Linh Quang Giám Bảo - Quyển 1: Nhặt Rác Tìm Châu - Chương 15: Tấm Lụa Hai Tầng Da
Tiếng gõ cửa dồn dập dội qua then gỗ lim dày nặng của tiệm Hải Phong. Lão Hải khẽ chau mày Ngón tay vừa chạm vào quai ấm trà tử sa liền dừng lại giữa…
Nội dung chương
Tiếng gõ cửa dồn dập dội qua then gỗ lim dày nặng của tiệm Hải Phong. Lão Hải khẽ chau mày Ngón tay vừa chạm vào quai ấm trà tử sa liền dừng lại giữa chừng. lão liếc mắt nhìn lâm tuấn, gật đầu ra hiệu:
- Ra mở then cài. Phố này buổi trưa ít khi có khách lạ tìm tới gấp gáp như vậy.
Lâm Tuấn bước nhanh tới, kéo then cài bằng đồng thau kêu lên một tiếng lách cách khô khốc. Cánh cửa gỗ hé mở Luồng gió nóng ran từ mặt đường nguyễn thái bình ùa vào, mang theo bụi nắng gay gắt của đất sài gòn ban trưa.
Đứng trước thềm đá xanh là một phụ nữ trẻ tuổi, mặc bộ vest công sở màu xanh thẫm cắt may vừa vặn Tóc búi gọn gàng sau gáy để lộ vầng trán cao thanh tú cùng đôi mắt sắc sảo. sau lưng cô là một nhân viên nam to lớn mặc đồng phục công ty bảo an, hai tay cẩn thận ôm một hộp gỗ dài bọc vải nhung điều sẫm màu.
- Chào tiền bối Hải Phong. Tôi là Tô Diệp Nhi, luật sư thuộc đoàn luật sư thành phố, hiện đại diện pháp lý cho bộ sưu tập cổ vật của tập đoàn Phan Thị - Người phụ nữ bước vào trong, giọng nói rành rọt Âm lượng vừa đủ nghe nhưng mang theo phong thái cương quyết của người quen làm việc chốn công quyền.
Lão Hải không vội đứng dậy, tay vẫn thong thả rót nước sôi tráng chén trà, giọng bình thản:
- Cô Tô tìm đến tiệm già này vào giờ nghỉ trưa, lại mang theo cả bảo vệ áp tải đồ vật, chắc hẳn chuyện không hề nhỏ. Mời ngồi dùng chén trà hạ nhiệt.
Tô Diệp Nhi ra hiệu cho viên bảo vệ đứng gác ngay bên bậu cửa, bản thân cô bước tới bàn trà, lịch sự cúi đầu chào Lão Hải rồi đưa mắt nhìn qua Lâm Tuấn. Ánh mắt cô dừng lại trên gương mặt trẻ tuổi của anh chừng hai giây Thoáng hiện nét ngạc nhiên trước vẻ trầm tĩnh khác thường của một người phụ việc, nhưng cô lập tức quay lại vấn đề chính:
- Cảm ơn tiền bối. Sự tình khẩn cấp, tôi xin phép đi thẳng vào việc. Đây là bức tranh lụa cổ "Sơn Hà Lạc Chiếu Đồ" Tương truyền do danh họa cung đình triều nguyễn vẽ vào khoảng niên hiệu thiệu trị, nằm trong danh mục tài sản ủy thác mà thân chủ tôi vừa tiếp nhận sáng nay. nhưng khi làm thủ tục đối chiếu với hồ sơ lưu trữ, chúng tôi phát hiện nhiều chi tiết bất thường trên bề mặt chất liệu. giới chơi tranh lụa sài gòn đều nói muốn tìm người hiểu thấu từng sợi tơ triều nguyễn thì chỉ có duy nhất lão hải ở tiệm hải phong.
Lão Hải đặt chén trà xuống bàn, ánh mắt khẽ lay động:
- Tranh lụa cung đình thời Thiệu Trị? Bức họa đó lưu lạc ngoài bắc suốt ba mươi năm Nghe đâu từng nằm trong bộ sưu tập của một viên chức thời pháp thuộc, sau đó bặt vô âm tín. phan lão gia mua lại được nó từ bao giờ?
