Linh Quang Giám Bảo - Quyển 1: Nhặt Rác Tìm Châu - Chương 27: Tấm Biển Gỗ Thị Khắc Nổi
Nắng sớm rọi xiên qua những chấn song sắt rỉ sét của căn nhà góc ngã ba phố Lê Công Kiều Hắt từng vệt vàng nhạt lên nền gạch hoa cổ lỗ. mùi nước lau sàn…
Nội dung chương
Nắng sớm rọi xiên qua những chấn song sắt rỉ sét của căn nhà góc ngã ba phố Lê Công Kiều Hắt từng vệt vàng nhạt lên nền gạch hoa cổ lỗ. mùi nước lau sàn hòa cùng mùi gỗ lim ẩm bắt đầu át đi cái ngột ngạt tích tụ suốt hai năm hoang phế.
Lâm Tuấn quấn chặt dải khăn vải thô quanh cổ tay phải. Anh kéo chiếc bàn xoay gỗ lim ngâm bùn sông Hương vào chính giữa gian tiền sảnh Nơi luồng gió từ ngã ba đường thổi thẳng vào cửa chính. bàn xoay đứng vững trên bốn chân trụ tiện tròn, mặt gỗ sẫm màu ánh lên ánh sáng đằm sâu sau khi được anh lau kỹ bằng dầu tràm và sáp ong nguyên chất. từng thớ gỗ lim ngậm phù sa trăm năm tỏa ra hương vị mộc mạc, làm dịu hẳn cái nóng ran trên da thịt sau mấy tiếng đồng hồ cọ rửa.
Ở góc tường phía đông, Lâm Tuấn xếp ngay ngắn ba chiếc kệ gỗ thao lao ba tầng vừa được đánh giấy ráp. Đồ đạc trong tiệm lúc này vẫn còn trống trơn. Trên chiếc giá nhỏ sát vách chỉ mới đặt một lư trầm bằng đồng mắt cua thời Nguyễn và chiếc bát men lam Huế sứt miệng anh mang về từ đợt dọn đồ trước. Căn nhà cần một linh hồn Và linh hồn của một hiệu cổ vật đất sài gòn luôn bắt đầu từ tấm biển treo trên mí cửa.
Lâm Tuấn cúi người, nhấc tấm phôi gỗ thị lũa từ chiếc bao ba gai đặt dưới sàn lên mặt bàn xoay.
Đây là khúc gỗ thị cổ do cha anh - ông Lâm Chấn Hải cất giữ từ hai mươi năm trước trong kho kỷ vật gia đình. Gỗ thị vốn dẻo dai Thớ mịn, vân xếp tầng lớp như sóng lụa, lại có tính kháng mối mọt rất cao. khúc lũa này dài chừng một mét hai, rộng hơn hai gang tay, hai đầu uốn lượn tự nhiên theo thế "long ẩm thủy" - rồng cúi đầu uống nước. mặt gỗ màu vàng sáp ong, những đường vân chìm cuộn xoắn tựa như những xoáy nước ngưng đọng lại giữa thời gian.
Anh mở chiếc hộp gỗ mun đựng bộ đồ nghề khắc mộc gia truyền. Bên trong xếp ngay ngắn bảy mũi đục thép tôi nước mặn, ba con dao trổ chuôi sừng trâu và một chiếc búa gõ bằng gỗ nghiến xỉn màu.
Lâm Tuấn không dùng phấn vẽ hay bút chì kẻ chữ lên mặt gỗ. Với người làm nghề phục chế cổ vật đích thực Việc vẽ trước khung nét sẽ làm gò bó đường đao, khiến cho chữ khắc ra mất đi thần thái tự nhiên của thớ thịt cây cỏ.
Anh dùng ngón tay cái miết chậm rãi dọc theo sống gỗ, cảm nhận từng mắt gỗ gồ ghề và hướng chảy của sợi xơ. Nơi nào thớ gỗ vặn ngược Lực đục phải hạ bớt ba phần; nơi nào xơ gỗ xuôi thẳng, lưỡi trổ mới được phép phóng dài.
Lâm Tuấn cầm chiếc đục xéo bản rộng hai phân, đặt góc vát bốn mươi lăm độ lên mặt gỗ thị. Tay trái giữ chắc cán gỗ sừng, tay phải vung chiếc búa gỗ nghiến gõ xuống một nhịp dứt khoát.
Cốc.
