Di Chúc Thế Tử – Quyển 4: Kiểm Toán Máu - Chương 3: Sổ Sách Năm 1995
Sáng mùng bốn tháng mười hai, Trần Vĩnh Khang đứng trước cánh cửa sắt của kho lưu trữ tầng hầm Vạn An Tower với một tờ giấy phép trích lục trên tay. Tờ…
Nội dung chương
Sáng mùng bốn tháng mười hai, Trần Vĩnh Khang đứng trước cánh cửa sắt của kho lưu trữ tầng hầm Vạn An Tower với một tờ giấy phép trích lục trên tay. Tờ giấy có chữ ký của Nguyễn Hoàng Oanh và con dấu đỏ của Ban Kiểm soát độc lập. Không có nó, không ai được phép chạm vào những thùng hồ sơ đã niêm phong ba mươi năm.
Người mở cửa cho anh là ông Lưu Văn Tâm, nhân viên lưu trữ lâu năm nhất của tập đoàn. Ông Tâm ngoài sáu mươi tuổi, dáng người gầy gò, đôi tay chai sần vì bê vác hồ sơ suốt mấy chục năm. Ông đã trông coi kho này từ khi Vạn An còn là một công ty nhỏ với vài chục nhân viên.
- Chào cậu. - Ông Tâm nheo mắt nhìn tờ giấy phép, rồi nhìn Khang từ đầu đến chân. - Ban Kiểm soát muốn xem hồ sơ năm 1995? Lâu lắm rồi không ai xuống đây hỏi về năm đó.
- Vâng. Cháu cần sổ chi bồi thường giải tỏa khu đầm lầy năm 1995. Bản lưu chính thức.
Ông Tâm gật đầu, quay người đi vào trong, bật dãy đèn huỳnh quang. Ánh sáng trắng xanh nhấp nháy vài giây rồi ổn định, soi rõ một không gian rộng như sân bóng. Những dãy kệ sắt cao ngất xếp thành hàng dài, trên mỗi kệ là hàng chục thùng carton dán nhãn năm tháng. Mùi giấy cũ, mùi ẩm mốc và mùi bụi bặm xộc lên, đặc quánh như một thứ không khí của quá khứ.
- Hồ sơ giải tỏa nằm ở dãy C, kệ số bảy. - Ông Tâm vừa đi vừa nói, bước chân thành thạo giữa mê cung kệ sắt. - Năm 1995 là năm công ty làm dự án lớn đầu tiên. Hồi đó tôi còn trẻ, mới vào làm được hai năm, chuyên phụ trách đánh số thùng.
Khang đi theo, mắt không ngừng quan sát. Trên nhiều thùng carton, lớp băng keo đã ngả màu vàng ố. Có những thùng bị móp méo vì ẩm. Nhãn dán viết tay bằng mực xanh đã nhòe đi một nửa.
- Đây rồi. - Ông Tâm dừng lại trước một dãy thùng, rút ra một thùng có nhãn "1995 - Bồi thường giải tỏa". - Cậu may đấy. Thùng này còn nguyên niêm phong từ ngày nhập kho.
Ông đặt thùng lên chiếc bàn gỗ cũ kê giữa lối đi. Khang ký tên vào sổ theo dõi trích lục mà ông Tâm đưa. Cây bút bi mực đã khô một nửa, anh phải viết đè hai lần mới thành chữ. Ông Tâm ghi thêm giờ vào: chín giờ mười lăm phút sáng. Mọi lượt trích lục ở kho này đều được ghi lại, đó là quy định từ thời công ty mới thành lập.
- Cậu cứ tự nhiên. - Ông Tâm kéo một chiếc ghế gỗ lại gần. - Cần gì thì gọi tôi. Tôi ở phòng trực ngoài cửa.
Khang gật đầu, đeo găng tay cotton mỏng vào. Anh có thói quen đeo găng tay khi chạm vào chứng từ gốc, dù không ai bắt buộc. Một dấu vân tay mờ trên giấy cũ cũng có thể làm hỏng một vụ giám định sau này. Anh cẩn thận cắt lớp niêm phong đã giòn như bánh đa. Bên trong là những cuốn sổ cái bìa cứng, xếp ngay ngắn, kèm theo xấp chứng từ buộc bằng dây thừng.
Khang mở cuốn sổ đầu tiên. Trang đầu ghi: "Sổ chi bồi thường giải tỏa khu đất đầm lầy, năm 1995". Nét chữ viết tay ngay ngắn, mực xanh đen. Anh lật từng trang, mắt quét nhanh nhưng không bỏ sót một con số nào.
Càng đọc, lông mày anh càng nhíu lại.
Cuốn sổ ghi chép đầy đủ từng khoản chi: tiền bồi thường đất, tiền hỗ trợ di dời, tiền tái định cư, chi phí đo đạc, chi phí hành chính. Mỗi khoản đều có chứng từ kèm theo, chữ ký xác nhận, con dấu đỏ. Đến trang cuối cùng, tổng chi được cộng lại bằng một con số tròn trĩnh: một nghìn năm trăm tỷ đồng.
