Âm bản thứ 13 - Chương 1: Hộp không người gửi
Chiều thứ Bảy mưa quệt dọc ô cửa kính hẹp. Nguyễn An Linh cúi xuống bàn gỗ, tay cầm dao trổ, cắt một tấm ảnh gia đình chụp từ thập niên tám mươi. Góc…
Nội dung chương
Chiều thứ Bảy mưa quệt dọc ô cửa kính hẹp. Nguyễn An Linh cúi xuống bàn gỗ, tay cầm dao trổ, cắt một tấm ảnh gia đình chụp từ thập niên tám mươi. Góc trái bị nước thấm làm nhòe mảng lớn, khuôn mặt người mẹ chỉ còn vệt môi đen. Linh đã phục chế gần xong phần da thịt, chỗ lem đó cần một lớp sơn dầu trong suốt rồi để khô một đêm.
Bên ngoài tiếng chuông cửa vọng vào nhà trước. Giọng nam vọng vọng gần: “Bưu phẩm. Ký nhận.”
Linh đặt dao trổ xuống, kéo tấm vải phủ kín mặt ảnh. Cô ra mở cửa. Người giao hàng mặc áo mưa cũ, hai tay ôm một hộp gỗ dẹp cỡ hai gang tay. Trên nắp hộp, một dòng chữ bằng mực bạc dán giấy dó: “NGUYỆT ẢNH - 1999.” Linh đứng lặng nhìn mấy chữ đó. Người giao hàng dơ cây bút mực đỏ mực đã khô gần hết, giọng xuống: “Chị ký chỗ này.” Cô ký xong thì hắn quay lưng đi liền, lên xe máy phóng mất.
Linh khựng trước cửa một lúc. Nguyệt Ảnh. Bốn chữ đó không ai dùng nữa sau vụ cháy tiệm năm cô lên bảy. Mẹ cô mất trong đám cháy đó. Nghe nói cái xác nằm sát bàn thờ Ngũ Phương trong phòng khách, nhưng Linh chưa bao giờ nhìn. Bà ngoại đưa cô lên Sài Gòn, bảo đừng hỏi nữa.
Cô ôm hộp gỗ vào trong studio. Đặt lên bàn phục chế, kéo đèn bàn xuống soi. Gỗ bình thường, không khắc, chỉ có chữ in nổi trên giấy dán. Cạnh đáy hộp có một miếng sắt cứng, cạy lên được. Bên dưới là khe trống đủ đặt một tấm phim, bên trong lõm chữ “13,” viết nguệch ngoạc bằng bút chì 2B.
Linh mở nắp. Mười hai bao giấy, mỗi bao to bằng bàn tay, bên ngoài ghi số tay từ 1 đến 12. Nếp gấp cũ, keo đã ố vàng. Cô lấy ra một bao, vuốt mặt giấy. Bên trong là phim đen trắng cỡ 120.
Cô rút điện thoại gọi lại số giao hàng trên biên nhận. Máy đổ chuông ba hồi, tổng đài tự động báo: “Số điện thoại quý khách gọi hiện không có trong hệ thống.” Linh gọi hai lần nữa, kết quả vẫn vậy. Cô kiểm tra mã đơn, mã này chưa từng tồn tại trong kho của bưu tá nào hết.
Đứng trong phòng khách, Linh nhìn mười hai bao phim trên bàn. Một người giao món đồ với tên tiệm đã cháy hai mươi bảy năm, và số điện thoại không có thực. Cô ngồi xuống ghế, mở ngăn tủ lấy khay rửa phim. Việc này như phản xạ của một người làm nghề chín năm. Tay cô lấy ra một bao, mở miệng gấp, rút cuộn phim ra dưới ánh sáng đỏ.
Phim được cắt ngắn chỉ còn ba khung. Cô đặt cuộn phim vào lồng rửa, ngâm qua nước sạch, tiếp đến xử lý ba dung dịch: hiện, chặn, hãm. Các động tác làm trong bóng tối, chỉ có đèn đỏ mờ phía trên bồn rửa. Linh đếm thời gian trong đầu như thói quen cũ. Hai phút hiện, một phút chặn, ba phút hãm. Lật tấm phim lên, kiểm tra độ nét. Cô kéo tấm phim qua bồn nước cuối, bỏ vào khay hong khô.
