Di Chúc Thế Tử – Quyển 1: Cạm Bẫy Thế Tử - Chương 23: Cuốn Sổ Da Cũ
Cuối tuần, ngày 04/04/2026, Cần Thơ. Trần Vĩnh Khang bắt chuyến xe sớm nhất từ Sài Gòn về Cần Thơ. Sau ba ngày lăn lộn ở Bình Dương dưới nắng gắt, anh…
Nội dung chương
Cuối tuần, ngày 04/04/2026, Cần Thơ.
Trần Vĩnh Khang bắt chuyến xe sớm nhất từ Sài Gòn về Cần Thơ. Sau ba ngày lăn lộn ở Bình Dương dưới nắng gắt, anh cần về nhà. Cần nhìn thấy mẹ. Cần ăn một bữa cơm nhà.
Xe đến Cần Thơ lúc gần trưa. Khang bắt xe ôm về con hẻm nhỏ, bước vào căn nhà cấp bốn quen thuộc.
Bà Lành đang ngồi nhặt rau ở hiên nhà. Thấy con trai, bà mừng rỡ đứng dậy:
- Khang! Sao con về mà không báo trước?
- Con muốn tạo bất ngờ cho mẹ. - Khang cười, ôm chầm lấy mẹ. - Mẹ khỏe không?
- Khỏe. Mẹ khỏe. - Bà Lành vỗ vỗ lưng con. - Vào nhà đi, nắng lắm. Mẹ nấu canh chua cá lóc, món con thích nhất.
Khang bước vào nhà, hít sâu một hơi mùi hương quen thuộc. Mùi nhà. Mùi của tuổi thơ. Mùi của bình yên.
Bữa trưa đơn giản nhưng ấm cúng: canh chua cá lóc, cá kho tộ, rau luộc chấm kho quẹt. Khang ăn ngon lành, như thể đã lâu lắm rồi mới được ăn cơm nhà.
- Công việc ở Sài Gòn thế nào con? - Bà Lành hỏi, gắp cho con miếng cá ngon nhất.
- Vẫn tốt mẹ. - Khang đáp. - Con vừa đi công tác Bình Dương về.
- Bình Dương? - Bà Lành khựng lại, đôi đũa dừng giữa không trung. - Con đi Bình Dương làm gì?
- Khảo sát một dự án của tập đoàn. - Khang nói, cố giữ giọng bình thản.
Bà Lành im lặng một lúc, rồi đặt đũa xuống, nhìn con trai chăm chú:
- Khang, mẹ hỏi thật. Con đang điều tra chuyện gì phải không? Chuyện liên quan đến cha con, đến Vạn An?
Khang sững người. Anh không ngờ mẹ lại hỏi thẳng như vậy.
- Mẹ... sao mẹ hỏi vậy?
- Mẹ là mẹ con. Mẹ nhìn con lớn lên, mẹ biết khi nào con đang giấu chuyện. - Bà Lành nói, giọng nghiêm nghị. - Mấy tuần nay, mỗi lần con gọi điện, giọng con đều căng thẳng. Mẹ biết con đang làm việc gì đó nguy hiểm.
Khang cúi đầu, không biết nói gì. Anh không muốn mẹ lo lắng, nhưng cũng không muốn nói dối mẹ.
Cuối cùng, anh thở dài:
- Vâng. Con đang tìm hiểu về những khoản tiền thất thoát của Vạn An. Di chúc của cha để lại manh mối. Con nghĩ... con nghĩ có người đã biển thủ rất nhiều tiền.
Bà Lành im lặng rất lâu. Rồi bà đứng dậy, bước vào buồng trong. Một lúc sau, bà quay ra, tay cầm một cuốn sổ da cũ kỹ.
Cuốn sổ bìa da màu nâu sẫm, đã sờn rách ở các góc. Dây buộc đã đứt, được thay bằng một sợi dây thun. Nhìn là biết đã qua rất nhiều năm tháng.
Bà Lành đặt cuốn sổ lên bàn trước mặt Khang, giọng trầm xuống:
- Đây là cuốn sổ của mẹ. Nhật ký những ngày mẹ làm kế toán ở công trường giải tỏa năm 1995. Mẹ giữ nó bao nhiêu năm nay, như giữ một phần đời mình.
Khang cầm cuốn sổ lên, tay hơi run. Da bìa đã nứt nẻ, nhưng vẫn còn mùi da cũ đặc trưng. Anh mở ra, bên trong là những trang giấy đã ngả vàng. Bìa trong ghi mấy chữ nắn nót: "Nhật ký công trường 1995".
