HỒN MA NHÀ CHÚ HỎA SÀI GÒN - Chương 50: Phòng Áp Mái Bình Yên
Chín giờ ngày mười hai tháng chín, Phan Diệu Linh cùng cả nhóm dự án bước vào phòng áp mái cho buổi kiểm tra cuối cùng trong giờ làm việc. Hai ngày đã…
Nội dung chương
Chín giờ ngày mười hai tháng chín, Phan Diệu Linh cùng cả nhóm dự án bước vào phòng áp mái cho buổi kiểm tra cuối cùng trong giờ làm việc. Hai ngày đã trôi qua kể từ buổi hoàng hôn ngày mười tháng chín. Trịnh Quốc Bảo đi cùng nhóm trong buổi kiểm tra này, theo lịch tổng kết dự án đã thông báo từ đầu tuần. Dương Văn Hậu mở hai lớp khóa theo thứ tự quen thuộc, đối chiếu danh sách người vào phòng và ghi giờ mở cửa vào sổ trực.
Căn phòng đón nhóm bằng ánh sáng buổi sáng trong và yên tĩnh. Bức chân dung vẫn đặt trên giá vẽ ở giữa phòng, đúng vị trí của buổi hoàng hôn hai ngày trước. Không khí trong phòng khô và sạch, không còn vệt mùi trầm hương nào đọng lại. Cả nhóm đi một vòng chậm quanh phòng theo danh mục kiểm tra cuối cùng mà Đặng Thu Vân cầm trên tay. Cửa sổ, rèm cửa, sàn nhà, vị trí đặt đĩa trầm cũ và hệ thống đèn đều được đối chiếu từng mục.
Phần kiểm tra quan trọng nhất của buổi sáng nay nằm ở những điều không xảy ra. Trong hai ngày qua, theo sổ trực đêm mà Hậu trình cho cả nhóm xem tại phòng áp mái sáng nay, các ca trực không ghi nhận thêm bất kỳ hiện tượng nào. Không tiếng dương cầm từ phòng trưng bày. Không tiếng nức nở từ phía tầng cao nhất. Không bóng áo tím bên cửa vòm. Sổ trực của hai đêm mười và mười một tháng chín chỉ gồm các dòng ghi giờ tuần tra định kỳ và tình trạng khóa cửa bình thường. Linh đọc kỹ hai trang sổ ấy và ký xác nhận đã đối chiếu ở cuối phần kiểm tra.
- Hai đêm liền sổ trực trống phần hiện tượng. - Bảo nói khi Hậu khép cuốn sổ lại. - Trong suốt hơn mười năm trực của anh Hậu, và trong ba tháng của dự án này, đây là lần đầu tiên phần hiện tượng trống liên tiếp như vậy sau một buổi làm việc của nhóm. Tôi ghi nhận điều đó vào biên bản tổng kết ở mức ghi nhận, không diễn giải thêm.
Sau phần kiểm tra phòng áp mái, cả nhóm thống nhất trạng thái cuối cùng của căn phòng theo đúng thủ tục đóng dự án. Vân đọc dự thảo dòng trạng thái trong biên bản tổng kết để cả nhóm cùng nghe trước khi ghi chính thức. Dòng trạng thái chốt lại toàn bộ hành trình của căn phòng này trong hồ sơ dự án, từ buổi chiều tháng sáu đầu tiên khi nhóm chỉ đứng ngoài cửa khóa, qua buổi mở có điều kiện giữa tháng tám, tới buổi sáng tháng chín này. Trong biên bản tổng kết của dự án, trạng thái cuối cùng của căn phòng được ghi bằng một dòng duy nhất, và dòng ấy ghi rằng phòng áp mái bình yên và mở lại cho tham quan có hướng dẫn. Lịch tham quan có hướng dẫn của căn phòng sẽ do ban quản lý sắp xếp riêng, với số lượng khách giới hạn trong mỗi lượt và luôn có nhân viên của bảo tàng đi cùng.
