HỒN MA NHÀ CHÚ HỎA SÀI GÒN - Chương 30: Bức Tranh Chờ Người Vẽ
Mười một giờ ngày năm tháng tám, Phan Diệu Linh nộp bản kiểm điểm tại phòng của Trịnh Quốc Bảo, đúng thời hạn ghi trong quyết định tạm đình chỉ. Buổi…
Nội dung chương
Mười một giờ ngày năm tháng tám, Phan Diệu Linh nộp bản kiểm điểm tại phòng của Trịnh Quốc Bảo, đúng thời hạn ghi trong quyết định tạm đình chỉ. Buổi sáng hôm ấy, cô vừa hoàn thành buổi học lại quy chế di tích đầu tiên theo lịch bố trí của phòng hành chính, với bài kiểm tra nhận thức ngắn ở cuối buổi. Kết quả bài kiểm tra được giảng viên phụ trách ký xác nhận ngay tại lớp học. Cô mang theo cả giấy xác nhận kết quả ấy khi lên nộp bản kiểm điểm.
Bản kiểm điểm gồm bốn trang, do Linh tự viết tay trong hai buổi tối ở nhà. Trang thứ nhất trình bày lại toàn bộ sự việc tối ba mươi mốt tháng bảy theo đúng trình tự thời gian. Cô ghi rõ giờ mình ở lại sau giờ khóa vòng ngoài. Cô ghi rõ việc chụp ảnh phản chiếu qua ô cửa kính rạn nứt lúc mười tám giờ mười phút. Cô ghi rõ việc bị ca trực phát hiện và lập biên bản tại hiện trường lúc mười tám giờ hai mươi lăm phút.
Trang thứ hai của bản kiểm điểm dành cho phần nhận sai về giờ giấc. Linh viết rõ rằng cô đã đề nghị chính thức việc ở lại muộn và đã nhận quyết định từ chối bằng văn bản vào ngày hai mươi bảy tháng bảy. Việc ở lại sau đó bốn ngày không thể được giải thích bằng bất kỳ lý do nghề nghiệp nào. Đó là một quyết định sai của cá nhân cô, được thực hiện dù cô biết rõ quyết định từ chối đang có hiệu lực.
Trang thứ ba dành cho phần nhận sai về niềm tin của ban quản lý. Cô viết về buổi khảo sát ngày hai mươi tháng bảy, khi quy định về ô kính rạn được nhắc trước toàn nhóm. Cô viết về dòng biên bản mà chính mình đã đề nghị ghi nguyên văn. Và cô viết về việc dự án đã giao cho cô một bức tranh quan trọng cùng toàn bộ hồ sơ hiện tượng của tòa nhà, trên cơ sở niềm tin rằng cô là người giữ quy chế nghiêm ngặt nhất trong nhóm.
Trang cuối cùng là phần cam kết. Cô cam kết hoàn thành đầy đủ thời hạn đình chỉ mười bốn ngày theo quyết định. Cô cam kết hoàn thành toàn bộ các buổi học lại quy chế còn lại và bài kiểm tra cuối khóa học. Cô không viết bất kỳ dòng nào xin giảm nhẹ hình thức xử lý. Cô cũng không viết bất kỳ dòng nào xin được quay lại dự án sớm hơn thời hạn.
Bảo đọc bản kiểm điểm ngay trước mặt Linh, đọc hết cả bốn trang mà không ngắt lời. Ông xem giấy xác nhận kết quả bài kiểm tra nhận thức đính kèm, rồi ký vào mục tiếp nhận ở cuối bản kiểm điểm.
- Bản kiểm điểm này đạt yêu cầu về nội dung. - Bảo nói. - Cô nhận đúng hai việc đã làm, đúng thứ tự nặng nhẹ của chúng, và không đổ lỗi cho tiến độ hay cho bất kỳ ai khác. Tôi sẽ đưa bản kiểm điểm vào hồ sơ xử lý của dự án. Phần còn lại của thời hạn đình chỉ vẫn giữ nguyên như quyết định đã ký. Không rút ngắn. Không thay đổi điều kiện.
