Linh Quang Giám Bảo - Quyển 4: Huyết Ấn Truyền Quốc - Chương 48: Lựa Chọn Của Con Tim
Ánh đèn flash từ hàng chục ống kính máy ảnh chớp nháy liên hồi, tạo nên những dải sáng trắng chói lòa bao phủ quanh bục danh dự của sảnh chính Bảo tàng…
Nội dung chương
Ánh đèn flash từ hàng chục ống kính máy ảnh chớp nháy liên hồi, tạo nên những dải sáng trắng chói lòa bao phủ quanh bục danh dự của sảnh chính Bảo tàng Lịch sử Quốc gia. Tiếng xì xào bàn tán của các chuyên gia, học giả trong nước và quốc tế rộ lên như sóng cồn.
Những con số vừa được xướng lên đủ sức làm rung chuyển bất kỳ bộ óc thực tế nào.
Một triệu rưỡi USD tiền lương thường niên cùng phòng thí nghiệm tối tân tại Paris từ Bảo tàng Louvre. Một mức đãi ngộ gấp rưỡi đi kèm quyền tiếp cận kho lưu trữ bí mật vô giá từ Viện Bảo tàng Anh. Và đỉnh điểm là lời mời ngồi vào chiếc ghế Chủ tịch Hội đồng Thẩm định Toàn cầu với năm phần trăm cổ phần ưu đãi trị giá ba mươi triệu USD từ tập đoàn đấu giá quốc tế mới tiếp quản mạng lưới Sterling.
Tiền bạc, danh vọng tột đỉnh, quyền phán quyết thị trường cổ vật toàn cầu - tất cả đều được đặt gọn gàng trên chiếc bàn trước mặt Lâm Tuấn, chỉ chờ một nét bút ký để biến anh thành một trong những nhân vật quyền lực nhất giới sưu tầm nghệ thuật thế giới.
Pierre Dumont vẫn giữ nguyên tư thế đưa bản hợp đồng song ngữ ra phía trước, đôi mắt xanh xám sáng lên vẻ tự tin tuyệt đối của một kẻ đại diện cho một trong những thiết chế văn hóa lâu đời nhất phương Tây. Gã tin rằng không một nhà giám định trẻ tuổi nào trên đời có thể cưỡng lại sức hút từ kinh đô ánh sáng và danh xưng cố vấn cấp cao của Louvre. Người phụ nữ đại diện cho Viện Bảo tàng Anh đứng thẳng lưng, nụ cười trên môi lộ rõ vẻ kiêu hãnh của giới quý tộc học thuật London. Riêng gã tài phiệt đại diện cho tập đoàn đấu giá thì ung dung gõ nhẹ ngón tay lên chiếc cặp da cá sấu, ánh mắt gã nhìn Lâm Tuấn bằng sự tính toán sắc lạnh của kẻ quen dùng tiền mua chuộc mọi tài năng.
Vị Thứ trưởng đứng bên cạnh khẽ quay đầu nhìn Lâm Tuấn. Trong ánh mắt của vị lãnh đạo có sự trân trọng, nhưng cũng xen lẫn chút âu lo kín đáo. Quyết định của Lâm Tuấn lúc này không đơn thuần là việc chọn một công việc, mà là chọn lựa hướng đi cho cả một tài năng xuất chúng bậc nhất mà ngành di sản Việt Nam từng sản sinh.
Lâm Tuấn không vội vàng trả lời. Anh chậm rãi đưa tay chỉnh lại mép áo vest, chạm nhẹ vào tấm Huân chương Lao động hạng Nhất vừa được gài trên ngực mình. Kim loại mát lạnh truyền qua lớp vải truyền vào da thịt anh một cảm giác vững chãi kỳ lạ.
Anh nhìn lướt qua ba bản hợp đồng nằm ngay ngắn trên mặt bàn phủ nhung đỏ, rồi quay sang nhìn khối Kim Ấn "Sắc Mệnh Chi Bảo" đang tỏa ánh hoàng kim trầm mặc sau lớp kính cường lực chứa khí trơ. Dưới ánh đèn chiếu điểm chuyên dụng, bốn chữ triện chạm khắc từ thời Nguyễn vẫn uy nghi đứng đó, chứng kiến biết bao thăng trầm của non sông, bao mưu toan cướp đoạt lẫn những màn ngụy tạo tinh vi vừa bị bóc trần.
