Di Chúc Thế Tử – Quyển 1: Cạm Bẫy Thế Tử - Chương 24: Đất Thì Nhớ
Tối 04/04/2026, sân nhà bà Lành ở Cần Thơ. Sau bữa cơm tối, hai mẹ con mang ghế ra sân ngồi hóng mát. Trăng rằm tháng ba sáng vằng vặc, chiếu xuống con…
Nội dung chương
Tối 04/04/2026, sân nhà bà Lành ở Cần Thơ.
Sau bữa cơm tối, hai mẹ con mang ghế ra sân ngồi hóng mát. Trăng rằm tháng ba sáng vằng vặc, chiếu xuống con hẻm yên tĩnh. Gió từ sông Hậu thổi vào mát rượi, mang theo mùi phù sa.
Trần Vĩnh Khang ngồi cạnh mẹ, im lặng. Trong đầu anh vẫn còn những hình ảnh từ Bình Dương: cánh đồng lúa xanh rì, tấm biển rỉ sét, bác nông dân với hàm răng đã rụng gần hết.
Bà Lành nhận ra tâm sự của con trai. Bà lên tiếng, giọng nhẹ nhàng:
- Khang, con đang nghĩ gì vậy? Từ chiều đến giờ, mẹ thấy con cứ trầm ngâm.
Khang thở dài:
- Mẹ, con đang nghĩ về đất đai. Ba ngày ở Bình Dương, con đứng giữa một cánh đồng lúa mà trên giấy tờ, nó là một khu công nghiệp trị giá hàng nghìn tỷ. Con tự hỏi: đất đai nó có biết không? Nó có biết người ta đang dùng tên nó để lừa dối không?
Bà Lành im lặng một lúc lâu. Rồi bà nói, giọng trầm và sâu, như rút ra từ cả một đời người:
- Con à, mẹ nói cho con nghe một điều. Nợ của người nghèo không ai ghi, nhưng đất thì nhớ.
Khang sững người, quay sang nhìn mẹ:
- Mẹ nói gì cơ?
Bà Lành nhìn lên mặt trăng, ánh mắt xa xăm:
- Hồi mẹ còn trẻ, ở quê ngoại, có nhiều người nghèo vay mượn nhau vài đấu thóc, vài đồng bạc, không ai ghi chép gì cả. Người ta tin nhau, người ta nhớ bằng lòng, bằng tình nghĩa xóm giềng. Nhưng rồi có người quỵt nợ, có người chối bay chối biến. Nợ của người nghèo, không ai ghi, nên cũng không ai đòi được. Người cho vay chỉ biết ngậm đắng nuốt cay.
Bà ngừng một nhịp, đưa mắt nhìn ra xa, nơi những ánh đèn của thành phố Cần Thơ lấp lánh:
- Mẹ còn nhớ có một bà cụ trong xóm, cho người ta vay hai đấu lúa giống. Đến mùa thu hoạch, người vay chối, bảo chưa từng vay mượn gì. Bà cụ không có giấy tờ gì, đành chịu mất. Bà khóc mấy đêm liền. Nợ của người nghèo, không ai ghi, nên người nghèo luôn là người thiệt thòi.
Bà quay sang nhìn Khang, ánh mắt sáng lên dưới ánh trăng:
- Nhưng đất thì khác con à. Đất nó nhớ hết. Ai cày cấy trên nó, ai đổ mồ hôi trên nó, ai yêu thương nó, đất đều nhớ. Mảnh ruộng nào được chăm bón tử tế thì cho lúa tốt. Mảnh nào bị bỏ hoang thì cỏ mọc um tùm. Đất nó công bằng lắm. Và ai lừa dối, ai dùng nó để làm chuyện xấu, đất cũng nhớ. Đất không biết nói, nhưng đất không bao giờ quên.
Khang lặng người. Câu nói của mẹ như một nhát búa đánh vào tâm can anh.
"Nợ của người nghèo không ai ghi, nhưng đất thì nhớ."
Anh nghĩ về cánh đồng lúa ở Bình Dương. Ba chục năm, bác nông dân cày cấy trên đó. Đất nhớ những bước chân của bác. Đất nhớ những hạt lúa đã nảy mầm. Đất nhớ mồ hôi đã thấm xuống.