- Tổng chi đúng một nghìn năm trăm tỷ. - Khang nói khẽ, như nói với chính mình.
- Đúng vậy. - Ông Tâm đứng cạnh, khoanh tay. - Hồi đó cả công ty xôn xao vì con số này. Một nghìn năm trăm tỷ năm 1995 là một gia tài khổng lồ. Dự án đầu tay mà chi cỡ đó, ai cũng bảo ông chủ liều.
Khang lật lại từ đầu, lần này đọc chậm hơn. Anh kiểm tra từng bút toán, từng dòng cộng sổ. Mọi thứ đều khớp. Không một con số nào lệch. Không một trang nào có dấu hiệu sửa chữa. Sổ sách cân đối hoàn hảo đến từng đồng.
Anh để ý thêm một chi tiết nữa. Nét chữ trong cuốn sổ, từ trang đầu đến trang cuối, đều như một. Cùng một độ nghiêng, cùng một cách viết số 7 có gạch ngang, cùng một kiểu chấm câu. Một cuốn sổ ghi chép suốt cả năm, qua tay ít nhất hai ba người luân phiên trực, không thể có nét chữ đồng nhất như vậy. Trừ khi nó được chép lại một lần, sau khi mọi chuyện đã xong.
Anh lật nhanh các trang có đóng dấu. Dấu đỏ của ban quản lý dự án đóng đều đặn, nhưng ngày tháng trên dấu chỉ gói gọn trong một khoảng thời gian rất ngắn. Cả năm trời công việc được hợp thức hóa gọn trong vài tuần. Mực dấu còn mới một cách đáng ngờ so với tuổi của giấy.
Và đó chính là điều bất thường.
- Bác Tâm. - Khang ngẩng lên. - Một dự án giải tỏa hàng trăm hộ dân, kéo dài cả năm trời, mà sổ sách không có một bút toán điều chỉnh nào sao?
Ông Tâm chau mày.
- Ý cậu là sao?
- Cháu làm thẩm định giá và kiểm soát nội bộ nhiều năm. Bất kỳ dự án giải tỏa nào cũng có sai sót: đo đạc lệch vài mét vuông, hộ dân khiếu nại giá, chi phí phát sinh ngoài dự toán. Sổ thật bao giờ cũng có vết xóa, vết sửa, bút toán điều chỉnh cuối kỳ. Cuốn sổ này sạch tuyệt đối. Sạch như thể nó được viết ra một lần, từ đầu đến cuối, bởi một người duy nhất, trong một khoảng thời gian rất ngắn.
Ông Tâm im lặng. Ông nhìn cuốn sổ, rồi nhìn Khang, ánh mắt có chút gì đó dè dặt.
- Cậu nói cũng có lý. Nhưng chuyện ba mươi năm rồi, tôi không nhớ chi tiết được.
- Cháu không hỏi chi tiết sổ sách. - Khang đổi giọng nhẹ nhàng hơn. - Cháu chỉ hỏi về con người. Năm đó, đội kế toán công trường có những ai, bác còn nhớ không?
Ông Tâm vuốt cằm, suy nghĩ một lúc lâu.
- Đội kế toán công trường hồi đó có ba người. Một người đã mất từ lâu. Một người chuyển sang công ty khác. Còn một cô gái trẻ, làm kế toán chi bồi thường...
Ông ngừng lại, như đang cân nhắc có nên nói tiếp hay không.
- Cô ấy sao ạ?
- Cô ấy bị đuổi việc cuối năm 1995. Lý do ghi trong quyết định là biển thủ quỹ bồi thường. Hồi đó ầm ĩ lắm. Một cô gái hai mươi mấy tuổi, ôm một vali quần áo rời khỏi công trường trong đêm. Sau đó không ai nhắc đến cô ấy nữa.
Tim Khang đập nhanh hơn, nhưng mặt anh vẫn bình thản.
- Hồ sơ cá nhân của cô ấy còn lưu ở đây không?
- Không còn. - Ông Tâm lắc đầu. - Hồ sơ của cô ấy đã bị rút khỏi kho từ lâu lắm rồi. Tôi nhớ có một đợt rà soát hồ sơ nhân sự cũ, người ta mang đi một số tập, trong đó có tập của cô ấy. Từ đó không thấy trả lại.
Khang ghi nhanh vào sổ tay: "Nữ kế toán công trường 1995, bị đuổi vì biển thủ, hồ sơ cá nhân bị rút khỏi kho."
- Bác còn nhớ tên cô ấy không?
Ông Tâm nhìn Khang chằm chằm.
- Cậu hỏi kỹ vậy để làm gì?