- Thân chủ tôi mua lại thông qua một sàn giao dịch trung gian quốc tế vào tháng trước - Tô Diệp Nhi nói Giọng chùng xuống - giá trị chuyển nhượng lên tới mười hai tỷ đồng. tuy nhiên, khi mở ra kiểm tra sơ bộ trước sự chứng kiến của công chứng viên, người của chúng tôi cảm thấy bức tranh nhẹ một cách kỳ lạ, chất lụa mỏng manh đến mức khó hiểu.
Lão Hải đứng dậy, phủi nhẹ nếp áo bà ba xám, hướng về phía chiếc bàn gỗ mun dài kê sát vách gian trong:
- Lâm Tuấn, sang phòng sách lấy cuộn giấy xuyến chỉ trắng không axit trải ra bàn. Đem cả găng tay sợi bông và hai thanh chặn tranh bằng đồng thau ra đây.
Lâm Tuấn đáp lời, nhanh nhẹn đi vào góc phòng sách. Anh cẩn thận mang đôi găng tay dệt sợi bông mịn màu trắng tinh Sau đó trải rộng tấm giấy xuyến chỉ lót bàn chuyên dụng dành cho việc phục chế tranh cổ. những dụng cụ này anh đã thấy lão hải bảo quản kỹ lưỡng trong tủ kính suốt mấy tuần qua, tuyệt đối không để dính một hạt bụi trần.
Người bảo vệ tiến lên, đặt chiếc hộp gỗ quý lên chiếc đôn bên cạnh bàn. Tô Diệp Nhi tự tay rút chiếc chìa khóa nhỏ bằng bạc từ trong túi xách Tra vào ổ khóa đồng khắc hoa văn tinh xảo. nắp hộp bật mở, một mùi thơm dìu dịu của gỗ long não cùng mùi hồ bồi cổ truyền xộc ra ngoài. mùi hồ bột mì lên men chống mọt pha chút phèn chua thoảng nhẹ trong không gian tiệm, mang theo dấu vết của thời gian dài ngủ vùi trong kho kín.
Nằm gọn trong lớp lụa vàng lót nhung là một trục tranh cuộn dài hơn một mét. Trục lăn hai đầu làm bằng sừng trâu đen bóng, tiện tròn nhẵn nhụi, một bên đầu trục có vết nứt nhẹ do năm tháng tạo thành.
Lão Hải cẩn thận đeo găng tay trắng, hai tay nâng trục tranh đặt lên lớp giấy xuyến chỉ. Lão nhìn sang Lâm Tuấn:
- Giữ mép giấy lót. Động tác phải nhẹ, tranh lụa cổ kỵ nhất là lực kéo ngang và mồ hôi tay. Chỉ cần một nếp gấp gãy là cả đời không thể là phẳng lại được.
Lâm Tuấn gật đầu, giữ chặt hai thanh chặn đồng ở hai mép. Lão Hải từ từ gỡ dải dây lụa thắt nút, ngón tay lão thuần thục xoay nhẹ trục lăn, mở dần bức tranh ra mặt bàn.
Tấm lụa cổ dài khoảng một mét hai, rộng bốn mươi lăm phân dần lộ diện dưới ánh đèn vàng của gian phòng. Đó là một bức họa sơn thủy thủy mặc tuyệt mỹ. Nửa phần trên vẽ những dãy núi đá trập trùng ẩn hiện giữa làn mây mỏng, ngọn bút lông chấm phá phóng khoáng nhưng không kém phần uy nghiêm. Dưới chân núi là một dòng sông uốn lượn, bên bờ có mái chòi tranh nép mình dưới rặng liễu rủ Một cỗ thuyền nan đơn độc trôi xuôi dòng nước. phía góc trên bên phải có hai dòng lạc khoản viết theo thể hành thảo sắc sảo, kèm theo dấu triện son đỏ sẫm vuông vức: "thiệu trị ngự lãm chi bảo".
Chất lụa đã ngả sang màu vàng cánh gián trầm mặc, dấu tích tự nhiên của hai trăm năm tiếp xúc với không khí. Những đường vân dệt tơ tằm đan xen ngang dọc đều đặn Mặt lụa phẳng phiu không một vết rách lớn, quả thực là một tác phẩm hiếm có còn lưu giữ được nguyên vẹn qua bao cuộc binh lửa loạn lạc.