- Mẹ là người cẩn thận. Cái gì mẹ cũng ghi lại. - Bà Lành nói, mắt nhìn xa xăm. - Hồi đó, mẹ làm kế toán công trường, mỗi khoản bồi thường cho dân đều ghi chi li từng hộ. Tối về lán, mẹ lại ngồi ghi chép đến khuya.
Khang lật từng trang. Những dòng chữ viết tay nắn nót, ghi lại từng khoản bồi thường chi li cho từng hộ dân: tên chủ hộ, diện tích thu hồi, số tiền, ngày chi. Có những trang chỉ ghi vài dòng ngắn. Có những trang chi chít con số.
- Mẹ giữ cuốn sổ này bao nhiêu năm, thỉnh thoảng vẫn mở ra xem. - Bà Lành nói tiếp. - Với mẹ, nó không có giá trị tiền bạc gì. Nhưng nó có giá trị của kỷ niệm. Đó là những năm tháng mẹ còn đi làm, còn tin rằng cứ làm đúng thì sẽ được đối xử đúng.
Khang ngẩng lên, nhìn mẹ:
- Mẹ cho con mượn cuốn sổ này được không? Con muốn... con muốn hiểu thêm về thời trẻ của mẹ.
Bà Lành nhìn con trai rất lâu, rồi gật đầu:
- Con cầm lấy đi. Nhưng nhớ giữ gìn cẩn thận. Đó là kỷ vật của những năm tháng mẹ còn đi làm, mẹ giữ kỹ lắm.
- Vâng, mẹ. Con hứa.
Khang ôm cuốn sổ vào lòng, cảm thấy như đang ôm một phần tuổi trẻ của mẹ mình. Người mẹ mà anh tưởng đã hiểu hết, hóa ra còn nhiều điều anh chưa biết. Người mẹ đã một mình nuôi anh khôn lớn. Người mẹ đang giữ một án oan suốt ba mươi mốt năm.
Buổi chiều, Khang ngồi ở hiên nhà, mở cuốn sổ ra đọc kỹ từng trang. Những ghi chép về công tác bồi thường giải tỏa năm 1995: tên từng hộ dân, diện tích, số tiền chi trả. Khang đọc mà lòng nặng trĩu, vì anh biết chuyện gì đã xảy ra với mẹ sau năm đó.
Nhưng anh vẫn đọc, từng chữ một. Vì đây là chữ của mẹ anh thời trẻ. Là dấu vết của người phụ nữ đã nuôi anh khôn lớn, trước khi đôi mắt bà mờ dần.
Có một trang, mẹ anh viết một dòng ngắn, nét chữ hơi run, có lẽ viết lúc mệt sau một ngày dài ngoài công trường:
"Hôm nay họ đưa hồ sơ mới. Tôi không ký. Tiền bồi thường của dân, không ai được động vào một đồng."
Khang đọc dòng đó, cổ họng nghẹn lại, mắt cay xè. Mẹ anh, người phụ nữ mù lòa đang ngồi nhặt rau ngoài hiên, ba mươi mốt năm trước đã dám viết ra câu này. Cũng có những lúc yếu lòng, nhưng không bao giờ chịu cúi đầu.
Anh đặt tay lên dòng chữ đó, như muốn chạm vào quá khứ. Ba mươi mốt năm trước, mẹ anh đã ngồi ở lán công trường nào đó, dưới ánh đèn dầu, viết những dòng này. Lúc đó, bà chỉ là một nữ kế toán hai mươi lăm tuổi, chưa biết rằng chính sự ngay thẳng này sẽ khiến bà mang án oan cả đời.
Anh lật tiếp. Có những trang ghi lại những khoản chi tiêu nhỏ: tiền cơm cho thợ, tiền mua vật tư lặt vặt. Những con số nhỏ bé, tỉ mỉ, hoàn toàn khác với những con số tỷ tỷ trong di chúc.
Khang đóng cuốn sổ lại, ôm vào lòng. Anh không tìm thấy manh mối gì về 5.000 tỷ trong này. Cuốn sổ chỉ là những ghi chép công việc bình thường của một nữ kế toán công trường năm 1995.
Nhưng với Khang, nó có giá trị hơn bất kỳ manh mối nào. Đó là lần đầu tiên anh "gặp" mẹ mình thời trẻ, qua những dòng chữ viết tay. Không phải qua đôi mắt mù lòa hôm nay. Không phải qua những lời kể đứt quãng. Mà qua chính những gì bà viết, khi bà còn tin vào sự ngay thẳng.
