HỒN MA NHÀ CHÚ HỎA SÀI GÒN - Chương 48: Nét Cười Rạng Rỡ Cuối Cùng

Mười lăm giờ ngày chín tháng chín, Phan Diệu Linh đứng trước bức chân dung trong phòng phục chế, tay cầm cây cọ nhỏ nhất trong bộ cọ của mình. Trịnh Quốc…

Nội dung chương

Mười lăm giờ ngày chín tháng chín, Phan Diệu Linh đứng trước bức chân dung trong phòng phục chế, tay cầm cây cọ nhỏ nhất trong bộ cọ của mình. Trịnh Quốc Bảo ngồi ở vị trí giám sát phía sau bàn quan sát. Ngô Thanh Tùng đứng bên cạnh giá vẽ, phụ trách hồ sơ màu, ảnh đối chiếu và phần ghi chép kỹ thuật của buổi làm việc. Đặng Thu Vân giữ biên bản nghiệm thu của buổi phục chế riêng dành cho vùng miệng, theo đúng phương án đã duyệt ngày ba mươi mốt tháng tám.

Trước khi bắt đầu, Vân đọc lại thành tiếng các điều kiện của buổi làm việc theo văn bản duyệt. Buổi phục chế chỉ thực hiện trên vùng miệng của bức tranh. Mọi nét cọ đều đối chiếu với hồ sơ màu và ảnh chụp ánh sáng xiên đã lập từ tháng bảy. Hai người giám sát có mặt trong suốt thời gian thực hiện. Kết quả được nghiệm thu và lập biên bản ngay trong ngày. Bức tranh sau nghiệm thu được niêm phong tại phòng phục chế, chờ vận chuyển vào sáng hôm sau theo quy trình hiện vật.

Linh mở khay hồ sơ màu của vùng miệng và đặt các bản ảnh ánh sáng xiên theo thứ tự từ trái sang phải trên bàn quan sát. Ảnh cho thấy rõ những gì dự án đã biết từ buổi kiểm tra ngày hai tháng bảy. Toàn bộ gương mặt đã hoàn thiện. Nền và tà áo tím đã phục chế xong từ giữa tháng tám. Riêng vùng miệng mỏng ở hai khóe, nét cọ cũ dừng giữa chừng, thiếu lớp hoàn thiện cuối cùng tạo nên nét cười trọn vẹn. Phần việc của buổi chiều nay nằm gọn trong một vùng tranh nhỏ bằng hai đầu ngón tay.

Cô pha lớp màu đầu tiên theo đúng tỷ lệ đã ghi trong hồ sơ màu, thử sắc độ lên tấm kính thử đặt cạnh giá vẽ và chờ Tùng đối chiếu với bản ảnh gốc. Tùng gật đầu sau khi so sánh dưới ánh sáng chuẩn của phòng. Lớp màu khớp với sắc độ của phần môi dưới đã hoàn thiện từ bản gốc. Linh hít một hơi chậm, rồi đặt nét cọ đầu tiên lên khóe miệng bên trái của người trong tranh.

Công việc diễn ra chậm hơn mọi buổi phục chế trước đó của dự án. Mỗi nét cọ đều ngắn và được đặt xuống sau một lần đối chiếu. Linh làm việc theo từng lớp mỏng, chờ lớp trước ổn định mới đặt lớp tiếp theo, đúng kỹ thuật đã ghi trong phương án kỹ thuật. Tùng ghi lại từng lớp vào phiếu kỹ thuật, kèm giờ bắt đầu và giờ kết thúc của mỗi lớp. Bảo ngồi yên ở vị trí giám sát, thỉnh thoảng đứng dậy đi một vòng quanh giá vẽ để nhìn bức tranh từ khoảng cách trưng bày rồi quay lại chỗ ngồi mà không nói gì.

Khoảng mười lăm giờ bốn mươi phút, lớp màu ở khóe miệng bên trái đã liền mạch với phần gương mặt xung quanh. Linh chuyển sang khóe miệng bên phải, là phía nét cọ cũ dừng lại rõ nhất trong ảnh ánh sáng xiên. Cô làm việc ở phía này còn chậm hơn phía trước. Có một lúc cô dừng cọ giữa chừng, hạ tay xuống và đứng lùi lại hai bước để nhìn toàn bộ gương mặt. Nét cười đang dần thành hình dưới lớp màu mới, và chính sự thành hình ấy khiến cô cần nhìn lại bằng con mắt của người xem tranh chứ không phải con mắt của người đang vẽ.

