp trắng mỏng nhìn rõ dưới đèn. Sân nhà trở lại yên lặng như thường lệ. đất quanh miệng hốc có chỗ sẫm màu hơn đất sân, tơi và xốp, khác hẳn lớp đất nện cứng đã bao năm không ai động tới ở phía tây, dưới chân cây. anh càng thấy nỗi sợ của cả nhà không nằm ở một âm thanh động lạ, mà nằm ở chỗ không ai gọi đúng tên được việc đang xảy ra, càng đi sâu vào việc này. việc gì anh cũng ghi lại ngày giờ và người có mặt, thói quen ấy theo anh cả khi về thôn lo việc nhà, dũng quen làm việc bằng sổ sách từ ngày buôn vải thiều ở thị trấn. cả nhà ăn chậm hơn ngày thường, âm thanh đũa chạm bát nghe rõ, câu chuyện quanh mâm chỉ xoay quanh việc đồng áng và chuyện học của cháu nhỏ, trong bữa cơm. ánh sáng đứng bóng trên sân đình, gạch lát nóng lên dưới chân người đi dép mỏng, buổi trưa hiếm hoi có nắng gắt.
Việc quan trọng nhất của ngày hôm ấy, với Dũng, là điều này: hốc phía đông được xác nhận là nơi trú của thú và có dấu đất từng bị đào lấp từ lâu; cọc đánh dấu được cắm.
Chiều muộn ngày thứ 21 trong chuỗi ngày điều tra của Dũng, ánh sáng tắt dần sau đồi vải và thôn Đề Am lên đèn sớm. một phía là cha anh và thể diện của nhà trưởng thôn, phía còn lại là những dấu vết cứ lần lượt hiện ra trước mắt, anh biết mình đang đứng giữa hai phía.
Hội nói chuyện với người nhà bằng giọng nhỏ sau vườn vải. Tiếng cú từ tán cây thỉnh thoảng lại vọng xuống một hồi ngắn. Đèn trong nhà tắt dần từng gian. Hội lau lại mặt bàn và xếp giấy tờ cho ngay ngắn sau vườn vải. Sương lạnh bám trên lá vải thành một lớp trắng mỏng nhìn rõ dưới đèn. Dũng khép cuốn sổ lại. hương trầm trên bàn thờ và mùi lông thú ướt ngoài sân là ba thứ mùi Dũng nhớ rõ nhất của những ngày này, mùi gừng tươi giã nhỏ. đất quanh miệng hốc có chỗ sẫm màu hơn đất sân, tơi và xốp, khác hẳn lớp đất nện cứng đã bao năm không ai động tới ở phía tây, dưới chân cây. nhưng bước chân ai qua đoạn khoảng sân trước miếu cũng nhanh hơn và mắt không nhìn lâu vào gốc cây, bà con trong xóm đi lại ngoài ngõ vẫn chào nhau như thường. xen vào là âm thanh gọi nhau í ới hỏi chuyện củi lửa và chuyện chợ sớm, tiếng chổi tre quét sân của các nhà hàng xóm vang lên đều đều từ khi trời còn tối. một cây bút, chiếc đèn pin đã thay pin mới và tấm bản đồ tay anh tự vẽ quanh khoảng sân trước miếu, trên bàn làm việc tạm của dũng là cuốn sổ tay. việc gì anh cũng ghi lại ngày giờ và người có mặt, thói quen ấy theo anh cả khi về thôn lo việc nhà, dũng quen làm việc bằng sổ sách từ ngày buôn vải thiều ở thị trấn. Hội ghi thêm mấy dòng ngắn vào cuối trang sổ dưới mái hiên đình. Sương lạnh bám trên lá vải thành một lớp trắng mỏng nhìn rõ dưới đèn. Rồi ai về việc nấy. Hội nhìn lại tấm bản đồ tay vẽ quanh khoảng sân trước miếu sau vườn vải. bước chân nghe rõ từng âm thanh một, mặt đất sân miếu cứng lại vì lạnh. Sân nhà trở lại yên lặng như thường lệ.
Hội hỏi lại người nhà về việc của ngày mai cạnh chuồng gà. Tiếng cú từ tán cây thỉnh thoảng lại vọng xuống một hồi ngắn. Việc ấy cả nhà nhớ kỹ.
bà Mến rót thêm nước vào ấm và đặt lên bếp cạnh chuồng gà. Khói bếp của nhà bên bốc lên thẳng rồi tan chậm trong hơi sương sớm. Đèn trong nhà tắt dần từng gian.
Hội hỏi lại người nhà về việc của ngày mai ở đầu ngõ thôn. Tiếng vải khô xào xạc ngoài đồi vọng về theo từng cơn gió mùa đông bắc. Đèn trong nhà tắt dần từng gian.
Hoài ghi thêm mấy dòng ngắn vào cuối trang sổ bên gốc đề. Sương lạnh bám trên lá vải thành một lớp trắng mỏng nhìn rõ dưới đèn. không ai nói thêm, câu chuyện dừng ở đó.
