THẦN NGƯ CÁ HÔ Ở VÀM NAO - Chương 43: Dây Tời Căng Như Dây Đàn
Từ không giờ hai mươi tới không giờ bốn mươi. Đường cào dọc đáy vực của dàn lưới thép đổi trạng thái từng chút một mà người tinh ý nhất trên ghe cũng…
Nội dung chương
Từ không giờ hai mươi tới không giờ bốn mươi. Đường cào dọc đáy vực của dàn lưới thép đổi trạng thái từng chút một mà người tinh ý nhất trên ghe cũng phải mất một lúc mới gọi tên được sự thay đổi đó. Mười phút đầu sau khi ông Thọ đặt tay lên sợi cáp, nhịp rung mảnh và đều của vật sống lớn ở gần đường lưới vẫn giữ nguyên khoảng cách. Ghe kéo lưới đi chậm và sợi cáp chỉ căng ở mức của một khung lưới nặng đang cào qua đáy bùn. Rồi khoảng cách giữa các nhịp rung ngắn dần lại. Nhịp rung không còn cách nhau những khoảng lặng đều nữa, mà dồn lại gần nhau hơn, mạnh hơn, và bắt đầu kéo sợi cáp lệch hẳn sang một phía. Như thể vật sống ở dưới sâu không còn nằm yên bên cạnh đường lưới mà đang bị chính đường cào của dàn lưới dồn sát vào thân nó.
Tân là người cảm được sự thay đổi đó đầu tiên qua trụ tời. Trống tời đang quay đều ở trạng thái khóa kéo bỗng bị giật ngược lại từng nhịp ngắn, cần tời trong tay anh rung lên theo một nhịp mà anh chưa từng gặp trong ba đêm cào trộm trước. Và sợi cáp từ ròng rọc cần cẩu xuống mặt nước bắt đầu phát ra một thứ tiếng rất khẽ khi nó cọ vào ròng rọc dưới sức căng tăng dần. Anh báo ngay về phía giữa ghe: cáp đang căng lên bất thường, không giống mắc bùn, không giống kéo qua bãi đá nhỏ. Sơn ở đuôi ghe cùng lúc đó báo dây tay của anh bị dàn phao kéo giật về phía sau, phao không còn trôi theo ghe nữa mà đứng lại một chỗ trên mặt nước rồi bị kéo chìm xuống một đoạn ngắn trước khi nổi lên lại. Hai báo cáo đó gặp nhau ở giữa ghe, nơi Hùng đang đứng, gần như trong cùng một phút.
Đúng không giờ bốn mươi ngày hai tháng mười một, sợi cáp tời căng tới cực đại. Ông Thọ đứng dậy khỏi ghế hoa tiêu, đi nhanh dọc mạn ghe về phía trụ tời trong lúc thân ghe chao mạnh hơn hẳn, và ông nhìn thấy sợi cáp thép to bằng cổ tay. Sợi cáp Tân vừa thay mới hôm hai mươi sáu tháng mười và khoe chịu được sức kéo của cả con trâu nước, giờ căng thẳng như một sợi dây đàn khổng lồ vắt từ ròng rọc cần cẩu xuống mặt nước tối. Nó không còn rung những nhịp mảnh nữa. Nó rung bần bật thành từng đợt dài. Mỗi đợt rung làm cả cần cẩu sắt ở mũi ghe rung theo, làm trụ tời dưới chân Tân rung theo, và làm mặt nước ngay dưới sợi cáp xé ra thành những vòng sóng nhỏ liên tục dù ghe gần như không di chuyển. Ông Thọ đặt tay lên sợi cáp một lần nữa, và lần này ông phải rút tay lại ngay, vì sức căng và nhịp rung của nó đã mạnh tới mức lòng bàn tay ông tê đi trong một nhịp.
