THAO THIẾT TRÊN ĐỈNH ĐỒNG - Chương 50: Bữa Cơm Ở Thôn Hà Gia
Ngày mười chín tháng tám, Chu Vĩnh Khang tới Bảo tàng tỉnh Hà Nam. Ông đi cùng con gái. Chu Tiểu Đồng lái xe từ Lạc Dương lên Trịnh Châu trong buổi sáng.…
Nội dung chương
Ngày mười chín tháng tám, Chu Vĩnh Khang tới Bảo tàng tỉnh Hà Nam.
Ông đi cùng con gái. Chu Tiểu Đồng lái xe từ Lạc Dương lên Trịnh Châu trong buổi sáng. Ông ngồi ghế sau, mặc áo sơ mi sáng màu, tay đặt yên trên đầu gối. Ba tháng trước, chỉ riêng việc ngồi yên một giờ trên xe mà không đòi ăn cũng là điều không tưởng. Sáng nay ông ngồi suốt chặng đường, nhìn đồng ruộng và những khu đô thị mới chạy qua cửa kính, bụng yên, người yên.
Tuần trước, bác sĩ gia đình tới biệt phủ khám định kỳ cho ông. Cân nặng của ông đã hồi lên bảy mươi tám ký. Vòng bụng đo được một trăm linh hai xăng ti mét. Từ đỉnh điểm bệnh nặng nhất, người ông đã lấy lại được gần hết dáng của một người đàn ông năm mươi lăm tuổi khỏe mạnh. Bác sĩ ghi vào sổ khám một câu ngắn: hồi phục tốt, duy trì theo dõi thường quy. Không còn dòng chữ nào về rối loạn ăn uống nữa.
Chiếc đỉnh được trưng bày trong chuyên đề đồ đồng thời Thương ở tầng hai của bảo tàng.
Nó đứng trong một tủ kính lớn, trên bệ đỡ màu xám, dưới ánh đèn trưng bày dịu. Xung quanh nó là những món đồ đồng khác của cùng thời kỳ: một chiếc tước rượu, hai tấm gương, một bộ nhạc cụ bằng đồng đã xanh patina. Tấm thuyết minh bên cạnh tủ kính ghi lai lịch khảo cổ ngắn gọn: niên đại, nơi phát hiện ở Ân Khư, chất liệu, ý nghĩa của hoa văn Thao Thiết trong tế lễ thời Thương. Không có tên ông. Không có hai tháng trong căn hầm ở Lạc Dương. Không có một dòng nào về bệnh tật.
Chu Vĩnh Khang đứng rất lâu trước tủ kính.
Mặt thú Thao Thiết nhìn ra qua lớp kính, hoa văn nổi rõ dưới ánh đèn. Đôi mắt lồi vẫn là đôi mắt lồi bằng đồng đúc từ ba ngàn năm trước. Nhưng trong cảm nhận của ông buổi sáng hôm ấy, đôi mắt ấy đã khép. Cái trừng trừng từng nhìn ông mỗi lần ông xuống hầm không còn nữa. Cái miệng há rộng không hàm dưới cũng chỉ còn là một hoa văn. Nó không gọi ông. Nó không đói. Nó chỉ là một mặt thú trên một món đồ đồng trong bảo tàng, và người đứng trước nó chỉ là một du khách đứng tuổi hơi gầy.
Bên cạnh chiếc đỉnh, trong cùng tủ kính, là một hộp trưng bày nhỏ hơn. Trong hộp, trên nền vải tối, nằm ba mảnh đá đen được niêm phong theo hồ sơ hiện vật. Nhãn hộp ghi ký hiệu vật đi kèm và mấy dòng chú thích kỹ thuật. Ba mảnh ngọc không được gắn lại vào miệng thú. Chúng nằm riêng, im lìm, như ba mảnh của một câu chuyện mà bảo tàng quyết định chỉ kể một nửa.
Ông Khang nhìn ba mảnh ngọc một lúc. Ông nhớ cảm giác viên ngọc nguyên vẹn dưới tay mình hôm mùng năm tháng tư, mát lạnh và nặng một cách lạ lùng. Ông nhớ câu nói của chính mình trong buổi khánh thành hôm ấy. Ông không nói gì cả trong buổi sáng ở bảo tàng. Ông chỉ đứng, và tuyệt nhiên không đưa tay chạm vào lớp kính.
