HỌA BÌ MA LỘT DA Ở TÔ CHÂU - Chương 11: Danh y Tô Châu bó tay

Sáng ngày hai mươi bảy tháng chín, Chu Tử Khang tới hiệu thuốc của Tô Hoài An khi cửa hiệu vừa mở. Đó là một hiệu thuốc lâu năm ở con phố buôn bán sầm…

Nội dung chương

Sáng ngày hai mươi bảy tháng chín, Chu Tử Khang tới hiệu thuốc của Tô Hoài An khi cửa hiệu vừa mở.

Đó là một hiệu thuốc lâu năm ở con phố buôn bán sầm uất nhất Tô Châu. Biển hiệu gỗ đã ngả màu thời gian, bên trong là dãy tủ thuốc cao sát trần, mỗi ngăn kéo nhỏ đều dán nhãn viết tay ngay ngắn. Mùi thuốc bắc khô, mùi vỏ quế và mùi cam thảo quyện vào nhau, ngửi lâu thì thấy đầu óc tỉnh táo lạ thường. Người học việc đang quét sân trước cửa, thấy Tử Khang thì nhận ra ngay vị khách vẫn thường đi cùng thiếu gia Vương gia, vội mời anh vào gian trong.

Tử Khang không vòng vo. Anh đặt lên bàn gói trà mình mang theo làm lễ, rồi nói thẳng lý do tới sớm như vậy.

- Ông Tô, hôm qua ở tiệc tuần trăng nhà họ Vương, Thiệu Khiêm ngất ngay giữa hai bàn khách. Thầy thuốc có mặt ở tiệc chỉ nói khí huyết hư. Ta không tin chỉ có vậy. Hôm nay ta tới không phải để mua thuốc. Ta tới để xin ông nói thật.

Tô Hoài An đang rửa tay sau khi khám cho một bệnh nhân đầu ngày. Ông lau tay vào khăn khô, nhìn Tử Khang một lúc lâu, rồi không trả lời ngay. Ông quay vào trong, mở một chiếc tủ nhỏ có khóa, lấy ra một cuốn sổ bìa vải đã cũ. Ông đặt cuốn sổ lên bàn, lật từng trang chậm rãi, tới một trang có ghi tên Vương Thiệu Khiêm thì dừng lại.

- Cậu ngồi xuống đi. Chuyện này, nói thật cũng không dễ nghe đâu.

Trang sổ đó là mạch án của lần khám đầu tiên. Ngày hai mươi lăm tháng chín, Tử Khang chính là người ép bạn mình mời ông tới Vương gia. Hôm ấy ông bắt mạch rất lâu, đổi tay hai lần, cuối cùng chỉ nói mạch yếu và kê thuốc bổ. Nhưng trong sổ của ông, những dòng ghi chép lại nhiều hơn những lời ông nói ra hôm đó rất nhiều.

- Hôm ấy ta ghi mạch của thiếu gia trầm mà tế, nhịp tim có một điểm không đều rất lạ. Điểm không đều ấy không nằm ở đầu mạch, không nằm ở cuối mạch. Nó nằm đúng ở một chỗ, như nhịp tim bị ai đó khẽ kéo lại một cái rồi mới thả ra. Ta hành nghề bao nhiêu năm ở Tô Châu, gặp mạch yếu thì nhiều, mạch loạn vì sốt cao cũng có, nhưng kiểu này thì ít thấy.

- Ý ông là lần khám thứ hai khác lần đầu ở chỗ nào?

Ông Tô lật thêm mấy trang. Sau hôm khám đầu tiên, Vương gia có mời ông tới thêm một lần nữa vào buổi sớm hôm sau, khi Thiệu Khiêm vừa tỉnh sau một đêm ngủ li bì. Lần đó Tử Khang không có mặt, và Vương gia cũng dặn ông không cần nói nhiều trước mặt chủ mẫu, chỉ kê thêm thuốc an thần nhẹ và thuốc bổ tim.

