MA TRÀNH HỔ XÁM THẠCH THÀNH - Chương 45: Rang Ngô Ngay Tại Bìa Rừng
Sáng ngày mười tám tháng giêng, vào lúc mười giờ, sau khi cả đội phục kích đã về bản nghỉ được một giấc ngắn và ăn một bữa cơm nóng. Hà Văn Thao ngồi ở…
Nội dung chương
Sáng ngày mười tám tháng giêng, vào lúc mười giờ, sau khi cả đội phục kích đã về bản nghỉ được một giấc ngắn và ăn một bữa cơm nóng. Hà Văn Thao ngồi ở sân nhà họ Hà cùng lý trưởng Phú và cụ Kính để bàn lại kế hoạch cho đêm phục kích thứ hai. Thao kể rành rọt những gì ông đã thấy và đã nghĩ trong đêm vừa qua trên chòi cây: con hổ không hề tới gần khu vực khe suối, tiếng gầm của nó cả đêm chỉ ở phía rừng sâu. Vòng ngô rải từ chiều ngày đào hố đã nguội hẳn và mất mùi trong sương gió, và theo ông, nếu đêm thứ hai vẫn rải ngô theo cách cũ rồi ngồi chờ. Thì kết quả rất có thể vẫn là một đêm trắng nữa, trong khi miệng hố ngoài rừng kia không thể giữ nguyên vẻ tự nhiên của nó qua quá nhiều ngày sương muối mà không lộ dần dấu vết của người. Ông nói hết một lượt, chậm rãi, không giấu phần trách nhiệm của mình trong việc đã tính chưa đủ xa về chuyện giữ mùi ngô cho đêm chờ đầu tiên.
Trước khi bàn bạc, cụ Kính còn hỏi Thao một việc rất cụ thể về đêm vừa qua, cụ hỏi trong đêm phục kích thứ nhất, từ lúc trời tối cho tới lúc trời sáng. Con hổ có bất cứ lần nào tới gần khu vực khe suối ở khoảng cách mà người ngồi chòi có thể nghe thấy hơi thở hay tiếng chân của nó hay không. Thao đáp rành rọt rằng không, cả đêm chỉ có tiếng gầm xa từ phía dãy núi, càng về khuya càng thưa và càng xa, tới gần sáng thì tắt hẳn, con hổ đêm qua rõ ràng không hề rời rừng sâu của nó để xuống lối mòn này. Cụ Kính nghe xong gật đầu chậm rãi và nói rằng điều ấy cũng là một tin đáng mừng trong cái không may của một đêm trắng. Vì nó cho thấy con hổ chưa hề biết tới chiếc hố đang chờ nó ở lối mòn này, nó không tránh khu vực này, nó chỉ đơn giản là chưa đi qua đây trong đêm qua. Và một con thú chưa biết bẫy đang chờ mình thì vẫn có thể bước thẳng vào bẫy trong đêm tiếp theo nếu mọi chuẩn bị được làm lại cho đúng. Lời của cụ làm không khí trong sân nhà họ Hà sáng nay nhẹ hẳn đi, lý trưởng Phú gật gù đồng ý và nói rằng trai bản trực vòng ngoài đêm qua về bản vẫn còn nguyên tinh thần. Không một ai nản lòng vì một đêm trắng, họ chỉ hỏi khi nào thì ra rừng lại cho đêm thứ hai để còn sắp xếp việc nhà. Thao nghe lý trưởng nói, ông đáp rằng đêm thứ hai chính là đêm nay, không để cách thêm một đêm nào nữa, vì miệng hố ngoài rừng kia càng để lâu càng lộ. Và vì cả bản đã dồn sức tới nước này thì phải làm cho liền mạch khi mọi người còn đang nhớ rõ phần việc của mình.
