NGŨ THÔNG THẦN MIẾU HOANG BẾN ĐÒ - Chương 14: Tích Ngôi Miếu Sau Rặng Tre

Chiều ngày mồng mười tháng Chín, Bảy Đò dẫn Trần Huyền Cơ tới nhà cụ Tư Lan ở ngõ gần bến đò cũ. Nhà cụ Lan là một căn nhà nhỏ lợp ngói cũ, sân trước…

Nội dung chương

Chiều ngày mồng mười tháng Chín, Bảy Đò dẫn Trần Huyền Cơ tới nhà cụ Tư Lan ở ngõ gần bến đò cũ.

Nhà cụ Lan là một căn nhà nhỏ lợp ngói cũ, sân trước trồng mấy luống rau và một cây khế già. Cụ ngồi trên chiếc ghế tre ngoài hiên, tay phe phẩy quạt nan, mắt nhìn ra ngõ như người đã quen chờ khách qua lại. Bảy lên tiếng chào từ ngoài cổng.

- Cụ Tư Lan ơi, cháu Bảy đò đây ạ. Cháu dẫn một người quen tới thăm cụ đây.

- Bảy đấy à. Vào nhà đi cháu, cổng không khóa đâu.

- Đây là bác Cơ, người làng bên, đang ở nhờ nhà cháu ít ngày ạ.

- Chào cụ ạ. Tôi nghe anh Bảy nói cụ là người sống lâu nhất quanh bến này, nên mạo muội tới thăm cụ.

Cụ Lan ngẩng lên nhìn ông một lúc lâu bằng đôi mắt đã mờ đục của người ngoài bảy mươi. Cái nhìn của cụ chậm rãi, từ cây gậy trong tay ông lên tới gương mặt ông. Rồi cụ gật đầu, chỉ tay vào chiếc ghế tre bên cạnh.

- Ông ngồi đi. Người làm nghề như ông, tới tìm tôi chiều nay, chắc không phải để uống nước chè không đâu nhỉ.

- Cụ tinh ý quá. Tôi uống nước chè của cụ, và cũng xin hỏi cụ một chuyện xưa của vùng này.

- Chuyện xưa vùng này thì tôi biết nhiều lắm. Ông cứ hỏi, biết tới đâu tôi kể tới đó.

Bảy rót nước chè ra ba chén, đặt lên chiếc bàn tre nhỏ giữa hiên. Ông nâng chén, uống một ngụm, rồi vào chuyện bằng giọng thong thả. Ông không nhắc tới nhà họ Phạm, cũng không nhắc tới lớp hắc khí mình đã thấy.

- Tôi đi qua bến cũ, thấy sau rặng tre có một ngôi miếu nhỏ bỏ hoang. Cụ cho tôi hỏi, ngôi miếu ấy thờ vị nào vậy cụ.

Cụ Lan ngừng quạt, nhìn ông chằm chằm một lúc, rồi hạ giọng xuống hẳn.

- Ông hỏi đúng ngôi miếu mà mấy chục năm nay không ai dám nhắc tới tên đấy.

- Miếu bỏ hoang thì nhiều nơi có. Sao ngôi miếu này lại không ai dám nhắc, thưa cụ.

- Vì cái thờ trong miếu ấy không phải thần lành. Người xưa kể lại, đó là miếu thờ Ngũ Thông Thần đấy ông ạ.

Ông đặt chén nước xuống bàn, ngồi thẳng người lên. Hai chữ Ngũ Thông ông đã từng nghe qua trong những tích truyện truyền đời của nghề. Nhưng nghe ở chính nơi có ngôi miếu thật, từ miệng người già nhất vùng, là một chuyện hoàn toàn khác.

- Cụ kể cho tôi nghe tích của vị ấy được không cụ. Tôi chỉ mới nghe loáng thoáng qua sách cũ thôi.

- Tôi kể theo lời ông bà tôi kể lại, ông nghe thì nghe, chớ coi là chuyện tôi dám chắc trăm phần đâu nhé.

- Dạ, cụ cứ kể. Chuyện truyền miệng thì tôi nghe theo lối truyền miệng, cụ ạ.

Cụ Lan gật đầu, nhìn ra phía rặng tre xa xa sau mấy mái nhà, rồi bắt đầu kể bằng giọng đều đều của người đã kể câu chuyện này rất ít lần trong đời.

- Người xưa nói, Ngũ Thông Thần vốn không phải thần ở đất này. Tích ấy theo người buôn từ phương Nam xa, từ đất Giang Nam bên kia biên giới mà sang.

