THẦN NGƯ CÁ HÔ Ở VÀM NAO - Chương 50: Sẹo Trắng Trên Vây Lưng Cá
Sáu ngày sau đêm án, chiều ngày tám tháng mười một năm 2027, nước ở Vàm Nao đã rút xuống thấy rõ so với đêm triều cường đỉnh. Bãi bồi bờ An Giang lộ ra…
Nội dung chương
Sáu ngày sau đêm án, chiều ngày tám tháng mười một năm 2027, nước ở Vàm Nao đã rút xuống thấy rõ so với đêm triều cường đỉnh. Bãi bồi bờ An Giang lộ ra một vệt bùn non dài và ướt, những gốc bần ở cửa rạch nhỏ đứng trên mặt bùn chớ không còn ngập nửa thân trong nước như đêm ngày một. Và dòng sông Tiền chảy qua ngã ba đã trở lại nhịp chảy bình thường của những ngày cuối mùa nước nổi. Ông Thọ đi cùng cán bộ Dương Thị Út ra điểm đất cao ở bờ An Giang nhìn thẳng ra miệng vực. Theo lời hẹn của chị từ hôm ký giấy bán ghe ở ủy ban: hồ sơ đêm án của chị còn thiếu một mục ghi nhận cuối cùng về tình trạng của con cá ở vực. Và chị muốn ghi nhận mục đó bằng mắt của chính cán bộ thủy sản, với ông Thọ đi cùng làm người đối chiếu của nghề sông, chớ không dựa vào lời kể của bất cứ ai khác.
Chị Út mang theo ống nhòm của điểm trực bến. Hai người đứng ở điểm đất cao gần một giờ đồng hồ trong buổi chiều đó, nhìn mặt nước ở miệng vực qua ống nhòm chuyền tay nhau. Trong lúc nước cuối mùa chảy chậm và đàn cá nhỏ tụ thành vệt ở mép đường nước đục như mọi buổi chiều bình thường ở Vàm Nao. Ông Thọ không nói trước điều gì về việc có thấy cá hay không, vì ông đã giữ lệ này từ đầu mùa: cá ở vực hiện hay không hiện là việc của cá. Người ở phía bờ chỉ ghi lại điều mình thật sự nhìn thấy, vào đúng lúc mình thật sự nhìn thấy nó. Đạt ở lại xưởng ghe trong buổi chiều đó, bà Năm ở nhà chuẩn bị bữa cơm chiều, và ở điểm đất cao này chỉ có ông Thọ và cán bộ Út. Hai người đã ở hai đầu của cùng một hồ sơ từ ngày chị xuống bến ghi sổ ghe lạ hôm mười hai tháng mười tới giờ.
Vào khoảng cuối buổi chiều, khi mặt trời đã xuống thấp và ánh sáng trên mặt sông chuyển sang một màu vàng đục, chị Út đang giữ ống nhòm bỗng gọi ông Thọ bằng một tiếng ngắn và chắc. Chị nói có một sống lưng rất lớn đang lướt chậm qua miệng vực ở khoảng nước giữa dòng. Ông Thọ nhận ống nhòm từ tay chị, đưa lên mắt, và ông nhìn thấy điều chị vừa thấy: một sống lưng xám mốc khổng lồ lướt chậm một quãng ngắn ngay dưới mặt nước của miệng vực rồi trượt sâu xuống. Và trên phần vây lưng cao của sống lưng đó, nổi rõ qua ống nhòm trong ánh sáng cuối ngày. Là một vệt trắng dài chạy dọc theo mép vây, đúng vị trí đã bị dàn lưới thép siết đỏ và rớm máu lúc một giờ ba mươi ngày hai tháng mười một. Đã rách toạc lúc lưới bung ra trong khoang nước bên mạn ghe, và đã loang máu giảm dần trong vệt nước sau đuôi cá ở bãi bồi rạng sáng hôm đó. Vệt trắng đó là giai đoạn vết thương thứ 4 ở vây lưng của cá: vết thương đã khép sẹo thành một vệt trắng dài, lành lại theo cách của một thân cá sống ở đáy vực sâu, không còn rớm máu và không còn loang ra mặt nước nữa.