Và đất cũng nhớ những kẻ chưa từng đặt chân đến, nhưng dám tuyên bố đã đầu tư 1.700 tỷ vào nó. Đất nhớ những bàn tay chưa từng chạm vào nó, nhưng đã ký những biên bản "hoàn thiện 90%".
- Mẹ, - Khang lên tiếng, giọng hơi run. - Mẹ nghĩ... công lý có tồn tại không? Khi mà kẻ có tiền có thể mua được giấy tờ, mua được con dấu, mua được cả sự thật?
Bà Lành quay sang nhìn con trai, ánh mắt đầy thương yêu:
- Con à, công lý của con người có thể bị mua. Nhưng công lý của đất trời thì không. Người ta có thể làm giả giấy tờ, nhưng không thể làm giả được một cánh đồng lúa. Người ta có thể bịa ra con số, nhưng không thể bịa ra được mồ hôi đã đổ xuống đất.
Bà đặt tay lên vai con:
- Mẹ không học cao như con. Mẹ không biết gì về kiểm toán, về thẩm định giá. Nhưng mẹ biết một điều: cái gì thật thì sẽ còn. Cái gì giả thì sẽ mất. Đất nó thật, nên nó còn. Những con số dối trá, sớm muộn gì cũng tan như bọt nước.
Khang gật đầu, nước mắt rưng rưng. Lời mẹ nói giản dị, nhưng chứa đựng một triết lý sâu sắc mà bao nhiêu sách vở về pháp luật cũng không dạy được anh.
Anh nghĩ về công việc của mình. Thẩm định giá, suy cho cùng, cũng là đi tìm sự thật của đất đai. Một mảnh đất giá bao nhiêu, không phải do người ta nói, mà do chính nó chứng minh: vị trí ở đâu, hiện trạng ra sao, tiềm năng thế nào. Đất không biết nói dối. Người thẩm định giỏi là người biết "nghe" đất nói.
Anh nhớ lại những vụ thẩm định ở Cần Thơ. Có lần, một chủ đất khai mảnh đất của mình là đất thổ cư, đòi giá cao ngất. Khang đến nơi, thấy đó chỉ là đất ruộng, chưa chuyển mục đích. Đất đã "nói" sự thật, và Khang chỉ việc ghi lại.
Và những kẻ đã dùng đất đai ở Bình Dương để lừa dối, để biển thủ 1.700 tỷ, rồi sẽ phải đối mặt với sự thật. Vì đất thì nhớ. Đất sẽ tố cáo họ, bằng cách đơn giản nhất mà cũng mạnh mẽ nhất: tồn tại đúng như nó vốn có, một cánh đồng lúa, không hơn không kém.
- Mẹ, cảm ơn mẹ. - Khang nói, giọng nghẹn ngào. - Con hiểu rồi. Con sẽ tiếp tục. Không phải vì tiền. Không phải vì thù hận. Mà vì sự thật. Vì đất.
Bà Lành mỉm cười, xoa đầu con trai như hồi anh còn bé:
- Ừ. Con cứ làm những gì con cho là đúng. Mẹ luôn ở đây, ủng hộ con.
Hai mẹ con ngồi im lặng, nhìn lên mặt trăng. Gió vẫn thổi, mang theo mùi phù sa và mùi lúa chín từ những cánh đồng xa.
Khang nghĩ về bác nông dân ở Bình Dương. Bác đã cấy lúa trên mảnh đất đó ba chục năm, từ hồi còn trai trẻ đến giờ tóc đã bạc. Bác là nhân chứng sống của đất. Lời bác nói, giản dị mà đanh thép hơn bất kỳ báo cáo kiểm toán nào: "Chưa từng thấy cái máy san lấp nào vào đây hết."
Anh nghĩ về cuốn sổ da cũ của mẹ. Những dòng ghi chép về công tác bồi thường năm 1995, những con số chi li từng hộ dân, những dòng chữ không chịu ký vào hồ sơ giả. Mẹ anh, hồi đó, là người giữ tiền bồi thường của dân, đã dám từ chối ký khi thấy sai. Bà có còn nhớ những ngày đó không? Hay bà đã cố quên, vì nhớ lại chỉ thêm đau?
Khang không biết câu trả lời. Nhưng anh biết, mình sẽ không quên. Anh sẽ nhớ lời mẹ dặn đêm nay. Anh sẽ nhớ cánh đồng lúa ở Bình Dương dưới nắng gắt. Anh sẽ nhớ rằng đất thì nhớ, và anh sẽ là người ghi lại những gì đất nhớ.