Một dải phoi gỗ mỏng manh như cánh ve uốn cong rồi rơi xuống mặt bàn xoay. Mùi hương gỗ thị thanh khiết, ngai ngái mùi đất rừng lập tức bốc lên.
Lâm Tuấn hạ thấp trọng tâm cơ thể, điều hòa hơi thở sâu và đều đặn theo từng nhát đập. Cốc, cốc, xực. Từng đường vát mở ra, ba chữ Hán lớn theo lối chân thư bắt đầu lộ diện: "Linh Bảo Đường".
Khi khắc rãnh mộng và đường viền chữ nổi, Lâm Tuấn tuyệt đối tuân theo quy chuẩn đục xéo cổ truyền. Trong nghề giám định cổ mộc Việc phân biệt dấu vết đục tay thủ công với vết phay cơ khí của máy cắt hiện đại nằm ở chính những vết xước tế vi này.
Lưỡi đục xéo khi ăn vào thân gỗ dưới lực tác động của búa tay luôn tạo ra những bước nhảy không đồng nhất. Ở đáy rãnh mộc thủ công Người ta luôn tìm thấy những ngấn cắt hình bậc thang siêu nhỏ, lệch mép từ vài chục đến vài trăm micromet do thợ mộc phải dịch chuyển mũi đục theo từng nhịp thở. hơn nữa, thớ gỗ xé rách tự nhiên dưới áp lực cơ học sẽ để lại những tơ gỗ li ti bám ở vách rãnh, tạo độ bám dính tuyệt vời cho lớp sơn ta hay vàng quỳ sau này.
Ngược lại, vết phay của máy tiện CNC hiện đại dù có tinh xảo đến đâu cũng vận hành bằng motor quay tròn hàng nghìn vòng mỗi phút. Lưỡi dao hợp kim của máy cắt gọt gỗ với tốc độ đồng nhất tuyệt đối Tạo nên đáy rãnh phẳng lì, thành rãnh trơn tuột và để lại những đường xước cong đều đặn như vân tay cơ học. những kẻ làm đồ giả thời nay thường dùng máy cnc để thúc nổi hoa văn hoành phi, câu đối cổ rồi dùng giấy ráp đánh lừa thị giác, nhưng chỉ cần đặt kính lúp soi rãnh sâu, sự vô hồn của lưỡi thép công nghiệp sẽ lộ rõ ngay lập tức.
Lâm Tuấn đưa mũi dao trổ miết quanh nét sổ thẳng của chữ "Bảo". Đầu mũi dao thép sắc ngọt luồn qua một mắt gỗ cứng Lách khéo léo để không làm mẻ bờ mép chữ. mồ hôi bắt đầu rịn ra trên trán anh, chảy dọc theo sống mũi rồi nhỏ xuống mặt bàn gỗ lim.
Anh đặt con dao trổ xuống, khẽ thở ra một hơi dài rồi đặt trọn lòng bàn tay trần lên bề mặt ba chữ "Linh Bảo Đường" vừa thành hình.
Xúc Giác Thấu Ký trong huyết quản Lâm Tuấn rung chuyển.
Khi mười đầu ngón tay anh tiếp xúc trực tiếp với thớ gỗ thị đã trải qua hàng trăm năm phong hóa Một luồng xung lực buốt lạnh chạy ngược từ lòng bàn tay dọc theo các đường kinh lạc lên đỉnh đầu. không gian xung quanh dường như đông cứng lại. mùi tràm khô và tiếng còi xe ngoài đường lê công kiều lùi xa tít tắp.
Trước mắt Lâm Tuấn, một vùng mây mù xám xịt cuồn cuộn mở ra.
Đó là một buổi chiều mưa như trút nước tại một xưởng mộc ven bờ sông Hương vào cuối triều Nguyễn. Bầu trời sũng nước màu chì, tiếng mưa rơi ầm ầm trên những tàu lá chuối ngoài hiên. Trong gian lán tranh lộng gió Một người thợ mộc trung niên mặc chiếc áo cánh nâu bạc phếch, hai ống quần xắn cao quá gối, đang ngồi xổm bên súc gỗ thị lớn vừa vớt dưới lòng sông lên.
Người thợ ấy không có kính bảo hộ, cũng không có thước đo laser hay máy rọi thăng bằng. Ông chỉ dùng một sợi dây gai tẩm mực tàu búng tanh tách lên thân gỗ để lấy đường mực thẳng. Đôi bàn tay ông chằng chịt những vết sẹo do rìu chém và dăm bào đâm phải, các khớp ngón tay to bè, nứt nẻ vì ngâm nước phù sa.
