Di Chúc Thế Tử – Quyển 4: Kiểm Toán Máu - Chương 2: Chữ "Thu Hồi"
Chiều mùng hai tháng mười hai, thư viện pháp lý nội bộ của Vạn An Tower chìm trong một thứ ánh sáng vàng vọt. Căn phòng nằm ở tầng mười chín, kẹp giữa…
Nội dung chương
Chiều mùng hai tháng mười hai, thư viện pháp lý nội bộ của Vạn An Tower chìm trong một thứ ánh sáng vàng vọt. Căn phòng nằm ở tầng mười chín, kẹp giữa phòng họp và khu vực photocopy, là nơi ít người lui tới nhất trong tòa nhà. Những kệ sách gỗ cao chạm trần chứa đầy bộ luật, bình luận khoa học và tạp chí pháp lý từ mấy chục năm trước. Mùi giấy cũ và mùi vecni quyện vào nhau, nồng đến mức Nguyễn Hoàng Oanh phải mở hé cửa sổ cho thoáng.
Trần Vĩnh Khang ngồi ở chiếc bàn dài giữa phòng. Trước mặt anh là ba thứ: bản sao di chúc công chứng, một cuốn từ điển pháp lý dày gần một nghìn trang, và cuốn sổ tay mà anh vẫn dùng để ghi những câu hỏi chưa có lời đáp. Bên cạnh, Oanh bày ra một chồng sách khác: Bộ luật Dân sự, Luật Doanh nghiệp, và hai cuốn bình luận khoa học về pháp luật thừa kế.
- Em đã tra xong phần lý thuyết. - Oanh đặt xuống bàn một xấp giấy in. - Từ "thu hồi" trong ngôn ngữ pháp lý Việt Nam không đồng nghĩa với "tìm lại tiền mặt". Nó rộng hơn nhiều.
Khang ngẩng lên.
- Nói cụ thể đi.
Oanh lật xấp giấy, chỉ vào một đoạn được gạch chân bằng bút đỏ.
- "Thu hồi tài sản" là việc đưa tài sản trở lại quyền sở hữu hoặc quyền kiểm soát hợp pháp của chủ thể có quyền. Tài sản ở đây bao gồm tiền mặt, nhưng còn bao gồm bất động sản, cổ phần, phần vốn góp, quyền tài sản và các lợi ích vật chất khác. Nói cách khác, pháp luật không bắt buộc "thu hồi" phải thu bằng tiền mặt.
Khang im lặng. Ngón tay anh gõ nhịp nhẹ lên mặt bàn gỗ.
- Vậy là một người có thể "thu hồi" năm nghìn tỷ bằng cách nắm giữ một khối tài sản trị giá năm nghìn tỷ, mà không cần một đồng tiền mặt nào chảy vào két.
- Đúng. - Oanh gật đầu. - Và điều khoản trong di chúc viết nguyên văn là "thu hồi đủ năm nghìn tỷ thất thoát". Không có chữ "tiền mặt" nào trong đó. Không có chữ "tìm lại" nào trong đó. Em đã đối chiếu với các điều khoản khác trong di chúc. Ở những chỗ ông muốn nói đến tiền mặt, ông viết rất rõ là "tiền mặt" hoặc "số dư tài khoản". Riêng điều khoản này, ông chỉ viết "thu hồi".
Chi tiết đó khiến Khang ngồi thẳng dậy. Anh lật nhanh bản sao di chúc, kiểm tra lại những điều khoản mà Oanh vừa nhắc. Quả nhiên, ở điều khoản về phân chia tài sản cá nhân, di chúc viết "toàn bộ số dư tiền mặt tại các tài khoản". Ở điều khoản về bất động sản, di chúc viết "quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất". Mỗi loại tài sản đều được gọi đúng tên. Chỉ riêng năm nghìn tỷ thất thoát, ông dùng một từ bao trùm tất cả: "thu hồi".