Lâm Tuấn hít một hơi sâu, cất giọng trầm ấm nhưng âm vang rõ ràng qua hệ thống micro, truyền thẳng đến từng góc nhỏ của hội trường rộng lớn:
- Lời đầu tiên, tôi xin chân thành cảm ơn sự tin tưởng và những lời đề nghị vô cùng hào phóng từ quý vị đại diện cho Bảo tàng Louvre, Viện Bảo tàng Anh cùng tập đoàn đấu giá quốc tế. Đối với bất kỳ ai theo đuổi con đường nghiên cứu và giám định cổ vật, đây đều là những đỉnh cao vinh quang đáng mơ ước trong cả cuộc đời.
Pierre Dumont mỉm cười, gật đầu nhẹ như thể đã đoán trước được câu mở đầu mang tính nghi thức đó. Nhưng ngay giây tiếp theo, nụ cười của gã đại diện Louvre bỗng khựng lại.
Lâm Tuấn bước lên nửa bước, ánh mắt nhìn thẳng vào ba vị khách quốc tế, giọng điệu chuyển sang dứt khoát:
- Tuy nhiên, tôi xin phép được từ chối toàn bộ những lời mời này. Tôi sẽ không ký vào bất kỳ bản hợp đồng nào trong số đó.
Cả hội trường bỗng chốc lặng phắt. Tiếng màn trập máy ảnh ngưng bặt trong tích tắc trước khi bùng nổ trở lại với tần suất dữ dội hơn gấp bội.
Gã tài phiệt đại diện tập đoàn đấu giá nhíu mày, không giấu nổi vẻ kinh ngạc:
- Ngài Lâm Tuấn, có lẽ ngài chưa đọc kỹ điều khoản? Năm phần trăm cổ phần ưu đãi biểu quyết và ghế Chủ tịch Hội đồng Thẩm định Toàn cầu đồng nghĩa với việc ngài có thể định đoạt sự thành bại của bất kỳ bộ sưu tập nào trên thế giới. Ngài sẽ có quyền lực tuyệt đối để làm sạch thị trường theo ý ngài muốn, cùng một khối tài sản đủ để ngài sống xa hoa qua nhiều thế hệ!
Pierre Dumont cũng vội vàng bước lên, giọng nói mất đi vẻ điềm tĩnh ban đầu:
- Ngài Lâm, Paris và Louvre có thể cung cấp cho ngài những thiết bị nghiên cứu quang học và hạt nhân tiên tiến nhất nhân loại. Tại sao ngài lại từ chối cơ hội làm việc tại trung tâm của nền văn minh thế giới?
Lâm Tuấn nhìn thẳng vào mắt Pierre, khóe môi khẽ nhếch lên một nụ cười bình thản:
- Trung tâm của nền văn minh thế giới không nằm ở một viện bảo tàng cụ thể nào, thưa ngài Dumont. Nó nằm ở nơi mà từng mảnh gốm, từng pho tượng, từng thỏi kim loại được sinh ra từ mồ hôi, nước mắt và linh hồn của dân tộc đã tạo tác nên chúng. Louvre hay Viện Bảo tàng Anh có thể lưu giữ hàng triệu báu vật, nhưng phần lớn trong số đó là những di sản bị tách rời khỏi cội nguồn văn hóa, trở thành những vật thể trưng bày lạnh lẽo sau tủ kính.
Anh quay sang nhìn vị tài phiệt của tập đoàn đấu giá, ánh mắt trở nên sắc bén:
- Còn về sàn đấu giá của ngài... tôi đã thấy quá đủ những gì diễn ra đằng sau những tấm rèm nhung và búa gõ triệu đô. Nơi đó không phải là thánh đường nghệ thuật. Nơi đó là sòng bạc của giới siêu giàu, nơi người ta dùng cổ vật để thổi giá, trốn thuế, rửa tiền bẩn và thao túng giá trị lịch sử. Trịnh Khắc Thần và sàn Sterling là một khối u ác tính, nhưng việc các ngài thay thế Sterling bằng một tổ chức tương tự không có nghĩa là bản chất của cuộc chơi thương mại đã thay đổi. Tôi là một thợ phục chế, một kẻ đọc ký ức của tiền nhân, chứ tôi không phải là công cụ bảo chứng cho các phi vụ đầu cơ tài chính.