Trong lúc chờ khô, cô mở máy tính, nhập “Nguyệt Ảnh 1999 Chợ Lớn.” Kết quả tìm kiếm trả về chỉ có một mẩu tin trên báo điện tử cũ: “Cháy tiệm ảnh liệm Nguyệt Ảnh, một người thiệt mạng.” Ảnh chụp đám cháy từ xa, không rõ mặt tiền. Nội dung vài dòng, không ghi tên nạn nhân, không ghi nguyên nhân.
Linh đọc lại ba lần. Báo đăng ngày 12 tháng 11 năm 1999. Mẹ cô mất trong vụ đó. Nhưng trong mấy chục năm, Linh chưa bao giờ tìm được tờ báo nào nói chi tiết hơn. Năm cô mười bảy tuổi, từng lần theo số báo viết tay ghi trên giấy chứng tử, nhưng tờ báo đó không còn trong kho lưu trữ nữa. Người ta bảo thất lạc.
Cô tắt máy, quay lại bàn rửa. Tấm phim đã ráo, cô cầm lên ngang đèn đỏ. Ba khung hình, khung nào cũng giống nhau: một góc nhà tang lễ, trần thấp, tường sơn xám. Ở giữa khung hình là một người đàn ông mặc áo dài đen nằm trong quan tài. Hai bên quan tài có năm, sáu người đứng, mặt hướng về hướng xác chết. Không có tên tiệm nào trong ảnh. Nhưng vị trí quan tài đặt sát tường, đúng kiểu nhà tang lễ khu vực Chợ Lớn những năm chín mươi.
Linh mở tủ lấy giấy ảnh cỡ 10x15, cắt tấm mới. Cô phóng khung phim số 1 lên máy phóng cũ kỹ, canh chỉnh nét. Người đàn ông khoảng năm mươi, mặt gầy, mắt nhắm. Hai bàn tay đặt ngang bụng, tay trái có đeo một chiếc nhẫn trắng. Ở góc phải bức ảnh, trên bức tường phía sau quan tài, có một tấm gương nhỏ treo chếch.
Linh bấm thời gian phơi sáng mười giây, ấn nút. Đèn đỏ tắt, máy rung nhẹ. Cô lấy giấy ra cho vào khay hiện. Lật qua lật lại trong hai phút. Khi hình ảnh bắt đầu hiện ra, cô thấy đúng những gì cô đã thấy trên phim: người đàn ông nằm trong quan tài, gia đình đứng hai bên, chiếc gương nhỏ treo chếch trên tường.
Nhưng khi giấy ảnh chìm vào dung dịch chặn, cô thấy một vùng xám mờ phía sau quan tài. Vùng xám đó trước đó không tồn tại. Cô để giấy ảnh khô tự nhiên trong không khí phòng rửa. Mỗi phút trôi qua, vùng xám hiện rõ thêm. Đó là một bóng người.
Bóng đứng sau quan tài, ngay trên nền gạch men, chếch về bên trái. Cái bóng mờ mặt, chỉ còn dáng đứng, khoảng chiều cao, hai tay buông thõng. Linh đưa tay che miệng. Cô nhận ra mình đang đứng trong cái bóng đó. Mắt cô không nhầm. Tư thế và tỷ lệ của cái bóng giống hệt cô, nhưng Linh lúc này mặc áo sơ mi trắng, còn hình bóng trong ảnh mặc một chiếc áo dài đen.
Cô lấy điện thoại chụp lại tấm ảnh, gửi cho Mẫn Nhi. Mấy phút sau, Mẫn Nhi nhắn lại: “Phim gì mà hiện bóng lạ vậy? Mày dùng bao nhiêu giây hiện?” Linh trả lời: “Đúng quy trình. Phim cũ nhưng không hỏng.” Mẫn Nhi: “Nếu một tấm phim cũ hiện thêm người sau khi rửa, lỗi nằm ở phim hay nằm ở người rửa?” Linh nhìn màn hình, không trả lời ngay. Cô tưởng tượng nếu mình trả lời, câu đó sẽ thành: “Nếu một tấm phim cũ hiện thêm người sau khi rửa, lỗi nằm ở phim hay nằm ở người rửa?” Cô im lặng một lúc, gõ: “Ta gọi nhau nghe.”