- Người soạn văn bản này không phải tay mơ. - Khang nói chậm rãi. - Di chúc được lập trong hai năm 2024 và 2025, do chính cha tôi chỉ đạo và luật sư Trịnh Trọng Trí chấp bút. Một người cân đong đo đếm từng chữ trong hợp đồng suốt nửa đời người sẽ không bao giờ dùng từ một cách ngẫu nhiên.
Khang nhớ lại một chuyện cũ. Năm anh hai mươi hai tuổi, mới vào Vạn An được một năm, anh từng chứng kiến cha mình hủy một thương vụ mua đất trị giá hàng trăm tỷ chỉ vì một từ trong hợp đồng. Bên bán viết "dự kiến bàn giao", còn Trần Vạn Niên đòi phải viết "cam kết bàn giao". Hai chữ khác nhau, một bên là ý định, một bên là nghĩa vụ. Đối tác không chịu sửa, ông bỏ thương vụ không một chút tiếc nuối. Hôm đó ông nói với ban điều hành một câu mà Khang nhớ mãi: "Trong hợp đồng, không có chữ nào là vô tình."
- Cha tôi từng dạy cả công ty một bài học về câu chữ. - Khang kể lại chuyện đó cho Oanh nghe. - Một từ có thể đổi cả số phận một thương vụ. Di chúc này ông chuẩn bị hai năm trời. Không thể có chữ thừa.
- Vậy tại sao ông không viết rõ "thu hồi bằng tiền mặt" nếu ông muốn tiền mặt? - Oanh đặt câu hỏi ngược.
- Vì ông không muốn tiền mặt. - Khang đáp. - Hoặc vì ông biết tiền mặt không còn tồn tại.
Hai người nhìn nhau. Ngoài cửa sổ, nắng chiều xiên qua kẽ lá của hàng cây dọc đại lộ, rải những vệt sáng lốm đốm lên thảm trải sàn.
Oanh đứng dậy, đi một vòng quanh kệ sách như để sắp xếp suy nghĩ.
- Em thử đặt mình vào vị trí của ba anh chị anh. Vĩnh Đại vừa nghe đến năm nghìn tỷ là nghĩ ngay đến két sắt, tài khoản ngầm, tiền mặt giấu ở đâu đó. Ông ta lật tung KCN Bình Dương, cho người đào bới từng hợp đồng thi công, thậm chí tuyên bố đã tìm được một nghìn hai trăm tỷ để giữ ghế. Tất cả chỉ là màn kịch. Thục Đoan thì nghĩ đến dòng tiền chảy qua các công ty vỏ bọc, nên dựng mê cung SPV ba tầng để lần theo tiền mặt, cuối cùng tự sa vào bẫy của chính mình. Vĩnh Khiêm nghĩ đến đòn bẩy tài chính, vay nóng Apex để mua lại thứ mà anh ta tưởng là tiền mặt, rồi vỡ nợ.
- Cả ba đều mặc định tiền là tiền mặt. - Khang tiếp lời. - Nên cả ba đều truy sai hướng ngay từ câu hỏi đầu tiên. Họ không thua vì kém thông minh. Họ thua vì đọc sai đề bài.
- Còn cha anh thì viết "thu hồi". - Oanh quay lại bàn. - Một từ đủ rộng để bao trùm mọi hình thức tài sản. Nếu ông biết trước tiền đã đổi hình dạng, ông sẽ viết đúng từ đó. Và em nghĩ ông biết. Một người lập di chúc trong hai năm không thể không biết tiền của mình đang ở đâu.
Khang ghi vào sổ tay một dòng: "Thu hồi = mọi hình thức tài sản, không chỉ tiền mặt." Anh gạch chân hai lần dưới chữ "mọi hình thức".
- Giả thuyết làm việc mới. - Anh nói. - Năm nghìn tỷ không biến mất. Nó đã chuyển hóa thành một dạng tài sản nào đó, và dạng tài sản đó vẫn đang nằm trong Vạn An. Có thể là bất động sản. Có thể là cổ phần. Có thể là một quyền tài sản mà chưa ai nhìn ra.
Oanh ngồi xuống, khoanh tay.
