MA TRÀNH HỔ XÁM THẠCH THÀNH - Chương 50: Cây Nỏ Treo Lại Trên Vách

Sáng ngày hai mươi hai tháng giêng, vào lúc bảy giờ, mấy ngày sau buổi lễ cúng giải oan ở sân đình. Hà Văn Thao thức dậy trong gian nhà sàn của mình giữa…

Nội dung chương

Sáng ngày hai mươi hai tháng giêng, vào lúc bảy giờ, mấy ngày sau buổi lễ cúng giải oan ở sân đình. Hà Văn Thao thức dậy trong gian nhà sàn của mình giữa một buổi sáng mùa đông yên tĩnh khác hẳn mọi buổi sáng của suốt hai tháng vừa qua. Ngoài sân, sương vẫn phủ trắng hàng rào và triền lau sậy phía tây vẫn đứng yên trong hơi lạnh. Nhưng bản Bưa sáng nay thức dậy với những âm thanh bình thường của một bản làng đã trở lại với nhịp sống cũ của nó: tiếng người gọi nhau đi nương từ đầu ngõ, tiếng dao chặt củi trong sân nhà bên cạnh. Tiếng trẻ con chạy qua đường làng, và tiếng mõ tre của tốp canh đêm không còn gõ hiệu lệnh dồn dập như những đêm cả bản phải thức để canh một con thú dữ nữa. Thao ngồi dậy trên chõng, ông lắng nghe những âm thanh ấy một lúc lâu, và ông nhận ra điều đã thay đổi rõ nhất trong bản này không nằm ở một việc lớn lao nào. Nó nằm ở chỗ trai bản sáng nay ra nương không còn phải đi thành từng đoàn đông người như những tuần trước, từng tốp nhỏ hai ba người. Thậm chí có người đi một mình theo lối mòn lên nương với chiếc gùi và con dao quen thuộc. Bước chân họ đi qua bìa rừng phía tây bình thản như những năm tháng trước khi con hổ xám trở thành nỗi sợ của cả vùng này.

Việc đầu tiên Thao làm trong buổi sáng nay là treo lại cây nỏ lên vách. Ông hạ cây nỏ xuống đã lâu, mang nó đi qua đêm mài tên, đêm kiểm tra chòi cây và hai đêm phục kích ở khe suối Cạn, giờ ông lau lại thân nỏ một lần cuối bằng miếng vải khô. Kiểm tra sợi dây nỏ mới thay vẫn còn căng và gọn trong hai đầu cánh nỏ, rồi ông nâng cây nỏ lên và treo nó trở lại đúng chiếc móc gỗ cũ trên vách nhà. Vị trí nó đã nằm yên suốt hai năm trước mùa đông này và là vị trí ông đã nhìn lên không biết bao nhiêu lần trong những đêm nghe tiếng khóc ngoài bìa rừng. Ống tên đựng những mũi tên còn lại được ông đặt ngay ngắn phía dưới cây nỏ, riêng những mũi tên đã tẩm độc còn chưa dùng tới. Ông gói kín lại và cất sâu vào chiếc hòm gỗ trong buồng theo đúng lệ giữ đồ nguy hiểm của người thợ săn già, xa tầm tay trẻ nhỏ và người không biết việc. Bà Mến đứng ở cửa buồng nhìn chồng treo lại cây nỏ, bà nói khẽ rằng cây nỏ treo lại lên vách như thế này mới đúng là nhà mình, và Thao gật đầu với vợ. Ông đứng nhìn cây nỏ trên vách thêm một lúc rồi mới quay ra sân ăn bữa cơm sáng cùng cả nhà, trong lòng ông yên tĩnh một cách trọn vẹn. Vì ông biết nếu không có việc gì thật sự cần tới nó nữa. Cây nỏ ấy sẽ nằm yên trên vách như thế cho tới hết phần đời còn lại của ông, đúng như lời ông đã dặn con trai trong đêm mài mũi tên.