Ông cầm chiếc rìu cán ngắn, bửa từng nhát chắc nịch vào phần vỏ lũa mục nát bên ngoài. Từng nhát búa giáng xuống đanh gọn Chuẩn xác đến kinh ngạc. nước mưa tạt qua vách nứa ướt đẫm lưng áo người thợ, mồ hôi và nước mưa hòa lẫn chảy ròng ròng xuống cằm, rớt lên thớ gỗ đang dần lộ ra màu vàng óng ả. ánh mắt ông chăm chú nhìn vào tim gỗ, tĩnh lặng và thuần khiết, gửi gắm toàn bộ sinh lực của một đời người vào từng thớ xơ mộc mạc.
Đó là tâm thức của người thợ xưa. Họ không làm đồ vật để chạy theo giá trị thương mại hay toan tính lừa lọc; họ đục đẽo vì sự tôn trọng dành cho khúc gỗ mà đất trời ban tặng.
Keng.
Tiếng va chạm kim loại giòn tan vang lên từ phía cửa tiệm kéo phắt Lâm Tuấn trở về với thực tại.
Xung lực thấu ký tan biến. Lâm Tuấn mở mắt ra, lồng ngực khẽ phập phồng. Anh nhìn xuống ba chữ khắc nổi trên tấm gỗ thị. Đường nét chạm trổ bây giờ không còn là những vết chém cơ học đơn thuần, mà chúng đã tiếp nhận trọn vẹn khí trường thuần hậu từ đôi bàn tay anh Nối liền ký ức của tiền nhân với sự tái sinh của một cái tên cũ.
- Có đồng nát, gốm mẻ chai lọ gì bán không chú em ơi?
Một giọng nói khàn khàn, rè rè như tiếng kim loại cọ vào đá mài cất lên từ bậu cửa.
Lâm Tuấn ngẩng đầu nhìn ra.
Đứng trước cửa tiệm là một người đàn ông trạc ngoài năm mươi tuổi, vóc dáng gầy gò Lưng hơi còng. ông ta đội một chiếc nón cối sứt vành che sụp nửa khuôn mặt xạm đen vì nắng gió, mặc bộ quần áo bảo hộ lao động màu xanh công nhân đã giặt đến mức sờn trắng hai bên bả vai. bên cạnh ông ta là một chiếc xe ba gác tự chế chất đầy những bao tải gai rách rưới, bên trong cộm lên những ống sắt vụn, vỏ lon bia và vài mảnh vành xe máy gỉ sét.
Người đàn ông không bước hẳn vào trong nhà mà chỉ đứng tựa lưng vào một bên cánh cửa gỗ lim, ánh mắt lấp ló dưới vành nón cối đảo qua chiếc bàn xoay và tấm biển gỗ thị Lâm Tuấn vừa khắc xong.
Lâm Tuấn phủi lớp phoi gỗ bám trên vạt áo, đứng thẳng dậy:
- Nhà tôi mới dọn về, toàn đồ gỗ với rác quét vôi vữa, chưa có phế liệu để bán cho bác đâu.
Người đàn ông bán ve chai nhếch mép, để lộ hàm răng ố vàng vì khói thuốc lào. Ông ta đưa tay quệt ngang mồ hôi trên trán, giọng nói vẫn giữ cái vẻ đều đều, nhừa nhựa:
- Tôi gom sắt vụn mạn Bình Chánh, chạy qua đây thấy chú em đang dựng lại hiệu đồ cổ. Dân Lê Công Kiều này lạ thật đấy Người ta thì đổ xô đi buôn bất động sản với chứng khoán, chú mày lại đâm đầu vào cái xó này ôm mấy khúc gỗ mục.
Lâm Tuấn không đáp, ánh mắt anh dừng lại trên đôi bàn tay của người bán ve chai.
Bàn tay người đàn ông này thô ráp, móng tay đóng cặn đen đúng kiểu người lao động chân tay. Thế nhưng Đốt ngón tay trỏ và ngón tay giữa của bàn tay phải lại không hề có vết chai sần do cầm tay lái xe ba gác hay bốc vác sắt vụn. ngược lại, lớp da ở phần đệm hai ngón tay đó phẳng lì và mỏng bất thường, dấu hiệu đặc trưng của những kẻ thường xuyên sử dụng hóa chất tẩy rửa mạnh hoặc tiếp xúc với dung môi axeton nồng độ cao trong thời gian dài.