- Dạ, em hiểu. - Linh đáp. - Em không có đề nghị gì thêm. Em chỉ nộp đúng những giấy tờ mà quyết định yêu cầu.
Trước giờ nộp kiểm điểm, Linh dành phần đầu buổi sáng để chép lại giấy xác nhận kết quả học quy chế vào sổ tay kiểm kê. Buổi học sáng nay tập trung vào hai nhóm quy định mà cô đã vi phạm trực tiếp. Nhóm thứ nhất là quy định giờ giấc và ra vào khu vực di tích ngoài giờ làm việc. Nhóm thứ hai là các quy định ứng xử với hiện vật kiến trúc, trong đó có phần về các ô kính cổ và cửa vòm của tòa nhà. Giảng viên không nhắc tên cô hay sự việc của cô trong suốt buổi học. Bài học được trình bày như một phần đào tạo định kỳ cho nhân viên mới. Nhưng từng dòng quy định đọc lên đều trùng khớp với từng việc cô đã làm sai trong buổi tối cuối tháng bảy.
Cô ghi vào sổ tay ba con số của buổi học. Một buổi học đã hoàn thành. Một bài kiểm tra nhận thức đã đạt yêu cầu. Ba buổi học nữa còn lại trong lịch bố trí của phòng hành chính, kèm một bài kiểm tra cuối khóa vào ngày cuối cùng của thời hạn đình chỉ. Cô ghi các con số ấy ngay ngắn, không kèm theo bất kỳ dòng than phiền nào. Việc học lại quy chế mà mình đã thuộc lòng từ tuần đầu nhận dự án là một phần của cái giá phải trả. Nó nhắc cô rằng biết quy định và giữ quy định là hai việc khác nhau hoàn toàn.
Đặng Thu Vân tiếp nhận bản sao bản kiểm điểm tại phòng hồ sơ vào cuối buổi sáng, ngay sau khi Linh rời phòng của Bảo. Vân đánh số lưu trữ cho bản kiểm điểm, kẹp vào tập hồ sơ xử lý sự việc của dự án và ghi vào sổ theo dõi hồ sơ một dòng đầy đủ. Bản kiểm điểm của Phan Diệu Linh, nộp ngày năm tháng tám, đã tiếp nhận, kèm giấy xác nhận kết quả bài kiểm tra nhận thức quy chế. Vân cũng ghi vào sổ một dòng về thời hạn. Thời hạn đình chỉ vẫn còn chín ngày nữa tính từ ngày sáu tháng tám. Không có thay đổi nào về điều kiện trong hồ sơ tính tới thời điểm này.
Sau buổi nộp kiểm điểm, Linh quay xuống kho tư liệu làm việc theo lịch kiểm kê của buổi chiều. Tới đầu giờ chiều, Ngô Thanh Tùng ghé qua kho, mang theo một bìa hồ sơ ảnh của dự án. Anh đặt bìa hồ sơ lên bàn làm việc của cô và mở trang ảnh đầu tiên.
- Đây là ảnh hiện trạng bức tranh chụp sáng nay, theo lịch kiểm tra bảo quản trong thời gian em bị đình chỉ. - Tùng nói. - Anh mang bản sao cho em xem qua hồ sơ, đúng phạm vi em được xem trong thời gian này. Tranh vẫn ở nguyên vị trí bảo quản. Nhiệt độ và độ ẩm phòng đều trong ngưỡng cho phép suốt từ ngày một tháng tám tới nay.
Linh xem từng tấm ảnh hiện trạng một cách chậm rãi. Ảnh toàn cảnh cho thấy bức tranh nằm yên trên giá bảo quản, phủ vải bảo vệ ở phần khung ngoài. Ảnh cận cảnh phần nền cho thấy lớp màu đã làm sạch vẫn ổn định, không bong tróc mới. Ảnh cận cảnh phần tóc và vai áo cho thấy các vùng đã xử lý giữ nguyên trạng thái như ngày bàn giao. Tấm ảnh cuối cùng trong bìa hồ sơ là ảnh cận cảnh vùng miệng của người trong tranh.