Tô Diệp Nhi đứng cạnh bàn, đôi mắt chăm chú quan sát từng biến đổi trên khuôn mặt của Lão Hải:
- Tiền bối thấy thế nào? Nét vẽ, màu mực và con dấu triện đều trùng khớp hoàn toàn với bản chụp lưu trữ trong văn khố hoàng gia tại Huế. Giấy chứng nhận xuất xứ của nhà đấu giá cũng đầy đủ mộc đỏ.
Lão Hải không trả lời ngay. Lão cúi rạp người xuống, đưa mắt cách mặt tranh chưa đầy năm phân Chiếc kính lúp soi ngọc cầm trên tay phải rà từng xen-ti-mét trên bề mặt lụa. đôi mắt già nua nheo lại, hàng lông mày bạc trắng nhíu chặt vào nhau.
Trong khi Lão Hải quan sát bằng kinh nghiệm nửa đời người, Lâm Tuấn đứng ở phía đối diện, hai bàn tay áp hờ trên mép bàn gỗ.
Ngay khi ngón tay anh tiếp xúc gần với bề mặt bức lụa, dòng khí lạnh quen thuộc nơi lồng ngực cuộn lên. Luồng sáng vô hình bừng tỉnh sâu thẳm trong đôi mắt anh. Toàn bộ cảnh vật xung quanh bắt đầu mờ dần Ánh đèn vàng của tiệm hải phong nhạt đi, nhường chỗ cho thế giới của những vầng quang cổ khí.
Lâm Tuấn tập trung nhìn thẳng vào bức "Sơn Hà Lạc Chiếu Đồ".
Theo quy luật mà anh đã đúc kết được từ lúc kế thừa dị năng, một cổ vật có tuổi đời ngót nghét hai trăm năm, lại là đồ ngự dụng của triều đình như bức tranh lụa này Lẽ ra phải tỏa ra một vầng bảo quang màu lam thẫm rực rỡ, dày dặn và ấm áp, bao bọc lấy từng thớ lụa sợi tơ như một lớp hào quang hộ thể.
Thế nhưng, cảnh tượng hiện ra trước mắt khiến tim Lâm Tuấn thắt lại.
Bao phủ trên bức tranh không hề có vầng sáng dày dặn ấy. Phía trên mặt lụa, luồng Bảo Quang chỉ mỏng manh như một làn sương khói mờ ảo Dật dờ trôi nổi, run rẩy yếu ớt như ngọn đèn cạn dầu trước cơn gió lốc. ánh sáng ấy nhạt nhòa đến mức gần như vô hình, đứt đoạn từng mảng lớn ở khu vực trung tâm bức họa, nơi dãy núi đá và dòng sông hội tụ.
Cổ khí của bức tranh này mỏng đến mức kỳ quặc. Nó không phải đồ giả hoàn toàn, bởi vì chất lụa và nét mực kia vẫn mang theo tàn tích của thời gian quá khứ Nhưng nguồn sinh khí ấy giống như đã bị ai đó rút cạn ruột gan, biến một thực thể sống động trở thành một lớp vỏ rỗng tuếch.
Lâm Tuấn nén một tiếng thở dài trong lồng ngực. Anh quan sát kỹ hơn vào cấu trúc sợi tơ dưới tầm nhìn của dị năng. Những tia sáng yếu ớt chỉ bám dính lấy mặt ngoài của các sợi tơ tằm, không có sự thẩm thấu sâu sắc từ trong cốt tơ đi ra ngoài. Thần thái của bức tranh Cái hồn phách mà người xưa gửi gắm vào từng nét bút lông, lúc này trơ trọi như một cái xác không hồn.
Nét mực nhìn bề ngoài tự nhiên, từng vệt loang của mực nho trên lụa ướt tạo nên độ đậm nhạt tài tình của mây trời và vách đá. Từng đường gân liễu rủ xuống mặt nước vẫn giữ nguyên thần vận thanh thoát của bút pháp cung đình. Thế nhưng Dưới ánh mắt của lâm tuấn, toàn bộ bức tranh toát lên một vẻ suy sụp thê lương. nó giống hệt một người bệnh nan y vừa bị rút cạn từng giọt máu tươi, chỉ còn lại một tấm da bọc ngoài xanh xao vàng vọt.