Ông nói lớn cho cả ghe nghe, giọng ông át cả tiếng máy ghe đang gầm thấp: đá ngầm không rung như vật sống. Ông nói đá nằm chết một chỗ dưới đáy, lưới mắc vào đá thì cáp chỉ giật một lần rồi đứng cứng hoặc đứt. Đá không tự đổi vị trí, không kéo cáp lệch sang một phía, không làm phao chìm xuống rồi nổi lên như có hơi thở ở dưới sâu. Nhịp rung bần bật trong sợi cáp lúc không giờ bốn mươi là nhịp của một vật sống rất lớn đang bị dồn vào đường lưới và đang tìm cách thoát ra khỏi vòng lưới đang khép lại quanh nó ở đáy vực. Ông đề nghị dứt khoát và rõ ràng trước mặt cả đội ghe: hạ ga ngay, nhả tời cho lưới chùng xuống, để vật sống ở dưới sâu tự tìm đường ra khỏi miệng lưới, dù phải bỏ hẳn mẻ lưới của đêm nay. Ông nói nếu cứ tăng sức kéo trong lúc cáp đã căng như dây đàn, dàn lưới thép mắt dày ở dưới sâu sẽ siết thẳng vào thân vật sống đó. Và chuyện gì xảy ra sau đó ở miệng vực trong đêm triều cường thì không người nào trên chiếc ghe này tính trước được.
Trước khi Hùng lên tiếng, ông Thọ nói thêm một phần mà ông giữ từ lúc đặt tay lên cáp lần đầu trong đêm nay. Ông nói ông đã giữ cáp tời trên ghe sông mấy chục năm, từ thời lưới gai của phường chài tới lưới thép của ghe sắt. Và tay ông phân biệt được từng loại vật nằm dưới một dàn lưới đang cào: bùn mềm cho nhịp rung trơn và đều. Cá đàn nhỏ cho nhịp rung nhẹ và rời, cá lớn đơn độc cho nhịp giật mạnh từng cái một khi nó quẫy trong lưới. Nhịp đang truyền lên sợi cáp lúc này không thuộc bất cứ loại nào trong ba loại đó. Nó nặng hơn cá lớn thường rất nhiều, nó đều như một nhịp thở chậm của một thân thể khổng lồ đang nằm dưới đáy vực, và quan trọng nhất. Nó đang đổi hướng: hai đợt rung đầu kéo cáp thẳng xuống đáy, đợt rung sau kéo cáp lệch hẳn về phía bờ Đồng Tháp, nơi miệng xoáy ngầm của vực mở ra. Một tảng đá ngầm, dù lớn tới đâu, cũng không tự đổi hướng kéo cáp giữa đáy sông như vậy. Ông nói xong, ông nhìn thẳng vào Hùng, vì ông biết đây là lần can cuối cùng của một hoa tiêu trên chiếc ghe này còn có thể thay đổi được đường đi của đêm án.
Hùng bước tới trụ tời, hắn đặt cả hai tay lên sợi cáp căng cứng, giữ tay ở đó qua hai đợt rung dài, rồi hắn ngẩng lên nhìn ông Thọ. Hắn nói hắn cũng cảm được cáp đang rung, nhưng thợ sông nào đi qua mùa nước nổi cũng biết đáy vực Vàm Nao đầy đá ngầm xếp thành dãy, ghe của dân xóm từng mắc đá ở miệng vực tới mức phải cắt lưới bỏ của mà về. Hắn nói dàn lưới đêm nay nhiều khả năng đã móc vào một tảng đá ngầm lớn ở đáy vực. Sức kéo của ghe cộng với dòng nước triều đang xếp xoáy làm tảng đá lăn chậm dưới khung lưới nên cáp mới rung như vật sống trong mắt một người hoa tiêu đã lớn tuổi và đã ngồi ở mũi ghe quá lâu trong đêm. Hắn nói tới đó, hắn ra lệnh cho Tân tăng ga kéo: máy ghe tăng thêm một mức ga, tời khóa chặt không nhả. Kéo thẳng cho khung lưới hoặc bứt qua tảng đá hoặc kéo tảng đá lăn khỏi đường cào, rồi tiếp tục đường cào dọc đáy vực như kế hoạch.
Tân nghe lệnh, tay anh đặt trên cần ga, nhưng anh nhìn sang ông Thọ một nhịp trước khi tăng ga. Ông Thọ nhìn lại anh và lắc đầu một lần, rất chậm, trước mặt cả Hùng. Tân im lặng, rồi anh làm theo lệnh của chủ ghe, vì trên chiếc ghe này, lệnh kéo lưới thuộc về chủ ghe và anh là thợ máy giữ tời theo lệnh đó. Máy ghe gầm lên một mức ga cao hơn, cả thân ghe sắt rung theo tiếng máy, sợi cáp căng thêm một đoạn nữa và tiếng rung bần bật của nó đổi thành một thứ tiếng đều và nặng hơn. Như một sợi dây đàn bị kéo căng tới gần giới hạn đứt mà vẫn bị ép căng thêm từng chút một. Sơn ở đuôi ghe phải quấn dây tay quanh trụ nhỏ ở đuôi và tỳ cả người vào mạn ghe, vì dàn phao phía sau bị kéo giật mạnh hơn trước gấp nhiều lần sau lệnh tăng ga.