Mẫn Nhi bắt máy sau một hồi chuông. “Ê, tụi tao đang họp.”
“Nhi, mày xem kỹ cái bóng đó đi. Có phải tao đang đứng trong ảnh không?”
Mẫn Nhi im vài giây, chắc đang nhìn lại. “Không giống mày. Bóng mặc đồ đen, tóc dài. Bộ đó khác hẳn đồ mày mặc hôm nay.”
“Đúng.”
“Vậy sao mày bảo bóng giống mày?”
“Tỷ lệ và tư thế. Mày nhìn khung xương, cổ, vai. Là kích thước của tao.”
“Được rồi. Nhưng nếu đó là hình bóng của mày thì đó phải là ảnh chụp từ nhiều năm trước, khi mày còn mặc áo dài.”
“Mày có nhớ tao mặc áo dài bao giờ không?”
“Không. Nhưng mẹ mày là thợ chụp ảnh liệm. Một số chủ tiệm ảnh cũ có thói quen chụp người thân đứng trong ảnh để đối chứng ánh sáng.”
“Đối chứng gì?”
“Có người làm vậy. Họ đặt người thân đứng trong phạm vi khung hình để đo sáng, căn chỉnh dây tơ. Sau đó khi rửa ảnh, họ làm mờ người đó đi hoặc cắt ra.”
“Vậy thì đó là mẹ tao?”
“Hoặc một ai đó trong tiệm của bả.”
Cuộc gọi kết thúc, Linh nhìn tấm ảnh khô trên bàn. Trong ánh đèn phòng khách, ảnh đã hoàn toàn hiện rõ: người đàn ông nằm trong quan tài, gia đình đứng hai bên, và bóng đen sau quan tài. Linh cầm tấm ảnh lên, xoay sang cạnh mép. Bên dưới góc phải, ở nơi lẽ ra chỉ có nền xám loang, cô thấy một dãy chữ nhỏ. Chữ mờ, không giống mực in, như được tạo ra từ lớp bạc bảo quản phim. Linh nhìn kỹ hơn.
“Ba ngày nữa.”
Cô thả tấm ảnh xuống bàn. Cái lạnh đi dọc cột sống, pha với một nỗi nghi ngờ khó nuốt. Cô từng rửa ảnh cho người chết, ảnh gia đình mất tích, ảnh những người chưa tìm thấy xác. Nhưng chưa bao giờ cô rửa một tấm có bóng của mình, và có ghi thời gian.
Cô quay lại hộp gỗ, mở nắp. Dưới đáy nhẵn, khe trống số 13 vẫn còn để ngỏ. Khe đó vừa đặt vừa một tấm phim. Có nghĩa là nếu ai đó còn kịp giao thêm tấm thứ mười ba, thì số phim này mới đủ.
Linh đậy hộp lại, cất lên kệ cao rồi tắt đèn phòng khách. Cô vào phòng ngủ nằm, nhìn trần nhà, nghe tiếng mưa rả rích ngoài cửa sổ. Trước khi nhắm mắt, cô nhớ lời mình định trả lời Mẫn Nhi sớm hơn. Câu nói đó cứ lặn lội trong đầu cô, chưa tìm được cách giải thích. Cô gần như tự hỏi: phải chăng tấm phim này là do mẹ cô giữ lại, để chờ một ngày cô rửa nó?
Trên bàn trong phòng khách, tấm ảnh vẫn nằm ngửa, dưới ánh đèn đường mờ từ ngoài hắt vào. Dòng chữ “Ba ngày nữa” viết bằng chất liệu mờ dần nhưng vẫn còn nhìn thấy trên mép giấy. Se sẽ khô, sau này có thể mất hẳn.