- Chú Hải - Lâm Tuấn mở miệng, giọng anh trầm tĩnh phá vỡ không gian im ắng trong phòng.
Lão Hải ngẩng đầu lên khỏi chiếc kính lúp, nhìn người phụ tá trẻ:
- Cậu nhìn ra điều gì rồi?
Tô Diệp Nhi cũng đưa mắt nhìn sang Lâm Tuấn, ánh mắt tràn ngập vẻ nghi ngờ. Cô biết Lão Hải là bậc thầy đồ cổ vang danh Nam Kỳ Nhưng một cậu thanh niên trẻ măng mặc áo phông sờn vai, trông chẳng khác nào người bưng bê chạy vặt, thì có thể hiểu được gì về tranh lụa cung đình hai trăm năm tuổi?
Lâm Tuấn không bận tâm đến ánh nhìn của nữ luật sư. Anh chỉ tay vào khoảng trống giữa dòng sông và vách núi đá:
- Bức tranh này nhìn bên ngoài nét mực không có tì vết, dấu triện son ngấm sâu vào sợi lụa rất tự nhiên. Nhưng thần thái của tranh lại rỗng tuếch. Mực nho ngâm trên lụa cổ đáng lẽ phải có độ ngấu Khi ánh sáng chiếu vào phải ánh lên sắc bóng ngọc huyền bí của keo da trâu cổ truyền. nhưng toàn bộ nét mực ở đây xơ xác lạ lùng, giống như nó chỉ bám hờ trên bề mặt sợi tơ, không hề có chiều sâu gắn kết với phần đế lụa bên dưới.
Tô Diệp Nhi cau mày, giọng điệu mang theo sự sắc sảo của nghề luật:
- Cậu gì ơi, giám định cổ vật có giá trị pháp lý cần dựa trên cấu trúc sợi dệt, phương pháp phân tích quang phổ và hồ sơ lưu trữ nguồn gốc. Cậu nói "thần thái rỗng tuếch" hay "xơ xác" Những khái niệm cảm tính đó làm sao dùng để chứng minh bức tranh này có vấn đề trước tòa án hay công ty bảo hiểm được?
Lâm Tuấn bình thản đón nhận lời chất vấn của Tô Diệp Nhi, anh không hề tức giận:
- Luật sư Tô, khoa học và cảm quan nghệ thuật không hề mâu thuẫn. Nếu cô muốn một bằng chứng cụ thể bằng mắt thường, xin cô hãy nhìn vào phần biên mép của tấm lụa này.
Lão Hải nghe vậy, ánh mắt lập tức lóe lên một tia sáng sắc lẹm. Lão dùng mũi nhíp chuyên dụng bằng sừng Nhẹ nhàng lật nhẹ một góc biên mép của bức tranh lụa ở góc dưới bên trái, nơi tiếp giáp với lớp giấy bồi đế.
Dưới độ phóng đại của kính lúp mười lăm lần, một cảnh tượng bất thường hiện ra rõ mồn một.
Mép lụa cổ thông thường sau hai trăm năm sẽ có hiện tượng tưa sợi tự nhiên, các đầu sợi tơ tằm bị oxy hóa sẽ hơi co cụm và có màu xám đậm. Thế nhưng, tại mép biên của bức tranh này Các sợi tơ ngang lại có dấu vết bị đứt ngang bằng phẳng một cách nhân tạo, tựa như vừa chịu tác động của một lưỡi dao mỏng cực kỳ sắc bén lướt qua.
Quan trọng hơn cả, khi Lão Hải dùng chiếc nhíp kẹp nhẹ vào thân một sợi tơ dệt nằm lộ ra ngoài, sợi tơ ấy mỏng đến mức gần như trong suốt, yếu ớt gãy vụn ngay khi vừa chạm nhẹ.
Lão Hải buông nhíp, ngả người ra sau chiếc ghế tựa bằng gỗ trắc, thở ra một hơi dài nặng nề:
- Không sai được rồi. Cậu Tuấn nhìn đồ chuẩn lắm. Đây chính là trò quỷ quyệt nhất của đám thợ bồi tranh ngầm đất Bắc truyền vào. Bức tranh này không phải đồ giả mạo vẽ lại, mà nó chính là một bức "tranh hai da".
Tô Diệp Nhi giật mình, bước sát lại gần bàn:
- Tranh hai da? Ý tiền bối là sao?