Có lúc một đoàn học sinh cấp hai đi ngang qua tủ kính, cô giáo hướng dẫn nói về đồ đồng thời Thương bằng giọng đều đều. Mấy đứa trẻ ghé sát kính nhìn mặt thú, có đứa còn bắt chước há miệng ra trêu bạn. Chu Vĩnh Khang đứng lùi lại một bước nhường chỗ cho chúng. Ông nghe cô giáo nói chiếc đỉnh này dùng trong tế lễ của vua chúa thời xưa, chôn theo vua khi vua mất. Cô không nói gì thêm. Ông cũng không cần cô nói gì thêm. Phần còn lại của câu chuyện, ông đã sống qua bằng chính cái bụng của mình.
Ra tới sảnh bảo tàng, Tiểu Đồng hỏi cha có mệt không. Ông lắc đầu.
- Ở nhà mình, cái đỉnh ấy đứng một mình giữa hầm, đèn hắt từ dưới lên, trông nó như chủ của cả căn nhà. - Ông nói. - Ở đây nó đứng chung với bao nhiêu đồ khác, sau một lớp kính, có thuyết minh đàng hoàng. Nó trở lại làm một món đồ rồi. Thế là đúng.
- Cha không tiếc nó ạ? - Tiểu Đồng hỏi. - Mười hai triệu tệ đấy.
- Tiếc chứ. - Ông đáp rất thật. - Nhưng tiếc theo kiểu khác. Cha tiếc hai tháng cả nhà mình sống trong sợ hãi. Tiếc cái ghế chủ tịch thì không. Cái đỉnh này cha mua bằng tiền, nhưng cha trả nó đi bằng nhiều thứ hơn tiền. Trả xong rồi thì thôi, không tính lại nữa.
- Cha xem thế đủ chưa? - Tiểu Đồng hỏi khẽ. - Chiều mình còn hẹn ở thôn.
- Đủ rồi. - Ông đáp. - Đi thôi. Việc khó hơn còn ở phía chiều.
Buổi chiều, xe chạy về phía đông Lạc Dương, tới thôn Hà Gia.
Con đường vào thôn đã khác với hình ảnh trong hồ sơ dự án mà ông từng xem trên bàn họp. Khu đất dự án phía sau thôn đã được rào lại theo ranh giới mới, máy móc đang thi công ở phần đất đã thu hồi xong. Còn dải nhà ở rìa thôn, mười một căn nhà của các hộ chưa di dời, vẫn đứng nguyên theo điều chỉnh quy hoạch. Khói bếp chiều bay lên từ mấy mái nhà. Trẻ con chạy chơi ở đầu ngõ, ngay trên phần đất mà bản quy hoạch cũ từng tô màu đỏ kín mít.
Bà Ngô Tú Anh tiếp ông ở căn nhà được giữ lại của gia đình bà.
Đó là một căn nhà cấp bốn cũ, sân gạch, hiên có giàn mướp. Bà Tú Anh, sáu mươi tám tuổi, tóc bạc buộc gọn, ngồi chờ ở bộ bàn ghế gỗ ngoài hiên cùng Lý Văn Thành và đại diện mấy hộ dân trong thôn. Chu Vĩnh Khang xuống xe, tự đi qua cổng, không để con gái dìu. Ông đứng trước hiên nhà, cúi đầu thật thấp trước bà cụ và những người dân có mặt.
- Tôi là Chu Vĩnh Khang. - Ông nói. - Người ký lệnh cưỡng chế nhà của các ông các bà năm ngoái là tôi. Tiền bồi thường bổ sung, tập đoàn đã trả đủ theo danh sách. Nhưng tiền là tiền của giấy tờ. Hôm nay tôi tới để tự nói lời xin lỗi bằng miệng của tôi. Tôi xin lỗi các ông các bà. Tôi đã lấy nhà của người ta vì tiến độ và vì cái danh của tôi. Việc ấy là tôi sai.
Sân nhà im lặng một lúc. Bà Ngô Tú Anh nhìn ông rất lâu, rồi bà đứng dậy, nói chậm rãi:
- Ông Khang, năm ngoái đoàn chúng tôi lên tập đoàn, người ta đưa tiền hỗ trợ, tôi trả lại. - Bà nói. - Tôi nói tiền này không phải tiền xin lỗi. Hôm nay ông tự tới tận nhà tôi, đứng ở sân nhà tôi mà nói câu này. Thế thì tôi nhận. Lời xin lỗi của ông, tôi nhận.