Ông Thọ hạ ống nhòm xuống, ông xác nhận với cán bộ Út bằng đúng những lời cần ghi vào hồ sơ, chậm và rõ từng phần. Ông nói sống lưng và vây lưng vừa lướt qua miệng vực là của con cá hô khổng lồ ở vực sâu Vàm Nao, con cá đã mắc lưới trong đêm án. Ông nói vệt trắng trên vây lưng của nó là giai đoạn vết thương thứ 4 và là giai đoạn cuối cùng trong bốn giai đoạn vết thương của mùa nước này: siết đỏ và rớm máu, rách toạc, máu loang giảm dần, và khép sẹo thành vệt trắng. Và ông nói rõ phần quan trọng nhất cho hồ sơ của chị được chính xác: lần nhìn thấy này không tính là lần lộ dấu mới của Thần Ngư. Cá không hiện thân trước người ở tuyến này, nó không trồi lên mặt nước trước mặt hai người đang đứng ở bờ, nó chỉ lướt qua miệng vực của nó như mọi ngày trong đời sống của nó ở vực sâu. Và việc nhìn thấy vệt sẹo của nó là một ghi nhận từ xa qua ống nhòm của cán bộ thủy sản, chớ không phải một lần cá tự lộ dấu trước đội ghe hay trước dân xóm. Tổng số lần lộ dấu của Thần Ngư trong toàn bộ mùa nước này vẫn đóng ở bốn lần: dấu nước, mắt xanh, lưng và vây, và hiện thân trọn trong đêm án lúc một giờ ba mươi ngày hai tháng mười một.
Chị Út ghi đầy đủ những lời đó vào sổ ghi nhận của mình ngay tại điểm đất cao, ghi ngày giờ là chiều ngày tám tháng mười một năm 2027, ghi rõ phương tiện ghi nhận là ống nhòm từ bờ An Giang. Ghi rõ đối tượng ghi nhận là sống lưng xám mốc và vây lưng có vệt trắng dài, và ghi rõ kết luận của người đối chiếu nghề sông đi cùng: vết thương ở vây lưng cá đã khép sẹo. Chị gấp sổ lại và nói với ông Thọ rằng hồ sơ đêm án của chị tới đây là khép trọn: biên bản ban đầu ở bãi bồi, lời thừa nhận của ông. Lời thề của chủ ghe, giấy bán ghe hai chữ ký có sao kê, và bây giờ là ghi nhận con cá ở vực còn sống và vết thương của nó đã thành sẹo. Ông Thọ nghe chị nói, ông nhìn ra miệng vực một lần nữa bằng mắt thường: mặt nước đã phẳng lại hoàn toàn sau quãng sống lưng lướt qua, đàn cá nhỏ vẫn tụ yên ở mép đường nước đục. Và vực sâu Vàm Nao trở lại là một vùng nước sâu bình thường trong buổi chiều cuối mùa. Giữ con cá của nó ở dưới đáy như nó đã giữ mấy chục năm qua trước khi chiếc ghe cào sắt hai mươi tấn về bến hồi đầu tháng mười.