Lão Hải chỉ tay vào mặt lụa, cất giọng trầm đục giải thích:
- Tranh lụa cổ của phương Đông, từ thời Tống, Đường bên Tàu cho tới thời Lê, Nguyễn bên ta Đều được dệt bằng loại tơ tằm thượng hạng. sợi tơ tằm thiên nhiên có cấu trúc gồm hai phần chính: lớp ngoài là chất keo sericin bảo vệ, bên trong là lõi sợi fibroin dai chắc. khi thợ dệt dệt thành tấm lụa thô, người ta thường dùng kỹ thuật dệt thưa để mực nho có thể thẩm thấu sâu qua các khe tơ. trải qua hàng trăm năm, chất keo sericin thoái hóa, nhưng lõi sợi tơ vẫn giữ nguyên cấu trúc.
Lão dừng lại một chút, nhấp một ngụm trà đặc để nhuận giọng rồi tiếp tục:
- Trong giới phục chế cổ họa lưu truyền một tuyệt kỹ bẩn thỉu, gọi là thuật "lạng lụa bóc lớp" Hay dân trong nghề gọi nôm na là tạo ra "tranh hai da". những tay thợ bồi tranh có tay nghề quỷ khốc thần sầu sẽ ngâm bức tranh lụa cổ nguyên bản vào một loại nước thảo mộc làm mềm đặc biệt để lớp keo bồi phía sau rã ra. sau đó, họ dùng một loại dao mổ bằng thép gió, mỏng như cánh ve sầu, khéo léo lạng tách từng sợi tơ tằm, bóc đôi tấm lụa ra làm hai lớp mỏng dính.
Tô Diệp Nhi nghe đến đó, sắc mặt cô biến đổi:
- Tách đôi một tấm lụa mỏng manh như thế này ư? Việc đó làm sao có thể làm được bằng tay người?
- Người bình thường không làm được, nhưng những quái kiệt của xưởng ngầm thì làm được - Lão Hải cười nhạt Ánh mắt ánh lên sự căm phẫn của một người cả đời trân quý cổ vật - tấm lụa sau khi bị lạng đôi sẽ tạo thành hai bức riêng biệt. lớp mặt trên gọi là "bì biểu", nơi giữ lại phần lớn nét mực đậm, lớp này sau khi tách ra sẽ được dán lên một lớp lụa mới tinh xảo rồi bồi lại, bán cho các nhà sưu tầm lớn với giá ngất ngưởng như một bức tranh hoàn mỹ chưa từng qua sửa chữa. còn lớp mặt dưới, gọi là "bì nội", chỉ còn lại những vệt mực nhạt nhòa thẩm thấu từ mặt trước xuống. đám thợ giả mạo sẽ dùng bút lông đầu nhọn, dựa theo những vệt mực mờ đó mà dặm thêm mực nho cổ, vẽ đè lên từng đường nét, biến một bức tranh cổ thực sự thành hai bức tranh riêng biệt!
Căn phòng chìm vào sự tĩnh lặng đáng sợ. Chỉ có tiếng kim đồng hồ quả lắc trên vách tường buông từng nhịp tích tắc nặng nề.
Lâm Tuấn nhìn chăm chú vào mặt lụa. Lúc này anh đã hiểu thấu đáo nguyên nhân vì sao vầng Bảo Quang trên bức tranh lại mỏng manh và suy kiệt đến thế.
Bảo vật này đã bị bạo lực xé rách linh hồn. Tấm lụa trước mắt họ chỉ là lớp "bì nội" - lớp da dưới bị bóc tách ra. Nét mực đậm đà mà mắt thường nhìn thấy thực chất là mực mới dặm thêm lên nền tơ cổ. Nguồn cổ khí tích tụ hai trăm năm đã bị san sẻ Bị tổn thương nghiêm trọng bởi lưỡi dao tàn nhẫn của kẻ làm giả. chính vì vậy mà thần thái của tranh mới rỗng tuếch, trơ trọi như một cái bóng ma vật vờ.
Tô Diệp Nhi lảo đảo lùi lại nửa bước, bàn tay cô nắm chặt lấy mép túi xách bằng da, khớp ngón tay trắng bệch ra:
- Nếu đây là lớp da dưới đã bị dặm mực... Vậy bức tranh nguyên bản trị giá mười hai tỷ của Phan gia... thực chất chỉ là một nửa phế phẩm bị chắp vá?