Tối hôm đó, sau bữa cơm, Khang và mẹ ngồi ở hiên nhà, nhìn ra con hẻm yên tĩnh.
- Mẹ, - Khang lên tiếng. - Cha con... hồi đó là người thế nào?
Bà Lành im lặng một lúc lâu, rồi nói, giọng nhẹ như gió:
- Cha con là người tốt. Ít nhất là hồi đó. Ông hiền lành, chăm chỉ, đối xử tử tế với mẹ. Mẹ không biết sau này ông thay đổi thế nào, khi có tiền, có quyền. Nhưng hồi ở công trường năm 1995, ông là một người đàn ông tốt.
- Vậy sao cha lại bỏ mẹ con mình? - Khang hỏi, câu hỏi đã đè nặng trong lòng anh suốt bao nhiêu năm.
Bà Lành thở dài:
- Đời người, có những ngã rẽ mà mình không lựa chọn được. Cha con chọn con đường của ông. Mẹ chọn con đường của mẹ. Mẹ không trách ông. Mẹ chỉ tiếc...
Bà ngừng lại, không nói tiếp. Khang cũng không hỏi thêm. Anh biết, có những nỗi đau không cần phải gọi tên.
Đêm đó, Khang nằm trên chiếc giường cũ của mình, cuốn sổ da đặt trên ngực. Anh nhìn lên trần nhà, nghĩ về cha.
Người mẹ trong cuốn sổ: cẩn thận, tỉ mỉ, nguyên tắc đến cứng đầu.
Người mẹ ngoài đời: mù lòa, cứng cỏi, vẫn giữ cuốn sổ như giữ một phần đời mình.
Đâu mới là con người thật của mẹ? Khang chợt hiểu, cả hai đều là thật. Sự ngay thẳng năm 1995 và sự cứng cỏi hôm nay, là một.
Khang không biết. Nhưng anh biết một điều: cuốn sổ này là thật. Những dòng chữ này là thật. Và sự ngay thẳng của người viết ra chúng, dù ít dù nhiều, cũng là thật.
Anh mở cuốn sổ ra lần nữa, dưới ánh đèn ngủ mờ ảo. Anh lật đến trang cuối cùng, nơi có một dòng chữ viết bằng mực khác, có vẻ được viết sau này:
"Giữ cuốn sổ này. Một ngày nào đó, nó sẽ có ích."
Khang đọc đi đọc lại dòng chữ đó. Nét chữ vẫn là của mẹ anh, nhưng có vẻ run hơn, già hơn. Có lẽ được viết nhiều năm sau, khi mắt bà đã mờ dần.
"Một ngày nào đó, nó sẽ có ích."
Có ích cho việc gì? Mẹ anh muốn nói gì? Bà có biết rằng một ngày nào đó, con trai bà sẽ cầm cuốn sổ này trên tay, trong lúc đi tìm sự thật về 5.000 tỷ?
Khang không biết. Nhưng anh cảm thấy, cuốn sổ này không chỉ là kỷ vật. Nó là một mảnh ghép. Một mảnh ghép mà anh chưa biết phải đặt vào đâu trong bức tranh lớn.
Anh đóng cuốn sổ lại, cất vào ba lô cẩn thận. Rồi anh tắt đèn, chìm vào giấc ngủ.
Trong giấc mơ, anh thấy một người phụ nữ trẻ mặc áo sơ mi trắng, đang cúi đầu ghi chép dưới ánh đèn dầu trong lán công trường. Bà ngẩng lên, nhìn Khang, mỉm cười:
- Con trai, giữ cuốn sổ cẩn thận. Rồi con sẽ hiểu.
Khang giật mình tỉnh dậy lúc nửa đêm. Căn nhà yên tĩnh. Chỉ có tiếng dế kêu ngoài hiên.
Anh ôm chặt ba lô, trong đó có cuốn sổ da cũ. Một kỷ vật. Một bí ẩn. Một lời hứa từ quá khứ.
Ngày mai, anh sẽ trở lại Sài Gòn. Với cuốn sổ của mẹ. Với những tấm ảnh từ Bình Dương. Với bản đồ 1/2000.
Một quyết tâm mới hình thành trong anh: không chỉ tìm sự thật về tiền bạc. Mà còn tìm sự thật về năm 1995, về án oan của mẹ. Để cuối cùng, anh có thể rửa sạch nó, hoặc ít nhất là hiểu hết.