- Cháu đang rà soát lại toàn bộ chi phí dự án năm 1995 theo yêu cầu của Ban Kiểm soát. Mọi nhân sự liên quan đến dòng tiền đều phải xác minh. Đó là thủ tục.
Ông Tâm thở dài.
- Tôi không nhớ tên. Ba mươi năm rồi, cậu thông cảm. Chỉ nhớ cô ấy còn rất trẻ, làm việc cẩn thận, chữ viết đẹp. Tiếc thật.
Khang không hỏi thêm. Anh biết khi nào nên dừng. Ông Tâm đã nói nhiều hơn mức một nhân viên lưu trữ thận trọng thường nói. Phần còn lại, anh sẽ tự tìm.
Anh lấy máy ảnh chuyên dụng trong cặp ra, bắt đầu chụp lại từng trang quan trọng của cuốn sổ chi. Đèn flash tắt đi để tránh làm hỏng giấy cũ, anh dùng ánh sáng từ bóng đèn huỳnh quang. Mỗi trang chụp hai lần, một lần toàn trang, một lần cận cảnh con dấu và chữ ký. Ông Tâm đứng nhìn, không nói gì, nhưng ánh mắt ông cho thấy ông đã hiểu ra mọi chuyện.
- Cậu chụp kỹ vậy, chắc là có chuyện lớn. - Ông Tâm nói khẽ.
- Cháu chỉ làm đúng thủ tục thôi, bác. - Khang đáp, tay vẫn đều đặn bấm máy. - Chứng từ gốc thì phải lưu cẩn thận. Đó là nguyên tắc nghề nghiệp.
Anh quay lại với cuốn sổ chi. Một nghìn năm trăm tỷ. Con số thất thoát của thời kỳ một trong di chúc cũng là một nghìn năm trăm tỷ. Trùng khít đến từng đồng. Trên đời này không có sự trùng hợp nào hoàn hảo như vậy. Hoặc đây là sự thật, hoặc đây là một lời nói dối được tính toán kỹ lưỡng đến từng con số.
Và Khang, bằng mắt nghề của một người đọc bảng cân đối kế toán như đọc một cuốn tiểu thuyết, nghiêng về khả năng thứ hai.
Vấn đề là: sổ chính thức là lời khai của kẻ tình nghi. Muốn biết sự thật, anh cần một bản ghi chép độc lập, một người thứ ba không liên quan đến bộ máy làm sổ. Một cuốn sổ khác, viết bởi một bàn tay khác, với những con số khác.
Trong đầu anh hiện lên hình ảnh một cuốn sổ da cũ, nằm im lìm trên kệ sách trong căn nhà nhỏ ở Cần Thơ. Cuốn sổ mà mẹ anh vẫn giữ suốt ba mươi năm, chưa một lần cho ai mượn.
Khang gập cuốn sổ chi lại, đặt ngay ngắn vào thùng. Anh cảm ơn ông Tâm, hứa sẽ quay lại nếu cần thêm tài liệu. Ông Tâm tiễn anh ra cửa, ánh mắt vẫn đầy vẻ suy tư.
- Cậu Khang này. - Ông gọi với theo khi Khang đã bước ra hành lang. - Có những thùng hồ sơ, mở ra rồi thì không đóng lại được đâu.
Khang dừng bước, quay lại.
- Cháu hiểu. Cảm ơn bác đã nhắc.
Anh bước vào thang máy, bấm nút lên tầng hai mươi tám. Trong đầu anh, một câu hỏi cứ lặp đi lặp lại: nếu sổ chính thức là giả, thì sổ thật đang ở đâu? Và cô gái trẻ bị đuổi việc trong đêm năm đó, giờ đang ở đâu?
Thang máy mở cửa. Khang bước ra, đi thẳng về phòng làm việc. Anh lấy điện thoại, nhìn chằm chằm vào số máy của mẹ ở Cần Thơ. Cuối tuần này anh sẽ về. Cuốn sổ da cũ trên kệ sách đang chờ anh.
Nhưng trước đó, anh cần chuẩn bị một thứ: một máy ảnh chụp tài liệu độ phân giải cao, vài chiếc USB mới cứng, và một kế hoạch bảo quản vật chứng thật chu đáo. Vì linh cảm mách bảo anh rằng cuốn sổ đó không còn là kỷ vật gia đình nữa. Nó sắp trở thành vũ khí.
Anh mở ngăn kéo, lấy ra một chiếc USB mới còn nguyên tem. Mọi bản chụp sẽ được sao lưu thành ba bản, giữ ở ba nơi khác nhau. Đó là bài học mà Thục Đoan đã dạy anh ở quý hai: chứng cứ chỉ có giá trị khi nó còn tồn tại. Và ở Vạn An này, có những thứ biến mất nhanh hơn người ta tưởng. Như hồ sơ cá nhân của một nữ kế toán trẻ, bị rút khỏi kho từ lâu, không ai biết đã đi đâu.