- Em dừng một chút để đối chiếu toàn cảnh. - Linh nói, theo đúng quy định ghi chép của buổi làm việc. - Vùng miệng không được tách khỏi tổng thể gương mặt. Em cần chắc chắn sắc độ hai khóe cân nhau trước khi đặt lớp cuối.

- Cứ theo nhịp của cô. - Bảo nói. - Hồ sơ không quy định giờ kết thúc của buổi chiều nay. Chỉ quy định giám sát đầy đủ và nghiệm thu trong ngày. Hai điều đó nhóm đang làm đúng.

Lớp màu cuối cùng được Linh đặt xuống lúc mười sáu giờ hai mươi phút. Cô đặt nét cọ khép lại đường cong của khóe miệng bên phải, liền với lớp màu gốc còn lại của bản tranh cũ. Sau nét cọ ấy, cô đặt cây cọ xuống khay, lùi lại đứng cạnh Tùng và cùng nhìn bức tranh trong một khoảng im lặng dài. Gương mặt người thiếu nữ trong tranh đã có một nét cười trọn vẹn. Nét cười nhẹ và rạng rỡ, khớp với toàn bộ những phần gương mặt đã hoàn thiện từ đầu thế kỷ trước và đã chờ đợi phần khép lại này trong suốt thời gian bức tranh nằm trong kho của bảo tàng.

Tùng là người lên tiếng trước, bằng giọng của một biên bản kỹ thuật.

- Vùng miệng hoàn thiện đủ hai khóe. - Tùng nói. - Lớp màu liền mạch, sắc độ khớp hồ sơ, không nét cọ nào đi ra ngoài vùng đã duyệt. Tôi ghi vào phiếu kỹ thuật là phần phục chế cuối cùng của bức tranh đã xong.

Vân ghi câu nói ấy vào biên bản nghiệm thu, kèm giờ hoàn thành mười sáu giờ hai mươi phút và tên ba người có mặt giám sát. Bảo đứng dậy, đi tới trước giá vẽ và nhìn bức tranh ở khoảng cách trưng bày trong gần một phút. Ông nhìn từ chính diện, rồi từ phía bên trái, rồi quay lại vị trí cũ.

- Tôi nghiệm thu phần việc này. - Bảo nói. - Buổi phục chế vùng miệng thực hiện đúng phương án đã duyệt, đúng giám sát, đúng phạm vi. Từ giờ phút này, bức tranh được coi là hoàn tất về mặt phục chế trong hồ sơ của dự án. Chị Vân ghi câu chốt tiến độ vào biên bản theo đúng mẫu của dự án.

Vân đọc lại câu chốt trước khi ghi vào biên bản chính thức, để cả ba người cùng nghe và xác nhận. Câu chốt ghi rõ trạng thái cuối cùng của quá trình phục chế kéo dài từ tháng sáu tới nay. Sau khi nghe xong, Linh ký vào biên bản nghiệm thu ở mục người thực hiện. Tùng ký ở mục giám sát kỹ thuật. Bảo ký ở mục nghiệm thu của trưởng phòng bảo quản.

Trong biên bản nghiệm thu của buổi chiều ngày chín tháng chín, trạng thái của bức tranh được ghi bằng một câu chốt duy nhất, và câu chốt ấy ghi rằng bức chân dung đã hoàn thiện nét cười rạng rỡ cuối cùng. Linh đọc lại câu ấy trong bản sao biên bản của mình và cảm thấy ba tháng làm việc của dự án vừa khép lại trong một dòng chữ ngắn. Từ những ô làm sạch đầu tiên hồi cuối tháng sáu, qua buổi kiểm tra ánh sáng xiên phát hiện nét vẽ bỏ dở, qua mười bốn ngày đình chỉ và những buổi làm việc theo cặp sau đó, mọi phần việc đều dẫn tới dòng chữ này.