- Khác ở chỗ mạch yếu hơn. Không yếu nhiều. Yếu đi một chút thôi. Nhưng ta làm nghề này, cái đáng sợ không phải yếu nhiều hay yếu ít. Cái đáng sợ là nó yếu đi đều đặn. Thuốc bổ đã uống đủ ba ngày, toàn là thứ tốt, nhân sâm và hoàng kỳ đều là hàng thật ta tự tay bốc. Ăn uống trong Vương gia có người chăm từng bữa. Ngủ thì ngủ trong nhà mình, giường mình, không phải lặn lội đường xa. Một người trẻ hai mươi chín tuổi, được chăm như vậy, mạch chỉ có hai đường. Một là giữ nguyên. Hai là khá lên. Đằng này nó đi xuống, từng ngày một, đều như người ta rút nước khỏi một cái chum bằng một cái gáo nhỏ.

Tử Khang ngồi im. Hình ảnh bạn mình gục xuống giữa tiệc lại hiện về. Chén rượu vỡ trên nền đá. Bàn tay của Liễu Nương đỡ lấy đầu bạn anh nhanh tới mức không giống một người bị bất ngờ.

- Ông có hỏi thiếu gia về ban đêm không?

- Có. Ta hỏi rất kỹ. Ban ngày thiếu gia làm những gì, ta đều nắm được qua lời quản gia. Ra hiệu buôn ngồi xem sổ sách, về nhà ăn cơm, đọc sách, đi ngủ sớm. Không rượu chè quá độ, không thức khuya, không có chuyện phòng the quá sức như mấy bà phu nhân vẫn thì thầm với nhau ngoài chợ. Mọi thứ ở ban ngày đều không đủ để giải thích cái mạch ấy.

Ông Tô nói tới đây thì dừng lại, ngón tay gõ nhẹ lên mặt sổ.

- Nhưng hễ ta hỏi tới ban đêm, thiếu gia lại lảng đi. Hỏi ngủ có ngon không thì nói ngon. Hỏi nửa đêm có tỉnh giấc không thì cười trừ. Hỏi ngực có đau không thì nói thỉnh thoảng nhói một chút, chắc do nằm đè lên tay. Một bệnh nhân giấu thầy thuốc một phần, thầy thuốc chỉ chữa được phần còn lại. Ta đã nói điều này với quản gia Vương gia rồi.

- Vậy theo ông, bệnh nằm ở đâu?

Người học việc bưng ấm trà vào, đặt xuống rồi lui ra, khép cửa gian trong lại. Tiếng phố xá ngoài kia vẫn ồn ào như thường lệ. Xe kéo chạy qua, tiếng rao hàng, tiếng guốc gõ trên đá. Trong gian phòng nhỏ của hiệu thuốc, câu trả lời của ông Tô vang lên chậm và rõ, như một viên sỏi thả xuống giếng sâu.

- Bệnh này không nằm ở ban ngày.

Tử Khang ngẩng phắt lên.

- Cậu đừng hiểu lầm. Ta là thầy thuốc, ta không nói chuyện ma quỷ. Ta chỉ nói bằng mạch án. Ban ngày của thiếu gia không có gì làm hao tổn như vậy. Vậy phần hao tổn ấy phải xảy ra vào lúc không ai nhìn thấy, không ai ghi lại, và chính thiếu gia cũng không chịu nói ra. Là ban đêm. Sức của hắn bị rút đi vào ban đêm, đều đặn, mỗi đêm một ít, như có ai đó đã hẹn giờ với cơ thể hắn vậy.

- Có thứ thuốc nào giữ lại được không?

- Thuốc bổ chỉ bù vào phần đã mất. Nếu ban đêm vẫn tiếp tục mất, bù bao nhiêu cũng như đổ nước vào chum thủng. Ta đã tăng liều một lần. Ta nói thật với cậu, ta không muốn tăng nữa. Uống quá nhiều thuốc bổ khi gốc bệnh chưa rõ, người bệnh chỉ thêm nóng trong, ngủ càng không yên.

Tử Khang nhìn cuốn sổ mạch án. Hai lần khám, hai dòng ghi mạch, cách nhau mấy ngày mà chữ của ông Tô ở dòng sau đã thêm một câu ngắn ở lề trang. Anh không đọc được hết chữ thảo của thầy thuốc, nhưng anh đọc được hai chữ cuối cùng được gạch chân. Hai chữ ấy là hai chữ ban đêm.