Người đàn ông dường như nhận ra ánh nhìn sắc bén của Lâm Tuấn, liền thu tay lại Đút vào túi quần bảo hộ cáu bẩn. ông ta lùi lại một bước, chỉ tay về phía chiếc giỏ mây rách treo tòng teng bên hông xe ba gác:
- Sáng nay gom dọn một cái nhà kho cũ nát dưới chân cầu cạn Bình Điền, thấy lẫn trong đống gạch vỡ có mấy mảnh gốm kỳ cục. Tôi tính vứt đi Nhưng nghĩ bụng mấy người buôn đồ xưa các chú chắc thích mấy thứ rách rác này. chú xem qua thử, ưng mắt thì cho tôi xin cốc trà đá với điếu thuốc lá, không thì tôi ném xuống cống.
Nói đoạn, người đàn ông thọc tay vào giỏ mây, lôi ra một vật nhỏ bọc sơ sài trong mảnh giấy báo cũ nát ướt sũng dầu nhớt, đặt cộp lên bậc thềm đá xanh trước cửa rồi quay người bước thẳng ra xe ba gác.
- Bác chờ đã, bao nhiêu tiền để tôi gửi! - Lâm Tuấn cất tiếng gọi với theo.
Người đàn ông không quay đầu lại, đôi bàn chân đi dép tổ ong mòn vẹt thoăn thoắt đạp bàn đạp chiếc xe ba gác nặng trịch:
- Cứ giữ lấy mà xem cho kỹ. Coi như món quà mừng tân gia góc phố!
Tiếng xích xe khô dầu kêu lách cách chói tai vang lên giữa trưa vắng. Chiếc xe ba gác lướt nhanh qua ngã ba Quẹo gắt sang hướng đường nguyễn thái bình rồi khuất dạng sau dòng xe cộ hối hả, nhanh đến mức bất thường đối với một gã phế liệu gầy gò đẩy xe hàng nặng.
Lâm Tuấn nheo mắt lại. Anh không vội vàng đuổi theo. Giới ngụy cổ một khi đã ra đòn thăm dò thì kẻ đưa tin chỉ là con tốt thí, có giữ lại cũng chẳng moi được thông tin giá trị nào.
Anh bước chậm rãi ra bậc thềm đá, cúi người nhặt gói giấy báo lên.
Mảnh giấy báo rách nát bốc lên mùi dầu máy công nghiệp nồng nặc lấn át cả mùi rỉ sét thông thường. Lâm Tuấn cẩn thận bóc từng lớp giấy ẩm dính bết vào nhau.
Bên trong là một mảnh gốm vỡ có kích thước bằng lòng bàn tay.
Mặt trước của mảnh vỡ là lớp men rạn màu xám tro ngả xanh lục nhạt, phỏng theo phong cách gốm men rạn thời Lê Trung Hưng thế kỷ 17. Những đường rạn hình mai rùa đan xen tự nhiên Các kẽ rạn ăn sâu vào cốt gốm và đọng lại những vệt màu nâu cánh gián đậm đặc. nếu chỉ nhìn lướt qua dưới ánh sáng thông thường hoặc qua ảnh chụp trên mạng xã hội, chín phần mười người chơi đồ gốm sứ nghiệp dư sẽ khẳng định ngay đây là một mảnh vỡ văng ra từ chiếc chân đèn hoặc lư hương cổ đời lê.
Thế nhưng, khi ngón tay Lâm Tuấn vừa chạm vào đường mép vỡ bên phải của mảnh gốm, toàn thân anh khựng lại.
Đầu ngón tay anh truyền đến một cảm giác trơn tru kỳ dị.
Thông thường, khi một món đồ gốm sứ bị va đập vỡ nát, đường ranh giới của mảnh vỡ sẽ luôn gồ ghề Lởm chởm theo cấu trúc tinh thể hạt khoáng của đất nung. cho dù người ta có dùng kìm bấm, búa đập hay cưa đĩa kim cương để cắt gọt thì mép cắt vẫn luôn để lại các vết mẻ răm li ti, bề mặt gãy sẽ nham nhở và xuất hiện những bọt khí li ti vỡ toang.
Mảnh gốm này hoàn toàn khác.
Đường cắt ở cạnh bên phải của nó thẳng tắp một cách hoàn hảo, không hề có một vết mẻ răm nào dù là nhỏ nhất. Bề mặt vết cắt phẳng lì Bóng mịn như một tấm gương phẳng thu nhỏ, cắt xuyên qua cả lớp men ngoài lẫn phần cốt đất sét xốp bên trong mà không làm biến dạng bất kỳ một vi hạt khoáng chất nào.