ông Thịnh nói chuyện với người nhà bằng giọng nhỏ dưới mái hiên đình. Tiếng gà gáy đầu tiên ở xóm dưới vang lên khi trời còn tối hẳn. Rồi ai về việc nấy. Dũng đi một vòng quanh sân để kiểm tra cửa nẻo bên gốc đề. Mùi rơm khô và hương cơm mới làm con ngõ nhỏ ấm lên đôi chút. Việc ấy cả nhà nhớ kỹ.
bà Nhàn hỏi lại người nhà về việc của ngày mai ở đầu ngõ thôn. Tiếng vải khô xào xạc ngoài đồi vọng về theo từng cơn gió mùa đông bắc. Đèn trong nhà tắt dần từng gian. Hội hỏi lại mọi người trong nhà về việc của ngày mai bên bờ ao sau nhà. Tiếng chổi tre quét sân của nhà bên vang đều đều từ sớm. Việc ấy cả nhà nhớ kỹ.
Hội nói chuyện với người nhà bằng giọng nhỏ sau vườn vải. Tiếng gà gáy đầu tiên ở xóm dưới vang lên khi trời còn tối hẳn. Sân nhà trở lại yên lặng như thường lệ.
Hoài nói chuyện với người nhà bằng giọng nhỏ ở đầu ngõ thôn. Tiếng gà gáy đầu tiên ở xóm dưới vang lên khi trời còn tối hẳn. Mọi người đi ngủ muộn hơn thường lệ.
bà Nhàn đi một vòng quanh sân để kiểm tra cửa nẻo trước bàn thờ họ. Tiếng chổi tre quét sân của nhà bên vang đều đều từ sớm. Ngoài sân, bóng cây đứng yên trong sương.
ông Thịnh lau lại mặt bàn và xếp giấy tờ cho ngay ngắn trước bàn thờ họ. Mùi trầm và hương gừng tươi quyện vào nhau trong gian nhà chính. Sân nhà trở lại yên lặng như thường lệ.
chị Mai nhìn lại tấm bản đồ tay vẽ quanh sân miếu sau vườn vải. Tiếng cú từ tán cây thỉnh thoảng lại vọng xuống một hồi ngắn. Ngoài sân, bóng cây đứng yên trong sương.
cụ Tỵ nói chuyện với người nhà bằng giọng nhỏ sau vườn vải. Tiếng chổi tre quét sân của nhà bên vang đều đều từ sớm. Rồi ai về việc nấy.
Dũng nói chuyện với người nhà bằng giọng nhỏ ở sân miếu. Tiếng chổi tre quét sân của nhà bên vang đều đều từ sớm. Rồi ai về việc nấy.
chị Mai ghi thêm mấy dòng ngắn vào cuối trang sổ bên bờ ao sau nhà. Khói bếp của nhà bên bốc lên thẳng rồi tan chậm trong hơi sương sớm. Ngoài sân, bóng cây đứng yên trong sương.
Hoài kiểm lại từng việc đã ghi trong ngày ở đầu ngõ thôn. Khói bếp của nhà bên bốc lên thẳng rồi tan chậm trong hơi sương sớm. Mọi người đi ngủ muộn hơn thường lệ.
bà Nhàn rót thêm nước vào ấm và đặt lên bếp sau vườn vải. Mùi trầm và hương gừng tươi quyện vào nhau trong gian nhà chính. Ngoài sân, bóng cây đứng yên trong sương. Dũng thắp thêm một nén hương trên bàn thờ ở khoảng sân trước miếu. Tiếng chổi tre quét sân của nhà bên vang đều đều từ sớm. Ngoài sân, bóng cây đứng yên trong sương.
bà Mến hỏi lại người nhà về việc của ngày mai dưới mái hiên đình. Tiếng chổi tre quét sân của nhà bên vang đều đều từ sớm. Rồi ai về việc nấy.
bà Mến kiểm lại từng việc đã ghi trong ngày dưới mái hiên đình. bước chân nghe rõ từng âm thanh một, mặt đất sân miếu cứng lại vì lạnh. Việc ấy cả nhà nhớ kỹ. Hội hỏi lại mọi người trong nhà về việc của ngày mai ngoài hiên nhà. Mùi trầm và hương gừng tươi quyện vào nhau trong gian nhà chính. Đèn trong nhà tắt dần từng gian.
Hội nhìn lại tấm bản đồ tay vẽ quanh sân miếu dưới mái hiên đình. Sương lạnh bám trên lá vải thành một lớp trắng mỏng nhìn rõ dưới đèn. Ngoài sân, bóng cây đứng yên trong sương.
Trước khi khép lại ngày hôm ấy, một câu nói còn ở lại trong đầu Dũng rất lâu: Cụ Tỵ nói: 'Đất này có dấu người động vào. Nhưng đào bừa là hỏng hết, cả việc lẫn lệ.