- Ông có ghi điều này cho Vương gia biết không?

- Ta ghi trong sổ của ta. Còn nói ra miệng, ta chỉ dám nói tới mức khí huyết hư hao bất thường, cần theo dõi thêm. Cậu thử nghĩ xem, ta đứng giữa phòng khách Vương gia, trước mặt gia chủ và chủ mẫu, nói rằng bệnh của thiếu gia nhà các vị xảy ra vào ban đêm trong phòng tân hôn của chính hắn. Ai nghe lọt tai được câu ấy? Người ta sẽ nói ta hết nghề nên bịa chuyện.

- Nhưng ông vẫn nói với ta.

- Vì cậu là người đưa thiếu gia tới gặp ta lần đầu. Vì hôm qua cậu đứng ở góc sân nhìn bạn mình được khiêng vào, mặt cậu trắng hơn cả mặt người bệnh. Và vì ta thấy cậu là người duy nhất trong chuyện này đang đi tìm một câu trả lời thật, thay vì một câu trả lời dễ nghe.

Tử Khang im lặng rất lâu. Anh nhớ lại ngày hai mươi lăm tháng chín, khi Thiệu Khiêm cầm chén thuốc mà tay run nhẹ, và còn cười nói bạn lo xa. Anh nhớ sắc mặt bạn mình dưới ánh đèn tiệc, nhợt nhạt lộ ra ở hai bên thái dương dù đã có lớp phấn mỏng. Anh nhớ tiếng rên nén lại mà có lần Thiệu Khiêm vô tình nhắc tới rồi vội chữa lời, nói chỉ là nằm mơ thấy ác mộng.

- Thưa ông, nếu cứ theo đà này, thiếu gia chịu được bao lâu?

Ông Tô khép cuốn sổ lại, cẩn thận như khép một thứ gì mỏng manh.

- Ta không đếm ngày cho người bệnh khi chưa rõ bệnh. Nhưng ta nói điều này để cậu liệu. Mạch yếu đi một chút mỗi ngày nghe thì nhẹ. Cộng dồn mười ngày, hai mươi ngày, nó không còn nhẹ nữa. Tim người không phải cái chum. Nước rút tới một mức nào đó, chum còn đứng được. Tim yếu tới một mức nào đó, người sẽ không đứng dậy nổi sau một cơn đau như hôm qua nữa. Hôm qua hắn ngất rồi tỉnh. Lần sau chưa chắc đã tỉnh nhanh như vậy.

Bên ngoài, nắng sớm đã lên cao, rọi qua ô cửa sổ nhỏ thành một vệt sáng đầy bụi thuốc. Tử Khang đứng dậy, chắp tay cảm ơn. Anh không mua thêm một thang thuốc nào. Anh biết mình mang về Vương gia lần này không phải thuốc, mà là một câu nói sẽ ghim vào đầu anh suốt nhiều ngày sau đó.

Bệnh này không nằm ở ban ngày.

Đi ra khỏi hiệu thuốc, anh đứng lại giữa phố đông người, nhìn về hướng dinh thự Vương gia ở phía bên kia mấy con phố. Ban ngày, căn nhà ấy yên tĩnh, sang trọng, cổng lớn sơn son, người làm ra vào nền nếp. Không ai đi ngang qua mà nghĩ trong nhà ấy có điều gì sai. Nhưng nếu ông Tô nói đúng, thì mọi chuyện đáng sợ nhất của nhà ấy đều bắt đầu khi đèn đuốc tắt, khi cổng lớn đóng lại, và khi tất cả mọi người đều tin rằng thiếu gia đang ngủ yên bên cạnh người vợ đẹp nhất Tô Châu.

Tử Khang quyết định ngay lúc đó. Anh sẽ không hỏi Thiệu Khiêm vào ban ngày nữa. Những câu hỏi ban ngày chỉ nhận được những câu trả lời ban ngày, nhợt nhạt và né tránh như sắc mặt bạn anh. Muốn biết chuyện gì đang rút dần sức sống của bạn mình, anh phải bắt đầu đếm những đêm của Vương gia, từ chính đêm nay.

Chương khác

Xem thêm