Lời tuyên bố đanh thép của Lâm Tuấn khiến gã tài phiệt sững sờ, bàn tay đang đặt trên cặp da khẽ run lên rồi từ từ rụt lại.
Lâm Tuấn không dừng lại ở đó. Anh quay người sang phía vị Thứ trưởng và Thiếu tướng Nguyễn Khắc Triệu, cúi đầu chào theo đúng lễ nghi truyền thống:
- Thưa các đồng chí lãnh đạo, tôi cũng xin trân trọng cảm ơn sự tín nhiệm to lớn của Bộ và Nhà nước khi có ý định giao cho tôi trọng trách Viện trưởng Viện Giám định Cổ vật Quốc gia. Nhưng tôi tự nhận thấy bản thân không phù hợp với chiếc ghế công quyền hay những bản báo cáo hành chính. Sứ mệnh của tôi không nằm ở bàn giấy quan chức, càng không nằm ở quyền lực điều hành một bộ máy.
Vị Thứ trưởng ngạc nhiên, tiến lại gần hỏi:
- Cậu Tuấn, cậu từ chối cả danh vọng quốc tế lẫn vị trí lãnh đạo cấp cao trong nước, vậy con đường cậu muốn đi tiếp theo là gì? Tài năng phục chế và giám định độc nhất vô nhị của cậu nếu không cống hiến ở tầm vĩ mô thì sẽ đặt ở đâu?
Lâm Tuấn đưa mắt nhìn quanh sảnh bảo tàng. Anh nhìn những vị giáo sư đầu bạc trắng cả đời cặm cụi bên những trang tư liệu, nhìn những chiến sĩ an ninh từng đổ máu trong hang đá để bảo vệ từng tấc di sản, và nhìn ra ngoài khung cửa kính lớn, nơi dòng người dân thường đang kiên nhẫn xếp hàng dài dưới nắng sớm để chờ được vào chiêm ngưỡng Kim Ấn của tổ tiên.
- Thưa Thứ trưởng, có một triết lý mà cổ nhân phương Đông đã đúc kết từ hàng ngàn năm trước: 'Tàng châu ư dân' - Giấu ngọc trong dân.
Giọng Lâm Tuấn vang lên trầm hùng, chứa đựng một nội lực tinh thần mạnh mẽ:
- Thời phong kiến, mỗi khi đất nước gặp nạn ngoại xâm hoặc binh đao loạn lạc, triều đình không giấu báu vật trong cung điện thâm sâu, bởi cung điện là nơi đầu tiên bị thiêu rụi và cướp phá. Họ giao báu vật cho bách tính, chôn giấu trong đình làng, giấu dưới đáy chum gạo của các bà mẹ, chôn dưới chân cột nhà sàn của đồng bào miền núi. Báu vật quốc gia sống sót qua nghìn năm bão táp lịch sử không phải nhờ những tủ kính chống đạn hay hệ thống báo động hồng ngoại, mà nhờ tình yêu thuần khiết và sự che chở bằng chính tính mạng của những người dân bình dị nhất.
Anh đưa tay chỉ về phía Kim Ấn:
- Giá trị thực sự của một cổ vật chỉ sống mãi khi thế hệ con cháu thấu hiểu và trân trọng nó bằng tình yêu lịch sử, chứ không phải bằng mức giá hàng chục triệu USD được gõ búa trên sàn giao dịch. Nếu chúng ta chỉ gom hết cổ vật vào các kho lưu trữ kín cổng cao tường, nếu việc giám định chỉ nằm trong tay một nhóm tinh hoa khép kín, thì người dân sẽ mãi mãi xa lạ với di sản của chính tổ tiên mình. Khi người dân không hiểu giá trị của lịch sử, họ sẽ dễ dàng bị những kẻ buôn gian bán lận lừa gạt, sẽ vô tình bán rẻ báu vật của cha ông cho những đường dây tội phạm xuyên quốc gia.