Ông Thọ về tới nhà khi trời vừa tối. Bà Năm đang chờ ông ở gian trong, trước bàn thờ tổ nghề, với ba nén nhang chưa châm đặt sẵn trên bàn thờ như bà vẫn làm mỗi tối từ đầu mùa nước tới giờ. Ông đứng trước bàn thờ, châm ba nén nhang bằng ngọn đèn dầu nhỏ, và ông thắp nhang chậm rãi như mọi lần, trong gian nhà yên tĩnh của một buổi tối không còn ghe cào nào chờ ông ở rạch nhỏ. Không còn đêm triều nào ông phải ra sông, và không còn dòng ký nào giữ ông lại trên bất cứ chiếc ghe nào ở bến Vàm Nao nữa. Manh lưới gia bảo đan dây gai mắt to bằng cái tô vẫn treo nguyên trên vách sau bàn thờ, sợi gai khô và sạch, từng nút thắt vẫn nguyên vẹn như ngày ông lau nó hôm hai mươi tám tháng chín đầu mùa. Manh lưới đó đã ở yên trong nhà qua toàn bộ mùa nước nổi này, không bị mang xuống ghe, không bị dùng để bắt cá lại. Và nó sẽ còn ở yên trên bàn thờ này trong những mùa nước tới như một vật gia bảo thờ cúng của một người thợ đã giải nghệ hẳn.
Ông thắp nhang xong, tay ông tự tìm lên cổ mình theo một thói quen cũ của mấy chục năm đi sông, và ông chạm vào khoảng cổ trống trơn của mình. Chiếc khăn rằn đỏ duy nhất của ông, chiếc khăn bà Năm đã giặt riêng hôm một tháng mười, có một góc vá chỉ đen. Chiếc khăn ông đã quấn quanh cổ ra ghe trong đêm triều cường và đã thả xuôi theo vây cá ở khoang nước bên mạn ghe lúc một giờ ba mươi tám ngày hai tháng mười một, không còn ở đó nữa. Nó đã mất hẳn ở vực sâu Vàm Nao, chìm trong nước đục ngoài quầng đèn pha của đêm án, không lấy lại được ở bất cứ ngày nào sau đó, và ông không mua một chiếc khăn đỏ khác để thay vào chỗ của nó trong những ngày qua. Bà Năm đứng bên cạnh chồng trước bàn thờ, bà nhìn tay ông chạm vào cổ trống, bà nói nhỏ lại lời cũ của hai vợ chồng từ năm mới cưới. Lời bà đã nói tối ngày một trước khi ông ra ghe: khăn còn về tới nhà là người còn về tới nhà. Rồi bà nói thêm, chậm rãi, rằng mùa nước này khăn không về, nhưng người đã về, và như vậy là nhà mình còn nguyên. Ông Thọ gật đầu, ông cắm cây nhang cuối cùng lên bàn thờ, và hai ông bà đứng yên một lúc trước manh lưới gia bảo trong khói nhang của buổi tối ngày tám tháng mười một.
Truyện về Thần Ngư cá hô ở Vàm Nao khép lại ở đó, sáu ngày sau đêm án, với những con số và sự thật đã khóa trọn của một mùa nước nổi: bốn đêm cào trộm. Bốn lần lộ dấu, bốn giai đoạn của một vết thương trên vây lưng cá, một chiếc khăn rằn đỏ đã mất ở vực sâu, một dàn lưới thép đã đứt mất ở đáy vực. Một cần cẩu sắt đã gãy đôi, một chiếc ghe cào hai mươi tấn đã được bán bằng giấy tờ có đủ hai chữ ký và sao kê chuyển khoản, và không một người nào chết trong toàn bộ mùa nước này. Từ ngày ông Thọ lau manh lưới gia bảo hôm hai mươi tám tháng chín tới buổi chiều cán bộ thủy sản ghi nhận vệt sẹo trắng qua ống nhòm hôm nay. Thần Ngư vẫn ở vực sâu Vàm Nao, còn sống, mang trên vây lưng mình một vệt sẹo trắng dài làm dấu vết vật chất của đêm nó bị mắc lưới và được thả về sông sâu. Nó không bị giết, không bị phong ấn, không rời khỏi vực sâu của nó. Và mặt nước ở miệng vực trong những buổi chiều cuối mùa lại phẳng yên như chưa từng có một chiếc ghe sắt nào bị kéo giật lùi ngược dòng trong đêm triều cường đỉnh của mùa nước nổi năm 2027.