Cụ Kính nghe Thao kể xong, cụ ngồi im lặng một lúc, tay lần chuỗi hạt gỗ đã mòn bóng, rồi cụ gật đầu và nói rằng người thợ săn già này đã nghĩ đúng vào chỗ hệ trọng nhất của lệ rải ngô phá trành. Cụ nhắc lại điều cụ đã giảng từ đầu, rằng hồn oan đói khát triền miên và chỉ bị mùi ngô nếp rang còn thơm nóng gọi rời khỏi lưng hổ. Mùi thơm ấy phải sống và phải rõ như mùi ngô vừa rang trong bếp nhà vào đúng khoảnh khắc hồn đi qua. Chứ một vòng ngô nguội lạnh nằm qua ngày trong rừng thì đối với hồn cũng chỉ như lá khô trên mặt đất, không gọi được ai và không giữ được ai. Cụ nói thêm rằng thay đổi cách làm trong đêm thứ hai không trái lệ cũ chút nào, trái lại. Rang ngô ngay tại bìa rừng sát giờ phục kích mới đúng với cách người xưa vẫn làm khi họ phục thú ở xa bản nhiều ngày đường, bếp lửa nhỏ nhóm khuất sau mô đất. Lửa giữ thật thấp và khói phải tản theo hướng gió đã tính trước để mùi cháy không lấn át mùi ngô và không báo động cho con thú trước giờ nó tới.
Từ lời của cụ Kính, Thao chốt lại hai thay đổi cho đêm thứ hai ngay trước mặt lý trưởng Phú. Thay đổi thứ nhất, một bếp lửa nhỏ sẽ được nhóm khuất sau mô đất phía sau chòi cây, ngô nếp khô mang sẵn ra từ nhà sẽ được rang ngay tại chỗ vào buổi chiều cuối, khi mặt trời sắp tắt. Và vòng ngô mới còn ấm sẽ được rải quanh vòng ngoài miệng hố ngay sau khi rang xong, để mùi thơm đạt lúc đậm nhất vào đúng những giờ con hổ có thể đi qua lối mòn. Thay đổi thứ hai, đêm thứ hai Thao sẽ phục một mình trên chòi cây, Bổng và hai trai bản chỉ trực ở vòng ngoài xa hơn đêm đầu tiên một quãng, vì đêm qua ông đã nhận ra một điều trên chòi. Rằng dù cả đội giữ yên tĩnh rất tốt, rừng quanh miệng hố vẫn mang hơi người của bốn người đàn ông thức trắng cả đêm. Và với một con thú già đã quen né người suốt nhiều năm cùng một kẻ cảnh giới nhìn đời bằng linh giác đi trên lưng nó. Bớt được hơi người gần miệng hố chừng nào thì cơ hội nó bước thẳng vào lối mòn chừng ấy lại nhiều thêm chừng đó. Ông nói rõ rằng ông phục một mình không phải vì ông coi thường sức của trai bản, mà vì trên chòi cây trong đêm quyết định này chỉ cần đúng một người bắn, và người ấy phải là người đã chờ con hổ này suốt cả mùa đông.
Bổng nghe cha nói tới việc phục một mình, anh đứng dậy định nói một điều gì đó, nhưng Thao giơ tay ngăn con lại và nói tiếp cho trọn ý của mình. Ông dặn Bổng rằng trực vòng ngoài xa không phải là việc nhẹ hơn ngồi chòi, đêm nay Bổng phải giữ hai việc cùng lúc: giữ bếp lửa rang ngô buổi chiều theo đúng cách và giờ đã định. Rồi rút về vị trí vòng ngoài giữ im lặng cho tới khi nghe tiếng nỏ và tiếng hô của cha, và dù trong đêm có nghe thấy bất cứ điều gì từ phía miệng hố. Tiếng khóc, tiếng gọi tên hay tiếng thú gầm, Bổng cũng không được rời vị trí chạy vào. Vì một người thứ hai xuất hiện gần miệng hố trong khoảnh khắc quyết định có thể làm hỏng mọi việc đã chuẩn bị, kể cả khi người ấy xuất hiện chỉ vì lo cho cha mình. Ông nói câu ấy nhìn thẳng vào mắt con trai, và Bổng đứng yên nghe hết, anh gật đầu một cái chắc chắn rồi ngồi xuống, không cãi thêm nửa lời. Chỉ nói rằng bếp lửa và mẻ ngô chiều nay anh sẽ lo cho đúng từng điều cha dặn, cha cứ yên tâm ngồi chòi của cha.