Lâm Tuấn nhìn thẳng vào các ống kính truyền hình đang phát sóng trực tiếp:
- Tôi muốn trở về với cội nguồn. Tôi muốn đem toàn bộ kỹ nghệ phục chế và kiến thức giám định mà gia tộc họ Lâm tích lũy qua nhiều đời truyền dạy lại cho bất kỳ ai có lòng say mê lịch sử. Tôi muốn đào tạo nên những người thợ, những sinh viên, những người trẻ tuổi biết trân trọng một mảnh ngói cổ, một mảnh gốm vỡ thời Lý, thời Trần. Khi mỗi người dân đều có con mắt phân biệt thật giả, khi mỗi đứa trẻ đều hiểu được linh hồn của tiền nhân ẩn chứa trong lòng đất quê hương, thì không một kẻ ngụy tạo nào như Trịnh Khắc Thần có thể tồn tại được nữa. Đó mới là lớp phòng tuyến vững chắc nhất để bảo vệ di sản dân tộc.
Toàn bộ sảnh đường hoàn toàn im phăng phắc trước những lời gan ruột của Lâm Tuấn. Một sự im lặng kéo dài vài giây, rồi bỗng nhiên một tiếng vỗ tay vang lên từ hàng ghế cựu chiến binh và các nhà nghiên cứu lão thành.
Tiếp đó, tiếng vỗ tay lan nhanh như một cơn sóng trào, bao trùm khắp hội trường. Thiếu tướng Nguyễn Khắc Triệu mỉm cười rạng rỡ, hai bàn tay vỗ mạnh vào nhau. Vị Thứ trưởng gật đầu, ánh mắt ánh lên sự khâm phục sâu sắc đối với bản lĩnh và tầm nhìn của người thanh niên trẻ tuổi.
Giữa lúc tràng pháo tay vang dội chưa dứt, một bóng dáng thanh thoát bước lên bậc thềm danh dự.
Tô Diệp Nhi xuất hiện trong bộ âu phục màu xám tro trang nhã. Gương mặt cô thanh tú, đôi mắt sáng ngời không hề gợn chút bụi bặm của danh lợi. Cô đứng cạnh Lâm Tuấn, quay sang nhìn anh bằng ánh mắt tràn đầy sự thấu hiểu và đồng điệu tuyệt đối.
Cô nhận lấy chiếc micro dự phòng từ tay một nhân viên lễ tân, hướng về phía hội đồng khách mời quốc tế và giới truyền thông:
- Nhân dịp này, với tư cách là luật sư đại diện pháp lý độc lập cho hồ sơ thu hồi di sản của chiến dịch 'Ánh Sáng Lịch Sử', tôi cũng xin đưa ra một thông báo chính thức.
Nhiều phóng viên lập tức dỏng tai lắng nghe. Tô Diệp Nhi vốn là một luật sư tranh tụng quốc tế danh tiếng, từng làm việc cho các văn phòng luật hàng đầu tại Singapore và Thụy Sĩ. Sau chiến công hiển hách phối hợp cùng Interpol triệt phá mạng lưới của Trịnh Khắc Thần, tiền đồ của cô tại các tổ chức tư pháp quốc tế đang mở rộng thênh thang hơn bao giờ hết.
Nhìn về phía người đại diện của các tổ chức quốc tế, Tô Diệp Nhi nói rõ ràng:
- Tôi đã chính thức đệ đơn xin rút khỏi vị trí đối tác tại Hãng luật Trọng tài Quốc tế Geneva. Kể từ tuần tới, tôi sẽ trở về Thành phố Hồ Chí Minh để thành lập 'Quỹ Pháp lý Bảo tồn Di sản Cộng đồng'.
Tin tức này lập tức tạo nên một làn sóng xôn xao không kém quyết định vừa rồi của Lâm Tuấn. Một nữ luật sư tài năng từ bỏ mức thu nhập hàng trăm ngàn USD ở châu Âu để về nước lập quỹ phi lợi nhuận là điều vượt ra ngoài dự đoán của hầu hết mọi người có mặt.