Buổi chiều cùng ngày, bức chân dung được vận chuyển xuống phòng trưng bày theo quy trình hiện vật, với biên bản giao nhận có đủ chữ ký. Bức tranh được treo ở vị trí đã chuẩn bị trong phòng trưng bày, dưới ánh sáng trưng bày chuẩn và tấm kính bảo vệ theo quy định. Chu Ngọc Trâm trực tiếp gắn tấm chú thích chính thức bên cạnh bức tranh. Tấm chú thích ghi tên gọi của hiện vật theo đúng kết luận đối chiếu ngày sáu tháng chín và nguyên tắc trình bày đã thống nhất từ tháng tám. Bức tranh được giới thiệu là chân dung một thiếu nữ vô danh đầu thế kỷ hai mươi, không kèm bất kỳ tên riêng hay lai lịch nào.
Cùng buổi chiều, một việc nhỏ được thực hiện ở vị trí quy định trong phòng trưng bày. Ban quản lý đã cho phép bằng văn bản việc đặt hoa tươi màu trắng tại một vị trí cụ thể trong phòng trưng bày, theo văn bản cho phép mà Vân trình cho cả nhóm xem trước khi thực hiện. Một bình hoa tươi màu trắng được đặt đúng vị trí ghi trong văn bản, không gần bất kỳ hiện vật nào ngoài khoảng cách đã quy định. Linh đứng nhìn bình hoa một lúc và nhớ lại buổi chiều tháng bảy, khi một bó hoa trắng từng bị ngăn lại trước cửa phòng phụ tầng gác lửng vì chưa có phép. Quy định ấy đã được giữ đúng từ ngày đó cho tới tận buổi chiều cuối cùng này, và chỉ tới khi có văn bản cho phép, hoa trắng mới xuất hiện trong tòa nhà theo đúng cách của nó.
Phần cuối của ngày tổng kết diễn ra tại phòng làm việc của dự án. Vân đóng dấu hồ sơ kết dự án lên bìa tập hồ sơ cuối cùng, trước mặt Linh và Bảo. Tập hồ sơ gồm toàn bộ hành trình ba tháng của dự án. Biên bản nhận việc ngày mười lăm tháng sáu. Các bản ghi hiện tượng có đủ chữ ký. Quyết định tạm đình chỉ và bản kiểm điểm của Linh, vẫn nằm nguyên trong phần hồ sơ nhân sự của dự án, không được rút ra và không được bù trừ bởi kết quả cuối cùng. Văn bản quay lại có điều kiện. Sổ trực đêm của Hậu ở vị trí một phần chính thức của hồ sơ. Biên bản đối chiếu chốt kết luận về người trong tranh. Quyết định duyệt buổi hoàng hôn, biên bản nghiệm thu vùng miệng và biên bản buổi tan biến tại phòng áp mái.
- Hồ sơ của cô trong dự án này có đủ cả phần sai và phần đúng. - Bảo nói khi Vân đặt con dấu xuống. - Phần sai đã thi hành xong và nằm lại trong hồ sơ như một phần của nó. Phần đúng thì nằm ở kết quả hôm nay. Tôi không gộp hai phần đó vào nhau và cũng không xóa phần nào. Đó là cách hồ sơ của tòa nhà này làm việc.
- Em hiểu và đồng ý với cách ghi đó. - Linh nói. - Em giữ việc tại dự án với đầy đủ hồ sơ của mình, gồm cả mười bốn ngày đình chỉ và phụ cấp tháng tám đã mất. Em không xin xem lại bất kỳ phần nào của quyết định cũ.
Buổi tổng kết kết thúc lúc mười sáu giờ. Các thành viên ký biên bản kết dự án và lần lượt rời phòng làm việc. Hậu mang cuốn sổ trực đêm của mình về phòng trực, nơi nó sẽ tiếp tục được ghi mỗi đêm như hơn mười năm qua, chỉ khác là từ nay các dòng ghi của nó đã có một vị trí được công nhận trong hồ sơ của bảo tàng. Tùng ở lại thêm ít phút để khóa tủ dụng cụ phục chế cùng Linh, kết thúc thói quen làm việc theo cặp đã theo hai người suốt từ giữa tháng tám.