Lý trưởng Phú nghe hai cha con dặn nhau xong, ông đứng ra nhận phần việc của bản trong đêm thứ hai: trai bản canh gác các lối vào bản vẫn giữ nguyên như những đêm trước. Dân bản được dặn đóng cửa sớm và không ai ra bìa rừng vì bất cứ việc gì trong đêm nay, hai trai bản trực vòng ngoài vẫn là hai người cũ đã quen vị trí. Và sau khi đội phục kích rút vào rừng buổi chiều, sẽ không có thêm bất cứ người nào của bản đi về hướng khe suối Cạn nữa cho tới khi có tin từ Thao mang về. Cụ Kính trước khi ra về còn dặn thêm Thao một việc cuối cùng bằng giọng rất chậm, rằng đêm nay dù kết quả ra sao, nếu con hổ chết dưới bẫy của bản. Thì điều đầu tiên phải nhớ không phải là chuyện ăn mừng, mà là giữ nguyên vẹn xác nó và canh giữ cho tới khi lễ cúng giải oan được làm xong. Cấm kỵ về vành tai hổ mà cụ đã nhắc ở sân đình vẫn còn nguyên hiệu lực trong đêm quyết định này như trong mọi đêm trước đó. Thao cúi đầu nhận lời dặn của cụ, ông tiễn cụ và lý trưởng ra cổng, rồi quay vào nhà bắt đầu chuẩn bị cho buổi chiều.
Cũng trong buổi sáng ấy, Thao mở cuốn sổ tay của mình ra trên chiếc bàn gỗ trong nhà và ghi thêm một mục mới về đêm phục kích thứ nhất. Ông ghi rành rọt giờ cả đội vào vị trí, giờ tiếng gầm xa cuối cùng tắt hẳn, tình trạng của vòng ngô khi trời sáng và kết luận của ông về nguyên nhân đêm trắng. Chữ ông viết chậm và nắn nót như mọi mục ghi trước đó trong cuốn sổ này. Ghi xong, ông đọc lại mục ấy một lượt rồi mới gấp sổ lại, vì ông muốn cuốn sổ này sau này, khi được giữ lại trong nhà họ Hà cùng tờ danh sách bảy người. Sẽ kể lại được trọn vẹn cả những đêm không thành của kế hoạch chứ không chỉ kể đêm thành công cuối cùng. Để người sau trong nhà đọc tới sẽ hiểu rằng trị được con hổ này không phải nhờ một đêm may mắn, mà nhờ cả bản đã chịu sửa lại từng điều chưa đúng sau mỗi lần chưa thành. Bà Mến đứng bên cạnh bàn nhìn chồng ghi sổ, bà đặt xuống trước mặt ông một bát nước chè nóng rồi ngồi xuống đối diện, hai vợ chồng uống nước chè trong im lặng một lúc trước khi bắt đầu chuẩn bị cho buổi trưa.
Buổi trưa hôm ấy, nhà họ Hà ăn cơm sớm và ai cũng cố nằm nghỉ một lúc cho lại sức sau đêm trắng. Bà Mến gói ngô nếp khô đã lựa kỹ vào một bao vải sạch cho Bổng mang theo ra bìa rừng, bà gói thêm một ít muối và mấy củ khoai nướng để đội vòng ngoài ăn lót dạ trong đêm. Và bà kiểm tra lại áo bông của chồng, khâu lại một đường chỉ vừa sứt ở vai áo bằng những mũi kim chậm rãi trong lúc Thao ngồi bên cạnh lau lại cây nỏ lần cuối. Ông thử dây nỏ thêm một lần nữa trong gian nhà, lên dây, giữ một nhịp, thả dây về không tên, nghe tiếng dây gọn và chắc như mọi lần từ đêm thay dây mới. Rồi ông đặt cây nỏ xuống và nằm nghỉ trên chõng, mắt nhắm lại mà đầu óc ông vẫn đi lại từng việc của buổi chiều nay theo thứ tự: ra rừng theo lối vòng. Nhóm bếp khuất sau mô đất, rang ngô khi nắng sắp tắt, rải vòng ngô mới quanh miệng hố, leo lên chòi trước khi trời tối hẳn, và chờ. Ngoài sân, nắng mùa đông yếu dần trên hàng rào, và Thao biết chỉ còn vài giờ nữa là tới buổi chiều cuối cùng trước đêm săn quyết định của bản Bưa.