Tô Diệp Nhi tiếp tục, giọng điệu kiên định và ấm áp:
- Trong suốt quá trình điều tra các tổ chức tội phạm ngụy cổ xuyên quốc gia, tôi nhận ra một sự thật đau lòng: pháp luật quốc tế dù chặt chẽ đến đâu cũng luôn có những kẽ hở cho lòng tham lách qua. Hàng ngàn di vật của đất nước chúng ta đã bị đánh cắp và hợp thức hóa bằng những thủ tục chuyển nhượng mờ ám ở hải ngoại, đơn giản vì các làng nghề, các cộng đồng bản địa và những nhà sưu tầm chân chính trong nước không có đủ nguồn lực pháp lý để bảo vệ quyền sở hữu của mình.
Cô quay sang nhìn Lâm Tuấn, nụ cười trên môi rạng rỡ như ánh nắng mùa thu:
- Quỹ Pháp lý Bảo tồn Di sản Cộng đồng sẽ hoạt động hoàn toàn phi lợi nhuận. Chúng tôi sẽ cung cấp hỗ trợ pháp lý miễn phí cho bất kỳ bảo tàng địa phương, di tích đình chùa, hoặc cá nhân nào phát hiện và muốn bảo vệ các di sản trước sự xâm hại của các tập đoàn trục lợi. Anh Lâm Tuấn sẽ dùng đôi bàn tay và khối óc của mình để hồi sinh thể xác của cổ vật, còn tôi sẽ dùng ngòi bút và kiến thức pháp luật của mình để xây dựng tấm khiên bảo vệ sự tồn tại hợp pháp của chúng giữa đời sống cộng đồng.
Hai người đứng cạnh nhau trên bục danh dự, một người đại diện cho nghệ thuật và cái tâm của người thợ giám bảo chân chính, một người đại diện cho công lý và sự chuẩn mực của pháp luật. Sự kết hợp ấy tạo nên một bức tranh hoàn mỹ về sự gắn kết giữa hai tâm hồn, vượt qua mọi ranh giới của tiền tài và danh vọng phù phiếm.
Ánh mắt họ giao nhau giữa muôn ngàn ánh đèn flash. Không cần một lời thề thốt khoa trương, không cần những cử chỉ thân mật quá đà trước ống kính, chỉ một ánh nhìn sâu lắng cũng đủ để khẳng định tình cảm son sắt đã được tôi luyện qua bao phen sinh tử nơi vực sâu tăm tối. Họ đã cùng nhau đi qua hiểm nguy, cùng đối mặt với cái chết, và giờ đây, họ cùng nhau lựa chọn một con đường đầy chông gai nhưng ngập tràn ánh sáng của sự phụng sự.
Pierre Dumont thở dài một hơi dài, nhưng trong ánh mắt của gã người Pháp không còn sự kiêu ngạo mà thay vào đó là sự kính nể chân thành. Gã cẩn thận cất lại bản hợp đồng triệu đô vào tập da, cúi đầu chào hai người:
- Ngài Lâm, cô Tô, tôi từng nghĩ người phương Đông các bạn luôn có những bí ẩn khó hiểu. Nhưng hôm nay tôi đã hiểu ra một điều: thứ giữ cho nền văn hóa của các bạn trường tồn qua hàng ngàn năm không phải là những viện bảo tàng đồ sộ, mà chính là những con người như hai bạn. Tôi xin chúc cho con đường của hai bạn sẽ đơm hoa kết trái.
Gã tài phiệt của tập đoàn đấu giá cũng lặng lẽ đóng nắp chiếc cặp da cá sấu. Gã hiểu rằng, có những thứ trên đời này vĩnh viễn không thể định giá bằng USD, và có những con người mà tiền bạc không bao giờ có thể mua chuộc được.