- Thế dân mình lập miếu thờ từ bao giờ, cụ còn nhớ không.

- Nghe nói từ thời ông cố của tôi còn trẻ. Ngày ấy bến đò này sầm uất, thuyền buôn qua lại đông, người ta mang theo cả vía lẫn lộc của xứ người.

- Rồi sao nữa cụ. Miếu ấy ngày xưa có đông người tới lễ không.

- Đông chứ ông. Nhất là những người làm ăn đang cơn túng quẫn. Người xưa bảo, cầu tài ở miếu ấy thì lộc tới nhanh lắm, nhanh tới mức người trong nhà chưa kịp mừng đã thấy sợ.

Câu nói ấy làm ông ngồi yên thêm một lúc. Lộc tới nhanh tới mức chưa kịp mừng đã thấy sợ. Ông ghi nhớ nguyên câu nói của cụ, không chen ngang, để cụ kể tiếp theo mạch của mình.

- Nhưng lộc ấy không phải lộc cho không đâu ông ạ. Truyền thuyết trong vùng kể rằng, thứ thần ấy cho tài lộc nhanh nhưng đòi cái giá rất đắt.

- Cái giá ấy trả bằng gì, theo lời người xưa kể, thưa cụ.

- Người xưa kể mơ hồ lắm, không ai nói rõ ràng thành lời được đâu. Chỉ nói là giá ấy rơi vào người thân trong nhà của kẻ cầu khấn, nhất là người đàn bà gần gũi nhất với kẻ ấy.

- Cụ kể thế là ở mức người xưa truyền lại cho nhau thôi, phải không cụ.

- Đúng thế ông ạ. Là lời truyền miệng, là tích kể trong nhà, chớ không phải chuyện tôi tận mắt thấy mà dám đoan chắc.

Ông gật đầu chậm rãi. Ông hiểu rõ giá trị của lời kể này, và cũng hiểu rõ giới hạn của nó. Đây là truyền thuyết của một vùng đất, không phải chứng cứ về bất cứ nhà nào đang sống ở thị trấn này. Ông giữ ranh giới ấy rất chặt trong lòng mình.

- Thế trong miếu ấy có gì, cụ còn nhớ người xưa mô tả không.

- Người xưa nói trong miếu có mấy pho tượng đất nung ngồi thành hàng trên bệ thờ. Đếm cụ thể mấy pho thì mỗi người kể một khác, tôi không dám nói chắc con số.

- Cụ không nói chắc thì tôi không ghi chắc. Cụ kể thêm cho tôi nghe về lệ của miếu ấy đi cụ.

- Lệ của nó, theo lời truyền, là cầu được thì phải tạ lễ lớn, và cái tạ ấy không dừng ở mâm cao cỗ đầy đâu ông ạ.

- Ý cụ là cái giá cứ kéo dài mãi về sau, phải không cụ.

- Người xưa dặn nhau thế này. Đã bước chân vào cầu lộc ở miếu ấy thì lộc theo về nhà, mà họa cũng theo về nhà, không tách ra được.

Gió chiều thổi qua cây khế già, mấy quả khế chín rụng xuống sân nghe tiếng bịch khẽ. Cụ Lan dừng kể, nâng chén nước uống một ngụm, mắt vẫn nhìn xa về phía bến cũ. Bảy ngồi bên cạnh ông, lặng thinh từ đầu tới giờ, mặt không giấu được vẻ căng thẳng.

- Cụ ơi, thế sao miếu lại bỏ hoang mấy chục năm nay. Không ai tới lễ nữa là vì sao ạ.

- Vì người ta sợ rồi cháu ạ. Sợ tích cũ ứng vào nhà mình thì không ai cứu nổi.

- Có chuyện gì làm người ta sợ tới mức bỏ hẳn ngôi miếu không, cụ nhỉ.

- Có chứ ông. Nhưng chuyện ấy dài, để tôi kể ông nghe vào một buổi khác thong thả hơn. Chiều nay tôi mới nói với ông được phần gốc của tích thôi.

Ông không gặng hỏi thêm. Người già kể chuyện xưa có nhịp của họ, và ông biết ép một buổi kể dài hơn sức của cụ lúc này là điều không nên. Phần gốc cụ vừa kể đã đủ cho ông một hướng rất rõ.

Ông ngồi lại thêm một lúc, hỏi cụ mấy chuyện thường ngày cho không khí dịu xuống. Cụ kể chuyện bến đò thời còn trẻ, chuyện nước sông năm lụt lớn, chuyện chợ cá ngày xưa họp ngay trên cầu ván. Những chuyện ấy nhẹ nhàng, không còn bóng dáng ngôi miếu hoang.