Ông Thọ trở về mũi ghe, nhưng lần này ông không ngồi xuống ghế hoa tiêu nữa. Ông đứng ở mũi ghe, một tay vịn cần cẩu đang rung, mắt nhìn xuống mặt nước ngay phía trước mũi ghe. Nơi những vòng bọt trắng nhỏ bắt đầu xuất hiện thưa thớt rồi dày dần lên trong bóng tối, dù dàn lưới ở dưới sâu còn cách mặt nước cả một vùng nước tối không nhìn thấy được. Ông ghi nhanh vào sổ tay nghề trong lúc đứng: không giờ bốn mươi ngày hai tháng mười một, dây tời căng cực đại và rung bần bật như dây đàn. Hoa tiêu nói rõ đá ngầm không rung như vật sống và đề nghị hạ ga nhả tời ngay, chủ ghe cho là mắc tảng đá ngầm và ra lệnh tăng ga kéo, lời can của hoa tiêu bị bỏ qua lần cuối trong đêm án. Ông cất sổ, tay ông vẫn đặt trên cần cẩu, và ông cảm được qua lớp sắt lạnh đó một điều mà ông không ghi vào sổ vì chưa gọi tên được thành lời: nhịp rung dưới đáy vực không yếu đi sau khi ghe tăng ga. Nó đang mạnh lên, đều hơn, và bắt đầu kéo cả chiếc ghe theo nhịp của nó.
Sơn từ đuôi ghe đi lên giữa ghe, anh đứng cạnh trụ tời, nói nhỏ với ông Thọ rằng đây là lần đầu tiên trong mùa nước này anh thấy một sợi cáp tời rung tới mức làm rung cả cần cẩu sắt. Và anh hỏi ông một câu mà anh đã giữ từ đêm hai mươi tháng mười, khi ông kể cho anh nghe hình dạng của con cá lớn ở vực này trên ghe nhỏ. Anh hỏi vật ở dưới sâu lúc này có phải là con cá đó không. Ông Thọ trả lời anh thành thật trong giới hạn của một hoa tiêu chỉ mới cảm được nhịp rung qua sợi cáp: ông chưa thấy thân cá, chưa thấy lưng, vây hay mắt cá trong đêm nay. Nên ông không gọi tên nó trước mặt cả đội ghe, nhưng ông biết chắc nó là một vật sống khổng lồ, lớn hơn bất cứ con cá nào anh từng kéo lên ghe trong mùa nước này, và nó đang ở trong vòng lưới của ghe mình. Sơn nghe xong, anh quay về đuôi ghe, quấn lại vòng dây tay vào cổ tay, đứng tỳ người vào mạn ghe chắc hơn trước, và không hỏi thêm câu nào nữa trong đêm.
Ở khoang máy, Tân cho máy ghe chạy ở mức ga Hùng đã lệnh, một tay anh giữ cần ga, một tay anh không rời khỏi cần nhả tời, dù chủ ghe đã lệnh khóa tời. Ông Thọ nhìn thấy bàn tay đó của Tân khi đi ngang trụ tời. Và ông hiểu thợ máy trẻ đang giữ sẵn cho cả ghe một lối thoát cuối cùng mà anh không dám nói thành lời trước mặt chủ ghe: nếu sức kéo dưới đáy vượt qua giới hạn của sợi cáp. Chính tay Tân sẽ là tay nhả tời đầu tiên. Nhưng trong mốc không giờ bốn mươi đó, chưa có người nào trên ghe nhả tời cả, sợi cáp vẫn căng như dây đàn giữa ròng rọc cần cẩu và mặt nước tối của miệng vực. Và chiếc ghe cào sắt hai mươi tấn vẫn đang bị giữ lại giữa hai sức kéo ngược nhau: sức máy ghe gầm hết mình ở mặt nước, và sức của vật sống khổng lồ đang thức dậy ở đáy vực sâu nhất vùng.