Vùng miệng trong ảnh vẫn y nguyên như buổi sáng ngày cô bị đình chỉ. Lớp màu mỏng ở hai khóe miệng. Nét cọ dừng giữa chừng. Không có bất kỳ nét vẽ mới nào trên toàn bộ vùng miệng. Không có dấu hiệu nào cho thấy có người đã chạm cọ vào bức tranh trong những ngày cô vắng mặt. Nét cười của người trong tranh vẫn bỏ dở, chờ đúng người đã được giao phục chế nó, đúng như lời Bảo đã tuyên bố trong cuộc họp xử lý ngày một tháng tám.
- Anh giữ đúng lời hứa rồi. - Linh nói nhỏ.
- Không phải lời hứa riêng của anh. - Tùng đáp. - Đó là nội dung đã ghi vào biên bản họp. Anh chỉ làm đúng biên bản. Mà làm đúng biên bản, trong tòa nhà này, là cách giữ gìn tử tế nhất mà mọi người có thể dành cho nhau.
Linh trả lại bìa hồ sơ ảnh cho Tùng và ký vào phiếu xác nhận đã xem hồ sơ qua ảnh. Cô ghi rõ trong phiếu rằng mình chỉ xem ảnh hiện trạng do đồng nghiệp mang tới trong giờ kiểm kê. Cô không vào phòng phục chế. Cô không xem trực tiếp bức tranh. Mọi thông tin của cô về bức tranh trong thời gian đình chỉ đều đến qua hồ sơ và ảnh chụp, giống hệt cách cô biết về tiếng nức nở đêm ba tháng tám qua một bản sao biên bản trực.
Trên đường từ kho tư liệu quay lại bàn làm việc, Linh ghé qua phòng trực để chào Hậu theo phép lịch sự thông thường của đồng nghiệp. Hậu đang ghi sổ bàn giao giữa hai ca trực. Anh ngẩng lên, gật đầu chào cô, rồi quay lại với cuốn sổ của mình. Không ai nhắc tới buổi tối ba mươi mốt tháng bảy. Không ai nhắc tới biên bản hiện trường hay quyết định đình chỉ. Cô nhận ra sự im lặng ấy là cách tòa nhà này đang vận hành quanh sự việc của cô. Mọi người làm đúng phần việc của mình. Không ai xoa dịu. Không ai nhắc lại để làm cô khó xử thêm. Hồ sơ đã ghi đủ những gì cần ghi, và đời sống làm việc của tòa nhà tiếp tục đi qua những ngày đình chỉ của cô một cách đều đặn và lặng lẽ.
Cô cũng ghé qua quầy lễ tân để xác nhận lại lịch làm việc của kho tư liệu trong tuần tiếp theo. Lịch không thay đổi. Giờ hành chính thông thường, nghỉ trưa theo giờ chung, không có buổi làm việc nào ngoài giờ. Cô ghi lịch vào sổ tay và cảm thấy một sự bình thản lạ lùng trước sự đều đặn ấy. Trong mười bốn ngày này, cuộc sống của cô bị thu hẹp lại thành những dãy hộp hồ sơ, những phiếu kiểm kê và những con số ngày tháng lặp lại. Nhưng chính sự thu hẹp ấy đang dạy cô điều mà tờ trình bị từ chối chưa dạy được. Giới hạn không phải là thứ cản trở công việc của cô. Giới hạn là phần khung giữ cho công việc của cô đứng vững trong một tòa nhà đã đứng vững gần một thế kỷ.
Buổi chiều hôm ấy, Linh hoàn thành thêm sáu phiếu kiểm kê trước khi hết giờ hành chính. Cô ký sổ ra về lúc mười bảy giờ ba mươi phút tại cổng chính, trước mặt bảo vệ ca ngày, đúng giờ và đúng thủ tục mà Vân đã dặn trong ngày đầu tiên của thời hạn đình chỉ. Trong sổ tay kiểm kê của mình, ở trang ghi của ngày năm tháng tám, cô ghi hai dòng cuối cùng của buổi chiều. Bản kiểm điểm đã nộp và được tiếp nhận. Bức tranh vẫn nguyên trạng, nét cười vẫn bỏ dở, và thời hạn đình chỉ của cô mới đi qua được năm ngày đầu tiên.