- Giả thuyết này giải thích được vì sao mọi dấu vết tiền mặt đều cụt. Vì chúng ta đang tìm một thứ không tồn tại. Tiền mặt đã chết từ lâu. Thứ còn sống là hình dạng mới của nó. Vấn đề là hình dạng đó là gì, và ai đang giữ nó.
- Muốn biết, phải quay lại nơi mọi thứ bắt đầu. - Khang nói. - Năm 1995. Thời kỳ một. Một nghìn năm trăm tỷ đầu tiên. Đó là gốc rễ. Hai thời kỳ sau đều mọc ra từ đó, hoặc ít nhất cũng dùng cùng một logic: tiền vẽ trên giấy, rồi ở lại trong công ty.
Oanh lật sổ tay của mình, ghi nhanh vài dòng.
- Em sẽ xin giấy phép trích lục hồ sơ lưu trữ năm 1995. Kho lưu trữ tầng hầm vẫn còn giữ sổ sách từ thời đó, dù nhiều thùng đã mục nát. Nhưng anh phải chuẩn bị tinh thần: hồ sơ ba mươi năm tuổi, không phải muốn là có ngay. Có những thùng chưa ai mở từ khi niêm phong.
- Tôi tự đi. - Khang nói. - Sổ sách cũ cần người đọc có mắt nghề. Tôi không tin giao cho người khác. Nhất là khi phe bên kia đang theo dõi từng bước của chúng ta.
Oanh nhìn anh một lúc, rồi gật đầu. Cô đã quen với cách làm việc của Khang: việc quan trọng nhất, anh luôn tự tay làm. Đó cũng là lý do cô dám đặt cược sự nghiệp của mình vào người đàn ông này.
Chiều muộn, hai người rời thư viện. Hành lang tầng mười chín vắng tanh. Tiếng bước chân của họ vang lên đều đặn trên nền đá hoa cương.
- Còn một chuyện nữa. - Oanh nói khi chờ thang máy. - Nếu giả thuyết của anh đúng, thì ba anh chị anh không chỉ thua vì kém may mắn. Họ thua vì đọc sai đề bài ngay từ đầu. Cha anh ra đề bằng một từ, và không ai trong số họ chịu đọc kỹ từ đó.
- Đó là bài học đắt nhất của vụ này. - Khang đáp. - Đừng bao giờ mặc định đáp án trước khi hiểu câu hỏi. Tôi đã mất chín tháng mới học được điều đó.
Thang máy mở cửa. Hai người bước vào. Khi cửa khép lại, Khang lấy điện thoại ra, bấm một số máy quen thuộc. Đầu dây bên kia đổ chuông ba hồi rồi có giọng một người phụ nữ lớn tuổi bắt máy.
- Mẹ à, con đây. - Khang nói, giọng dịu xuống hẳn. - Mẹ còn giữ cuốn sổ da cũ trên kệ sách không? Cuốn sổ mẹ ghi chép hồi còn làm ở công trường ấy.
Đầu dây bên kia im lặng vài giây. Tiếng sóng vỗ vào bờ kè vọng qua điện thoại, lẫn với tiếng gió.
- Mẹ vẫn giữ. Sao con hỏi?
- Cuối tuần này con về Cần Thơ. Con muốn mượn cuốn sổ đó vài hôm.
- Ừ. - Bà Lành đáp ngắn gọn. - Về thì về. Nhớ ăn cơm. Dạo này con gầy lắm.
Khang cúp máy. Oanh nhìn anh, ánh mắt đầy câu hỏi nhưng không hỏi gì. Cô biết có những chuyện Khang chỉ nói khi đã sẵn sàng. Và cuốn sổ da cũ của một bà mẹ mù ở Cần Thơ, vào lúc này, rõ ràng là một chuyện như vậy.
Thang máy dừng ở tầng hai mươi tám. Cửa mở. Khang bước ra trước, Oanh theo sau. Phía cuối hành lang, đèn phòng Ban Kiểm soát vẫn sáng. Trên bảng trắng, dòng chữ 5.000 = 1.500 + 1.700 + 1.800 vẫn còn đó. Dấu hỏi chấm bên dưới trông đã bớt to hơn một chút, như thể nó đang chờ được thay bằng một cái tên.