- Mẹ, - Khang lên tiếng sau một hồi im lặng. - Ngày mai con về lại Sài Gòn. Con sẽ tiếp tục công việc. Mẹ đừng lo cho con. Con sẽ cẩn thận.
- Ừ. - Bà Lành gật đầu. - Mẹ tin con. Con trai mẹ là người tốt, làm việc tốt. Trời sẽ phù hộ con.
Hai mẹ con ngồi thêm một lúc nữa, nghe tiếng dế kêu, tiếng lá xào xạc trong gió. Trăng đã lên cao, sáng vằng vặc như một chiếc đĩa bạc treo giữa trời.
Đêm đó, Khang nằm trên chiếc giường cũ, không ngủ được. Câu nói của mẹ cứ vang vọng trong đầu anh như một bài hát ru của đất:
"Nợ của người nghèo không ai ghi, nhưng đất thì nhớ."
Anh ngồi dậy, bật đèn ngủ, mở cuốn sổ tay thực địa. Dưới ánh đèn vàng mờ ảo, anh viết xuống những dòng chữ ngay ngắn:
"Ngày 04/04/2026, Cần Thơ.
Mẹ nói: Nợ của người nghèo không ai ghi, nhưng đất thì nhớ.
Tôi đã đi qua cánh đồng lúa ở Bình Dương. Tôi đã thấy đất ở đó. Nó xanh, nó thật, nó không biết dối trá.
1.700 tỷ đã được rót vào đó, trên giấy. 90% hạ tầng đã hoàn thiện, trên giấy. 1.200 tỷ đã được thu hồi, trên giấy.
Nhưng đất thì không có giấy. Đất chỉ có sự thật.
Tôi sẽ là người ghi lại những gì đất nhớ. Đó là công việc của tôi. Đó là lương tâm của tôi."
Anh gấp sổ lại, đặt lên ngực, nằm xuống. Ngoài cửa sổ, trăng vẫn sáng vằng vặc. Tiếng dế kêu rả rích. Mùi phù sa từ sông Hậu thoang thoảng bay vào.
Khang nghĩ về những ngày sắp tới. Anh sẽ trở lại Sài Gòn với cuốn sổ da của mẹ, với những tấm ảnh từ Bình Dương, với bản đồ 1/2000, với lời mẹ dặn.
Phía trước còn nhiều việc phải làm: lấy bản đồ 1/500, đối chiếu số liệu, tìm thêm nhân chứng. Anh cả sẽ không ngồi yên. Ông ta sẽ tìm cách cản trở, đe dọa, thậm chí hãm hại.
Nhưng Khang không sợ nữa. Vì anh đã có một điểm tựa vững chắc: sự thật. Và sự thật, như mẹ anh nói, giống như đất. Nó im lặng, nó kiên nhẫn, nhưng nó không bao giờ quên.
Anh chìm vào giấc ngủ lúc gần nửa đêm, với một nụ cười nhẹ trên môi. Trong giấc mơ, anh thấy mình đang đứng giữa cánh đồng lúa ở Bình Dương. Lúa xanh rì, gió thổi mát rượi. Và từ dưới đất, có tiếng nói vọng lên, trầm và ấm:
"Ta nhớ. Ta nhớ hết."
Khang tỉnh dậy lúc rạng sáng, trời còn tờ mờ. Anh ngồi dậy, nhìn ra ngoài cửa sổ. Phía đông, bầu trời đã ửng hồng.
Một ngày mới bắt đầu. Và Trần Vĩnh Khang, với lời mẹ dặn trong tim, sẽ tiếp tục cuộc hành trình đi tìm sự thật.
Vì đất thì nhớ. Và anh sẽ là người ghi lại.
Và Khang biết, mình không đơn độc trong cuộc chiến này. Anh có mẹ. Anh có Oanh. Anh có những bác nông dân chân chất. Và anh có đất, người nhân chứng thầm lặng nhưng trung thực nhất.
Sáng mai, anh sẽ trở lại Sài Gòn. Với một trái tim nhẹ nhõm hơn. Với một niềm tin vững chắc hơn.
Vì anh đã hiểu: sự thật không cần phải được tạo ra. Nó đã ở đó, trong từng tấc đất. Việc của anh, chỉ là ghi lại nó, một cách trung thực.
Như đất đã nhớ. Như mẹ đã dạy.