Lâm Tuấn bước nhanh vào nhà, kéo chiếc đèn rọi ánh sáng trắng cực mạnh lại gần mặt bàn gỗ lim. Anh lấy chiếc kính lúp phóng đại ba mươi lần kẹp vào mắt phải, đưa mép mảnh gốm lên sát tiêu cự thấu kính.
Dưới độ phóng đại cực lớn, sự thật hiển hiện khiến đồng tử của anh co rút dữ dội.
Ở lát cắt siêu mịn đó, phần men gốm và phần cốt đất bị nung chảy cục bộ thành một dải thủy tinh mỏng dính chỉ dày vài micromet. Vệt chảy này phẳng Các đường vân vi mô song song chạy dọc từ trên xuống dưới với mật độ hàng nghìn đường trên một milimet.
Đây không phải là vết cắt của bất kỳ loại cưa đĩa, cưa dây hay công cụ cơ khí cầm tay nào hiện có trên thị trường đồ thủ công mỹ nghệ.
Đó là vết tích của chùm tia laser sợi quang công nghiệp công suất cao, loại máy móc chuyên dụng dùng trong ngành chế tạo linh kiện hàng không vũ trụ hoặc vi mạch điện tử siêu chính xác. Tia laser với mật độ năng lượng tập trung cực đại đã quét qua phôi gốm trong một phần triệu giây Làm bốc hơi vật chất tại rãnh cắt mà không kịp truyền nhiệt ra vùng lân cận, khiến cho cốt đất không hề bị nứt vỡ do sốc nhiệt.
Kẻ chế tác đã dùng công nghệ cắt gọt laser tối tân nhất để xẻ đôi một hiện vật gốm sứ.
Lâm Tuấn lật mặt sau của mảnh vỡ lên.
Phần cốt gốm lộ ra màu xám trắng mịn màng như bột phấn. Nhưng khi anh đưa mũi lại gần ngửi Không hề có mùi tanh nồng của đất sét ủ lâu năm hay mùi bùn đất chôn vùi dưới lòng đất. thay vào đó là một mùi hăng hắc cực kỳ mờ nhạt của chất kết dính polymer tổng hợp trộn lẫn với bột oxit nhôm.
Một mảnh gốm hai da.
Lớp men rạn bên ngoài là men cổ thật sự, có thể được bóc tách từ một món đồ vỡ nát không còn giá trị nguyên vẹn Sau đó kẻ làm giả đã dùng công nghệ cắt ghép laser siêu vi để dán ghép lớp men thật này lên một cốt gốm nhân tạo hoàn toàn mới bằng keo vô cơ siêu bền.
Đường cắt mịn đến mức khi hai mảnh ghép áp sát vào nhau, khe hở giữa chúng nhỏ hơn cả bước sóng ánh sáng Mắt thường hay kính hiển vi quang học thông thường bất lực trong việc phát hiện ra mối nối.
Lời cảnh cáo trong phong bì máu đêm qua không hề là một lời đe dọa suông.
Hội Tam Hợp Ngụy Cổ không còn là những phường thợ thủ công lén lút nung lò củi Chôn đồ xuống bãi rác hay ngâm axit thủ công như mười năm trước. chúng đã tiến hóa thành một tổ hợp tội phạm công nghệ cao, trang bị những cỗ máy cơ khí chính xác đắt giá hàng triệu đô la để tạo ra những món đồ ngụy cổ đạt đến cấp độ hoàn mỹ về mặt vật lý.
Mẩu gốm này chính là một lời thách thức ngầm mà chúng ném thẳng vào bậc cửa tiệm của anh: Một bài toán hóc búa về ranh giới giữa thủ công cổ truyền và máy móc hiện đại.
Lâm Tuấn đặt mảnh gốm vỡ xuống mặt bàn xoay, bên cạnh tấm biển gỗ thị vẫn còn thơm mùi phoi mới.
Anh nhìn ba chữ "Linh Bảo Đường" sừng sững nổi bật trên nền vân gỗ lũa, ánh mắt từ từ trở nên lạnh ngắt và sắc lẹm như mũi đục thép tôi nước mặn.
Anh cầm chiếc búa gỗ nghiến lên, tiếp tục gõ nhịp dứt khoát vào nhát đục cuối cùng trên góc biển hiệu. Tiếng búa vang lên vang dội giữa trưa hè Đanh thép như một lời đáp trả gửi vào khoảng không vô định ngoài phố vắng.