Sau bữa cơm sáng, Thao cùng bà Mến ra gốc cây gạo đầu bản. Bổng đi cùng cha mẹ một đoạn tới đầu đường làng rồi rẽ theo tốp trai bản lên nương. Anh chào cha mẹ bằng một câu ngắn gọn và đi về phía bìa rừng với bước chân chắc chắn của một người thợ săn trẻ, không ngoái lại, và Thao đứng nhìn theo bóng con trai một lúc. Ông thấy trong bước đi ấy của Bổng có phần bình thản mà mùa đông này đã lấy mất của trai bản trong nhiều tuần lễ, giờ đang trở lại từng ngày một cách tự nhiên. Hai ông bà đi chậm trên con đường làng quen thuộc, qua sân đình giờ đã dọn dẹp sạch sẽ sau buổi lễ, qua những sân nhà đang phơi ngô và phơi củi trong nắng sớm yếu ớt. Mấy người dân bản gặp hai ông bà trên đường đều dừng lại chào hỏi bằng những câu chuyện thường ngày về nương rẫy và cái tết đang tới gần, không ai nhắc lại chuyện con hổ nữa. Như thể cả bản đã cùng nhau quyết định để mùa đông dữ dội vừa qua lùi lại phía sau sau khi mọi việc dành cho người sống và người khuất đều đã được làm xong.

Trên đường ra gốc cây gạo, hai ông bà đi qua nhà của mấy gia đình có người trong danh sách bảy người. Ở một sân nhà phía đầu làng, người con dâu của nhà có người chăn trâu mất năm xưa đang phơi một sân ngô mới. Chị dừng tay chào hai ông bà và nói rằng nhà chị hôm qua đã thắp hương ở mô đất dưới gốc cây gạo rồi. Từ nay giỗ của người ấy trong nhà chị sẽ được cúng thêm một mâm cơm đàng hoàng như giỗ của mọi người khuất khác trong họ, không còn là một ngày giỗ lặng lẽ không dám nhắc tên như những năm trước nữa. Thao nghe chị nói, ông gật đầu và đáp lại bằng một câu chúc năm mới sớm cho nhà chị, rồi hai ông bà đi tiếp. Những lời như thế trong buổi sáng nay làm bước chân của hai ông bà chậm lại ở nhiều đoạn đường. Và Thao nhận ra buổi lễ hôm qua ở sân đình đã làm xong không chỉ một việc dành cho bảy người đã khuất. Nó còn trả lại cho những người đang sống trong bản này quyền được nhớ tới người thân của mình một cách đàng hoàng, không còn phải nhớ trong sợ hãi và giấu giếm như suốt những năm hổ dữ còn ở bìa rừng.

Dưới gốc cây gạo đầu bản, mô đất nhỏ chôn vành tai hổ cùng tro cốt tượng trưng của bảy oan hồn nằm yên trong nắng sớm. Trên mô đất còn dấu tro của những nén hương dân bản đã thắp trong hai ngày qua, và một vài gói nhỏ của các nhà có người trong danh sách được đặt ngay ngắn ở phía đầu mô đất. Bà Mến thắp ba nén hương mang theo từ nhà, bà cắm hương xuống mô đất bằng hai bàn tay đã thôi run, rồi bà đứng yên trước mô đất một lúc lâu, miệng bà mấp máy khẽ như mọi lần bà khấn trước bàn thờ trong nhà. Thao đứng bên cạnh vợ, ông không khấn thành tiếng, ông chỉ nhìn mô đất dưới gốc cây gạo già và nghĩ về bảy cái tên đã được đọc to ở sân đình. Về một hàng bóng xám đứng trong sương sớm bên kia khe suối, và về một câu nói duy nhất mà ông sẽ còn nghe lại trong đầu mình vào nhiều buổi sáng như buổi sáng hôm nay trong những năm tháng còn lại. Gió nhẹ đi qua tán cây gạo, khói hương bay mỏng lên cao rồi tan vào không khí lạnh. Và hai ông bà đứng yên như thế cho tới khi ba nén hương cháy được quá nửa mới lặng lẽ quay bước về nhà, đi chậm rãi trên con đường làng đang sáng dần dưới nắng mùa đông.