Linh là người cuối cùng rời phòng làm việc của dự án trong ngày tổng kết. Cô đi chậm qua hành lang tầng cao một mình trong giờ làm việc, khi tòa nhà còn mở cửa và còn tiếng khách tham quan ở tầng dưới. Cô đi qua khung cửa kính vòm, qua ô cửa kính rạn nứt vẫn nguyên trạng trong hồ sơ an toàn của tòa nhà, và dừng lại một nhịp ở đầu cầu thang lên tầng cao nhất. Cánh cửa phòng áp mái trên ấy đang mở theo lịch tham quan có hướng dẫn đầu tiên, với một nhóm khách nhỏ đứng nghe nhân viên của bảo tàng giới thiệu ở ngưỡng cửa.
Cô đứng yên ở đầu cầu thang và nghe tiếng giới thiệu vọng xuống, bình thản và đều đặn như mọi buổi giới thiệu khác của bảo tàng. Không có gì khác thường trong âm thanh ấy. Mùa mưa Sài Gòn vẫn còn ở phía trước nhiều tuần nữa, và tòa nhà này vẫn sẽ có những buổi chiều mưa vắng khách như mọi năm. Nhưng trong hồ sơ của dự án vừa đóng dấu chiều nay, một câu chuyện kéo dài gần một thế kỷ trong căn phòng trên tầng cao nhất đã khép lại bằng những dòng ghi vừa đủ. Một bức tranh đã có nét cười trọn vẹn. Một căn phòng đã mở cửa trở lại. Và một người thiếu nữ không tên trong tranh, từ nay được mọi người gọi bằng đúng cách gọi duy nhất mà hồ sơ cho phép, một thiếu nữ vô danh.
Trước khi rời phòng làm việc, Linh dành ít phút viết dòng cuối cùng vào cuốn sổ tay đã theo cô suốt dự án. Cuốn sổ bắt đầu bằng dòng ghi của ngày mười lăm tháng sáu, ngày cô nhận bức chân dung với lớp véc ni ngả vàng và nét cười mờ chưa rõ. Dòng cuối cùng của cuốn sổ được cô viết vào buổi chiều ngày mười hai tháng chín, sau khi con dấu kết dự án đã đóng xuống bìa hồ sơ cuối cùng. Cô viết về trạng thái của ba thứ đã đi cùng mình trong suốt ba tháng. Bức tranh đã hoàn thiện và đang treo trong phòng trưng bày với tấm chú thích không tên. Căn phòng trên tầng cao nhất đã mở cửa cho khách tham quan có hướng dẫn. Và cuốn sổ tay này, từ ngày mai, sẽ được cất vào ngăn tủ cùng các tập hồ sơ đã đóng của dự án.
Cô cũng ghi vào sổ một dòng riêng về những con số cuối cùng của hồ sơ hiện tượng, đối chiếu với bảng tổng hợp đã nộp trong hồ sơ tổng kết. Năm lần nghe tiếng đàn. Sáu lần thấy bóng, trong đó hai lần hiện rõ. Ba lần cửa áp mái hé mở. Bốn lần nghe tiếng nức nở xa. Bốn chuỗi con số nằm gọn trong một dòng viết tay, khép lại toàn bộ phần việc ghi chép hiện tượng mà cô đã bắt đầu một cách lúng túng trong buổi hoàng hôn tháng sáu đầu tiên. Sau dòng ấy, cô không viết thêm gì nữa và đóng cuốn sổ lại.
Ngoài phòng làm việc, nắng chiều tháng chín chiếu nghiêng qua hành lang tầng cao và phủ lên sàn gạch hoa văn một lớp sáng ấm. Linh mang theo túi đồ cá nhân của mình, đi qua những khung cửa vòm lần cuối trong tư cách người phụ trách dự án phục chế vừa kết thúc. Ở tầng dưới, phòng trưng bày còn mở cửa cho khách, và bức chân dung của người thiếu nữ vô danh đang đón những người xem đầu tiên của nó trong trạng thái hoàn thiện. Cô không ghé vào phòng trưng bày trong buổi chiều nay. Cô để dành lần đứng trước bức tranh ấy cho một ngày khác, khi mình chỉ là một người xem tranh bình thường như mọi người xem khác trong tòa nhà này.