Ngoài trời, cơn mưa chiều đã ngừng lâu rồi. Nhưng nước vẫn còn đọng trên bệ cửa, và một lớp hơi ẩm bám vào mặt kính tủ gỗ trong phòng tối. Trong không gian tối, mười một bao phim còn lại vẫn nằm im dưới đáy hộp gỗ, không người gửi, không người nhận thật sự.
Linh cứ mở mắt ra, không ngủ được. Cô lấy máy tính ra, mở lại tấm ảnh đã chụp. Zoom vào bóng đen sau quan tài, nằm sát mép phải, gần tấm gương treo trên tường. Bóng đen đó cao khoảng 1m55, tóc dài, không lộ mặt. Nếu cô so với bức ảnh khác, hồi nhỏ, không có tấm ảnh nào chụp cô mặc áo dài. Mẹ cô mất năm Linh lên bảy, lúc đó cô còn quá nhỏ. Không ai trong nhà có ảnh mẹ Linh mặc áo dài, trừ mấy tấm cưới vỡ góc.
Cô ngồi dậy, nhìn tấm ảnh mới rửa. Đột nhiên cô thấy bụng dạ nôn nao. Năm 1999, mẹ cô vẫn còn sống. Lúc đó mẹ đã ba mươi ba. Nếu mẹ cô chụp ảnh liệm, vậy người đàn ông trong ảnh đã chết từ trước năm 1999 hoặc chết đúng năm đó. Vậy cái bóng phía sau có thể là ai? Ai có kích thước giống Linh ngày nay đứng trong một đám tang trước khi cô được sinh ra, hoặc lúc cô còn nhỏ?
Linh cảm thấy mình đang đứng trong một mê cung mà lối ra chỉ có một, và lối vào là cái hộp gỗ này. Cô nhìn đồng hồ, đã gần mười hai giờ đêm. Cô tắt đèn, nhắm mắt, nhưng không dám quay mặt vào tường. Cô nằm sấp, úp mặt vào gối, thở dài.
Buổi sáng hôm sau, Linh dậy trễ. Mưa đã tạnh, nắng mờ chảy qua rèm. Cô vào phòng khách, tấm ảnh vẫn còn trên bàn, dòng chữ “Ba ngày nữa” đã không còn. Nhưng khi cô cầm lên ngang, vẫn nhìn thấy vết mờ xám ở vị trí đó. Linh nhìn vào khoảng không sau quan tài, cái bóng đen vẫn ở đó. Không thay đổi, không di chuyển.
Cô nhìn vào một điểm mới. Dưới gầm quan tài, nơi tối nhất, trên tấm ảnh, có một vật gì đó bằng kim loại, sáng lấp lánh. Linh mở điện thoại chụp macro, zoom vào. Đó là một chiếc khung ảnh nhỏ bằng đồng, đặt trên mặt đất cạnh chân quan tài. Bên trong khung là một bức ảnh đen trắng, không rõ mặt.
Cô căng mắt nhìn, nhưng ảnh quá nhỏ, không đọc được gì. Chỉ có một chi tiết: khung ảnh được đặt hướng về phía người xem, như cố tình để ai đó biết rằng có một người đã chết, hoặc còn sống, đang nhìn từ bức ảnh đó.
Linh đặt tấm ảnh xuống, đi pha cà phê. Tay cô hơi run khi rót nước. Cô biết mình sẽ phải quay lại Chợ Lớn, tìm người trong ảnh, tìm câu trả lời. Điều làm cô sợ nhất lúc này không nằm ở cái chết hay hồn ma, mà ở cảm giác mẹ cô vẫn còn đâu đó, bị giữ trong bức ảnh này, hoặc trong chính những tấm phim còn nguyên trong hộp gỗ kia.
Cốc cà phê đen nóng đặt trên bàn. Linh kéo ghế ngồi đối diện với hộp gỗ. Cô không mở nó ra thêm nữa. Nhưng cũng không dám cất nó đi, vì bên trong còn mười một bao phim và một cái khe trống vẫn chờ tấm thứ mười ba.