Buổi lễ vinh danh khép lại trong tiếng nhạc trầm hùng của dàn nhạc giao hưởng quốc gia. Khi đám đông phóng viên và quan khách bắt đầu tản ra các khu vực trưng bày chuyên đề, Lâm Tuấn và Tô Diệp Nhi cùng nhau bước chậm rãi dọc theo hành lang lát đá hoa cương của bảo tàng.
Gió từ phía sông Hồng thổi qua những vòm cửa sổ cao vút, mang theo hương phù sa mát rượi và vị nồng nàn của đất trời thủ đô.
Tô Diệp Nhi đưa tay vén lọn tóc mai đang bay lòa xòa trước trán, liếc nhìn người đàn ông bên cạnh:
- Anh có tiếc không? Ba mươi triệu USD cổ phần, cộng thêm danh tiếng toàn cầu đấy. Nếu anh gật đầu, bây giờ anh đã là ông hoàng của giới cổ vật thế giới rồi.
Lâm Tuấn bật cười, lắc đầu nhẹ:
- Nếu anh muốn làm một ông hoàng sống trên núi tiền bằng sự giả dối, thì mười năm trước anh đã có thể thỏa hiệp với những kẻ buôn đồ giả ở chợ ve chai Đê La Thành rồi. Tiền bạc chỉ có giá trị khi nó phục vụ cho sự thật. Còn nếu phải dùng sự thật để đổi lấy tiền bạc, thì đó là một món hời độc hại.
Anh dừng bước bên một khung cửa sổ nhìn ra khoảng sân rợp bóng cây bàng cổ thụ:
- Em mới là người làm anh bất ngờ đấy, Diệp Nhi. Rời bỏ Hãng luật Geneva, em có biết là mình vừa từ bỏ cơ hội trở thành nữ trọng tài viên quốc tế trẻ tuổi nhất khu vực không?
Tô Diệp Nhi bước tới đứng song song bên anh, hai tay đặt lên gờ cửa sổ bằng đá, ánh mắt nhìn xa xăm về phía chân trời rực nắng:
- Ở Geneva, em chỉ giải quyết những tranh chấp tài chính khô khốc của những tập đoàn đa quốc gia. Họ tranh nhau từng đồng lợi nhuận, thắng hay thua thì xã hội này cũng chẳng tốt đẹp hơn là bao. Nhưng khi đứng trong hang đá Tràng An, nhìn anh bất chấp mạng sống để giữ lại chiếc Kim Ấn cho dân tộc, em mới hiểu công lý thực sự phải gắn liền với cội nguồn. Em muốn dùng tuổi trẻ của mình để làm một điều gì đó có ý nghĩa lâu dài. Và hơn hết... em muốn được đi chung một con đường với anh.
Câu nói cuối cùng của cô nhỏ dần nhưng rõ mồn một từng từ, rót thẳng vào thính giác Lâm Tuấn như một dòng suối ấm lành.
Lâm Tuấn đưa tay ra, nhẹ nhàng nắm lấy bàn tay mềm mại nhưng kiên định của Diệp Nhi. Cô không rụt lại, mà siết nhẹ các ngón tay, đáp lại hơi ấm từ lòng bàn tay thô ráp của người thợ phục chế. Giữa không gian tĩnh lặng của bảo tàng, hai bàn tay đan chặt vào nhau, như một lời đính ước âm thầm mà sâu nặng hơn bất kỳ văn bản pháp lý nào trên đời.
Họ đã chọn con đường không có thảm đỏ, không có những bữa tiệc xa hoa của giới thượng lưu quốc tế, nhưng đó là con đường dẫn thẳng về nơi cội nguồn, nơi giá trị thực sự của cuộc sống đang đợi họ bồi đắp.
Ánh hoàng hôn buông xuống trên mái ngói cong của Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, nhuộm vàng những hàng cây cổ thụ dọc theo con phố Tràng Tiền.
Chuyến tàu đêm đưa họ rời khỏi Hà Nội để trở về phương Nam đã sẵn sàng khởi hành. Ở nơi ấy, con phố nhỏ mang tên Lê Công Kiều với mùi gỗ mục, mùi sơn ta và tiếng đục đá thân thuộc của những người thợ thủ công đang chờ đợi bước chân hồi hương của hai người con tâm huyết.