Trên đường về, Thao ghé qua sân nhà lý trưởng Phú một lúc theo lời mời của ông lý trưởng từ hôm trước. Hai người đàn ông ngồi uống với nhau một bát nước chè nóng trên bậc thềm, lý trưởng Phú nói rằng từ sáng nay, các tốp canh đêm quanh bản sẽ rút về lịch canh bình thường của làng như trước mùa đông này. Trai bản không phải thức trắng ở các lối vào nữa, và cảm ơn nhà họ Hà đã đứng ra gánh phần việc khó nhất của bản trong những tháng vừa qua. Thao nghe xong, ông chỉ nói rằng việc ấy là việc của cả bản cùng làm, từ người đào hố, người rang ngô, người canh vòng ngoài cho tới người giữ sân đình trong đêm hổ chết. Thiếu một người nào trong số ấy thì mùa đông này cũng không khép lại được như hôm nay. Nói vậy rồi hai ông bà chào nhau bằng những lời chúc tết sớm giản dị, vì chỉ còn ít ngày nữa là năm mới sẽ tới với bản Bưa.

Thao về tới nhà khi nắng đã lên cao hơn trên hàng rào, Bổng chưa về, bà Mến vào bếp nhóm lửa chuẩn bị bữa cơm trưa. Mùi khói bếp quen thuộc bay lên từ gian bếp của nhà họ Hà hòa vào khói bếp của những nhà quanh xóm trong một buổi trưa bình thường. Ông đứng ở hiên nhà nhìn về phía tây một lần cuối trong buổi sáng nay, dãy núi đá vôi và rừng lau sậy đứng yên trong nắng nhạt. Bìa rừng vắng lặng và hiền như nó đã từng hiền trong ký ức của ông về những năm tháng rất xa, và Thao quay vào nhà, khép cánh cửa gỗ lại sau lưng. Để gian nhà sàn của họ Hà trở lại với hơi ấm của bếp lửa, của bữa cơm trưa đang nấu, và của những ngày bình yên vừa mới bắt đầu.

Buổi chiều hôm ấy, Bổng đi nương về sớm hơn thường lệ, anh mang theo một bó củi khô và mấy củ khoai vừa đào ở rẫy nhà. Bước chân anh đi qua sân nhà họ Hà nhẹ nhõm như bước chân của những ngày trước mùa đông này rất lâu. Anh dựng bó củi bên hiên, ngồi xuống bậc thềm bên cạnh cha và kể lại bằng giọng bình thản rằng lối mòn lên nương sáng nay đã có người đi lại như cũ. Dấu chân mới in trên mặt đường mòn ở nhiều đoạn, và ở đoạn qua khe suối Cạn, mấy người đi nương còn dừng lại một lúc bên miệng hố cũ đã được trai bản lấp lại bằng phẳng từ hôm sau buổi lễ. Mặt đất ở đó giờ chỉ còn là một vệt đất mới lẫn trong lá khô, không ai còn đứng nhìn nó với ánh mắt sợ hãi như những ngày trước nữa. Thao ngồi nghe con trai kể, ông gật đầu chậm rãi, trong lòng ông rõ một điều mà ông không cần nói thành lời với con. Rằng một lối mòn rừng trở lại bình thường trong bước chân của dân bản chính là dấu hiệu chắc chắn nhất cho thấy mùa đông dữ dội vừa qua đã thật sự khép lại. Chắc chắn hơn bất cứ lời tuyên bố nào ở sân đình. Bà Mến từ trong bếp gọi hai cha con vào ăn cơm, bữa cơm chiều của nhà họ Hà hôm ấy có thêm món khoai mới của rẫy nhà. Ba người ăn chậm rãi trong gian nhà ấm hơi bếp, câu chuyện trên mâm cơm chỉ quanh quẩn những việc thường ngày của nhà nông khi tết đang tới gần. Việc quét dọn nhà cửa, việc chuẩn bị lá dong và gạo nếp, việc sửa lại hàng rào phía sau nhà đã bị gió đông làm nghiêng trong những tuần vừa qua.

Chương khác

Xem thêm