Ông hỏi thêm cụ về dấu hiệu của ngôi miếu trong những năm còn người qua lại, theo lời người xưa truyền lại.

- Ngày miếu còn người tới lễ, người qua bến có thấy điều gì lạ quanh miếu không cụ.

- Người xưa kể, những năm ấy, cứ nhà nào trong vùng bỗng dưng phất lên nhanh bất thường thì người ta lại nhìn nhau mà không ai dám nói to.

- Họ không dám nói to điều gì, thưa cụ.

- Họ sợ nói ra thì mang họa vào miệng. Chỉ rỉ tai nhau rằng, lộc ở miếu ấy tới thì phải để ý người trong nhà mình trước tiên.

- Để ý người trong nhà là để ý điều gì, cụ còn nhớ lời dặn ấy không.

- Lời dặn truyền lại là thế này. Thấy người nhà xanh xao, mất ngủ, sụt sức không rõ cớ, thì phải ngờ ngay tới cái lộc bất thường trong nhà mình.

Ông nghe câu dặn ấy, tay cầm chén nước khẽ dừng lại một nhịp. Ông không nói gì thêm, cũng không để lộ điều gì trên gương mặt. Lời truyền miệng của người xưa và những gì ông tận mắt thấy ở thị trấn này đang tiến lại gần nhau hơn ông tưởng.

- Lời dặn ấy người xưa truyền cho nhau để tự cứu nhau đấy, cụ nhỉ.

- Đúng thế ông ạ. Biết mà tránh thì còn kịp. Không biết, cứ mừng lộc tới, thì lúc nhận ra đã muộn mất rồi.

Trước khi ra về, ông đứng ở cổng, quay lại hỏi cụ một câu cuối.

- Cụ ạ, theo cụ, người trong vùng ngày nay còn ai nhớ tích ngôi miếu ấy nữa không.

- Ít lắm ông ạ. Người trẻ không biết, người già biết thì cũng không muốn nhắc. Chỉ còn mấy người như tôi, sống gần bến cũ, là còn giữ tích ấy trong đầu thôi.

- Vậy lời cụ kể chiều nay quý lắm. Tôi cảm ơn cụ đã dành buổi chiều cho tôi.

- Ông là người làm nghề, tôi kể cho ông là kể đúng người rồi. Nhưng tôi dặn ông một câu, ông nhớ cho kỹ.

- Cụ cứ dặn, tôi nghe đây ạ.

- Tích ấy là tích truyền miệng, đúng sai không ai dám đoan chắc. Ông nghe để biết đường mà tránh, chớ lấy nó mà luận vào nhà nào cụ thể, tội cho người ta.

- Cụ dặn rất phải. Tôi chỉ nghe tích để hiểu đất này, chưa luận vào nhà nào cả, cụ yên tâm.

Cụ Lan gật đầu, chống tay đứng dậy tiễn hai người ra cổng. Ông và Bảy đi chậm trên con ngõ nhỏ về phía bến đò, nắng chiều đã ngả vàng trên mặt sông.

Đi được một quãng, Bảy mới lên tiếng, giọng nhỏ hẳn đi.

- Ông nghe cụ kể xong, ông thấy thế nào ông. Tích ấy có giống chuyện ông đang nghĩ trong đầu không.

- Giống ở phần gốc, anh ạ. Nhưng lời cụ kể là truyền thuyết, tôi không được phép lấy nó làm chứng cứ cho bất cứ điều gì.

- Thế ông tính sao nữa ông. Nghe xong tích rồi, mình làm gì tiếp.

- Mai tôi qua nhà cụ một buổi nữa, nghe cụ kể nốt phần còn lại. Phần người thật việc thật trong truyền thuyết, nếu cụ còn nhớ.

- Dạ, mai tôi lại đưa ông qua. Cụ quý ông rồi đấy, cụ ít kể chuyện xưa cho người lạ lắm.

Ông gật đầu, bước tiếp bên bờ sông trong nắng chiều nhạt dần. Trong đầu ông, tích Ngũ Thông Thần đã có hình hài ở mức truyền thuyết của vùng đất này. Nhưng ông tự dặn mình rất rõ, truyền thuyết mới chỉ là truyền thuyết. Con đường từ truyền thuyết tới sự thật của một căn nhà cụ thể còn dài, và ông phải đi từng bước bằng chứng cứ tận mắt.

Chương khác

Xem thêm