Phần còn lại của buổi chiều dành cho việc niêm phong bức tranh theo quy trình hiện vật. Tùng kiểm tra độ ổn định của lớp màu mới lần cuối bằng kính lúp và ghi giờ cho phép vận chuyển là từ sáng ngày mười tháng chín. Bức tranh được phủ vải bảo quản, đặt lại vào vị trí chờ vận chuyển trong phòng phục chế và ghi phiếu niêm phong có ba chữ ký. Linh thu dọn bộ cọ của mình chậm rãi, rửa từng cây cọ và xếp lại vào hộp theo thứ tự quen thuộc.

Trước khi rời phòng, cô đứng lại trước bức tranh đã phủ vải bảo quản một lúc. Cô không nhìn thấy nét cười mới qua lớp vải, nhưng cô biết chính xác nó đang ở đâu sau lớp phủ ấy. Ngày mai, bức tranh sẽ đi lên phòng áp mái vào buổi sáng, theo tuyến đường đã kiểm tra chiều hôm qua. Ngày mai lúc mười bảy giờ bốn mươi lăm phút, năm người có tên trong danh sách đã duyệt sẽ có mặt trong căn phòng ấy. Phần việc của riêng cô trong hành trình của bức tranh này, phần việc của cây cọ và lớp màu, đã xong trọn vẹn trong buổi chiều hôm nay.

Sau khi biên bản nghiệm thu được ký đủ ba chữ ký, Vân sao biên bản thành các bản cho từng người có liên quan tới hai ngày làm việc cuối cùng của dự án. Một bản nằm trong bìa hồ sơ giai đoạn cuối. Một bản giao cho bộ phận bảo quản để làm căn cứ vận chuyển vào sáng hôm sau. Một bản Linh giữ trong bìa hồ sơ cá nhân của mình, ngay sau bản sao quyết định duyệt. Cô nhận bản sao ấy và đọc lại một lần nữa phần ghi giờ giấc của buổi chiều. Mười lăm giờ bắt đầu. Mười sáu giờ hai mươi phút hoàn thành lớp màu cuối cùng. Nghiệm thu và niêm phong hoàn tất trong cùng buổi chiều. Ba mốc giờ ngắn gọn ấy chứa toàn bộ phần việc chuyên môn cuối cùng của cô trong dự án này.

Tùng ở lại cùng Linh thêm ít phút để kiểm tra lại điều kiện bảo quản qua đêm của bức tranh vừa hoàn thiện. Lớp màu mới cần một khoảng thời gian ổn định trong điều kiện nhiệt độ và độ ẩm ổn định của phòng phục chế trước khi vận chuyển. Anh đối chiếu số đo độ ẩm của phòng trong buổi chiều với ngưỡng cho phép ghi trong phương án kỹ thuật và ghi kết quả vào phiếu niêm phong. Mọi chỉ số đều nằm trong ngưỡng. Anh dặn Linh rằng sáng mai nhóm vận chuyển sẽ kiểm tra lại một lần nữa trước khi chạm vào khung tranh, và cô sẽ là người ký xác nhận tình trạng bề mặt trước lúc vận chuyển bắt đầu.

Trước khi rời phòng phục chế, Bảo quay lại một lần cuối trong ngày để kiểm tra phiếu niêm phong treo trên giá tranh. Ông đọc phiếu, đối chiếu ba chữ ký và giờ niêm phong, rồi gật đầu với cả hai người. Ông nói ngắn rằng phần khó nhất về thủ tục của dự án đã qua, và phần còn lại của ngày mai thuộc về sự cẩn thận của từng người trong danh sách đã duyệt. Lời dặn ấy không kèm thêm bất kỳ hướng dẫn mới nào. Mọi hướng dẫn cần thiết đều đã nằm trong hồ sơ, và buổi tối mai sẽ chỉ là việc đi theo hồ sơ ấy tới dòng cuối cùng.

Linh khóa cửa phòng phục chế lúc mười tám giờ đúng theo lịch theo cặp cùng Tùng. Hành lang tầng cao yên tĩnh trong ánh đèn buổi tối. Cô đi xuống cầu thang chậm hơn thường lệ, tay giữ bìa hồ sơ của mình sát người. Trong bìa hồ sơ ấy, bản sao biên bản nghiệm thu của buổi chiều nay nằm ở vị trí trên cùng, với dòng trạng thái cuối cùng của bức tranh được ghi bằng nét chữ rõ ràng của Vân.

Chương khác

Xem thêm