- Đúng thế - Lão Hải dứt khoát gật đầu - Bức này chỉ mang một nửa giá trị vật chất của tấm lụa cổ, nhưng giá trị nghệ thuật và lịch sử đã bị hủy hoại. Kẻ làm ra trò này không những là một thợ bồi tranh bậc thầy Mà phía sau lưng hắn ắt hẳn phải có một đường dây xưởng ngầm trang bị máy móc quang học cực kỳ tinh vi để hỗ trợ việc tách tơ lụa.
Ánh mắt Tô Diệp Nhi dao động dữ dội. Cô nhìn sang Lâm Tuấn, người vừa nãy chỉ bằng một câu nói đã chỉ ra đúng tử huyệt của bức tranh mà cả hội đồng giám định sơ bộ của cô không một ai phát hiện ra.
- Cậu Tuấn... - Giọng cô không còn vẻ xa cách, lạnh lùng như ban đầu - Làm sao cậu có thể nhận ra sự thiếu hụt thần thái của bức tranh chỉ bằng mắt thường khi đứng cách xa như vậy?
Lâm Tuấn thu lại ánh nhìn, giấu đi đôi đồng tử vừa thu hồi luồng sáng dị năng vào sâu trong đáy mắt. Anh điềm đạm trả lời:
- Người xưa vẽ tranh lụa, cái tâm và cái lực của ngọn bút đều hòa quyện vào độ ngấm của tơ tằm. Khi một bức tranh bị xé đôi lớp da Mạch thở của bức họa đã bị cắt đứt. người có lòng yêu cổ vật, chỉ cần nhìn vào độ sâu của lớp mực và ánh sáng phản chiếu là có thể cảm nhận được nỗi đau đớn của tấm lụa.
Lời nói của anh nhẹ nhàng như gió thoảng, nhưng rơi vào tai Tô Diệp Nhi lại có sức nặng ngàn cân. Cô nhìn chàng trai trẻ trước mặt Trong lòng dấy lên một cảm giác kinh ngạc xen lẫn tò mò tột độ. một người phụ việc bình thường ở góc phố cổ này lại sở hữu đôi mắt nhìn thấu cốt lõi đồ vật vượt xa cả những chuyên gia giám định mang học hàm giáo sư mà cô từng tiếp xúc.
Bỗng nhiên, chiếc điện thoại thông minh mạ vàng trong túi áo Tô Diệp Nhi rung lên bần bật. Tiếng chuông dồn dập phá vỡ bầu không khí ngột ngạt trong tiệm.
Cô giật mình lấy điện thoại ra nhìn màn hình hiển thị. Nhìn thấy cái tên hiện lên, sắc mặt cô trở nên căng thẳng tột độ. Tô Diệp Nhi liếc nhìn bức tranh lụa đang nằm bất động trên bàn Rồi nhìn thẳng vào lão hải và lâm tuấn, giọng nói hạ thấp đến mức tối đa:
- Người của tập đoàn Hùng Sơn vừa gọi tới. Họ nói họ cũng đang nắm giữ một bức tranh lụa triều Nguyễn y hệt như thế này Và đang yêu cầu phía phan gia phải đem bức tranh này đến đối chất công khai ngay trong chiều nay tại trung tâm đấu giá.
Lão Hải nheo mắt lại, bàn tay lão siết chặt lấy thanh chặn tranh bằng đồng thau, giọng lạnh buốt như băng:
- Hùng Sơn? Lại là Trần Bá Hùng. Quả nhiên cái bẫy này giăng ra không phải ngẫu nhiên. Hắn vừa thất bại ở vụ chiếc bình bách thọ ban sáng, nay đã tung ra đòn sát thủ tiếp theo.
Lâm Tuấn đứng lặng nhìn bức tranh lụa hai tầng da, một luồng sát khí âm thầm dâng lên nơi khóe mắt. Bàn cờ cổ ngoạn trên con phố Lê Công Kiều này dường như vừa mở ra một chiến trường mới Nơi những kẻ trục lợi đen tối đang dùng thủ đoạn tàn độc nhất để bóp nghẹt từng mảnh hồn xưa của tiền nhân.