Lý Văn Thành ngồi bên cạnh, lúc này mới lên tiếng. Ông là người đã đứng đầu cùng bà Tú Anh trong đoàn khiếu kiện suốt một năm.
- Tôi nói thật với ông. - Ông Thành nói. - Hồi nghe tin ông bệnh nặng, trong thôn có người bảo đấy là trời phạt. Tôi không nói theo. Nhà tôi nhận đủ tiền bồi thường bổ sung rồi, giấy tờ rõ ràng, tôi ký nhận đàng hoàng. Hôm nay ông tới, tôi chỉ mong từ nay các ông làm dự án ở đâu thì tính với dân cho đàng hoàng ngay từ đầu. Đừng để phải tới tận nhà nhau trong hoàn cảnh thế này nữa.
- Ông nói đúng. - Chu Vĩnh Khang gật đầu. - Điều kiện bồi thường theo giá thị trường, tôi đã cho ghi thành văn bản ở tập đoàn trước khi từ chức. Từ nay dự án nào của nhà họ Chu cũng phải đi qua cửa ấy trước. Tôi không còn ngồi ghế ấy nữa, nhưng văn bản còn, người làm sau tôi không xé được.
Bà mời ông vào nhà ăn cơm.
Trước khi vào mâm, bà Tú Anh chỉ vào gian bếp nhỏ sau nhà và nói một câu mà Chu Vĩnh Khang nghe xong thì đứng yên một lúc lâu.
- Sáng hôm cưỡng chế, tôi đang nấu dở nồi cháo trong bếp kia cho thằng cháu. - Bà nói. - Cháo chưa chín thì loa gọi ra khỏi nhà. Tôi cứ tiếc mãi nồi cháo ấy. Hôm nay ông ăn cơm ở nhà tôi, là tôi nấu trọn một bữa cho ông ăn. Thế là nồi cháo năm ngoái của tôi cũng coi như nấu xong rồi.
Ông Khang cúi đầu. Ông nhớ con gái đã kể cho ông nghe về nồi cháo này trong đêm ở cạnh hầm, đêm trước phong ấn. Hôm ấy ông đã hứa với con, qua được thì tự tới đây. Ông đã tới, và nồi cháo của bà cụ cuối cùng cũng có người nghe hết câu chuyện của nó.
Mâm cơm chiều của gia đình bà Tú Anh rất thường: một bát cơm trắng, một đĩa rau muống luộc, một bát canh bí nấu tôm, thêm đĩa cá kho nhỏ. Không mâm cao cỗ đầy. Không rượu. Chu Vĩnh Khang ngồi xuống chiếc ghế gỗ, cầm đũa lên. Ông ăn một bát cơm, một ít rau, lưng bát canh. Ông ăn chậm, nhai kỹ, như mọi bữa ăn của ông trong ba tháng nay.
Ăn xong một bát, ông đặt đũa xuống.
- No rồi. - Ông nói, và mỉm cười với chính mình trước khi mỉm cười với mọi người. - Lâu lắm rồi tôi mới biết thế nào là no.
Bà Tú Anh gắp thêm thức ăn vào bát ông theo thói quen của người già tiếp khách, rồi bà khựng lại và rút đũa về, gật đầu:
- No thì thôi. - Bà nói. - Người biết no là người khỏe rồi.
Trên đường về Lạc Dương, trời đã nhá nhem tối. Chu Vĩnh Khang bảo tài xế chạy chậm qua khu đất dự án đã điều chỉnh. Xe đi chậm qua rìa thôn Hà Gia. Từng nhà trong thôn lần lượt lên đèn, ánh đèn vàng hắt ra từ những ô cửa của những căn nhà từng suýt bị xóa khỏi bản đồ quy hoạch. Ông ngồi yên, tay đặt lên bụng mình, lắng nghe một lần cuối như một thói quen cũ.
Trong bụng ông không có tiếng gầm nào nữa. Chỉ có sự yên tĩnh của một bữa cơm vừa ăn xong, và cảm giác no bình thường của một người thường.