ÂM BINH BÊN THÁC BẢN GIỐC - Chương 1: Cuộc gọi lúc rạng sáng
Trạm kiểm lâm đêm ấy lạnh hơn mọi đêm trước. Triệu Minh Văn ngồi trong phòng trực, áo khoác đồng phục khoác hờ trên vai, tay lật cuốn sổ giao ca đã cũ.…
Nội dung chương
Trạm kiểm lâm đêm ấy lạnh hơn mọi đêm trước.
Triệu Minh Văn ngồi trong phòng trực, áo khoác đồng phục khoác hờ trên vai, tay lật cuốn sổ giao ca đã cũ. Ngoài hiên, sương xuống dày tới mức ngọn đèn vàng chỉ còn là một quầng mờ. Tiếng thác Bản Giốc không nghe thấy được từ thị trấn, nhưng tiếng gió luồn qua khe cửa thì nghe rất rõ, từng hồi rít nhẹ rồi tắt, như có người đi qua hành lang mà không gõ cửa.
Đồng hồ treo tường chỉ bốn giờ năm mươi phút.
Văn rót thêm nước nóng vào chiếc cốc men đã sứt miệng. Ca trực này vốn của một đồng nghiệp trẻ, cậu ta xin đổi vì nhà có việc, Văn nhận thay không nghĩ ngợi gì. Ở trạm, người ta quen với những đêm thức trắng vì tin báo phá rừng, vì xe gỗ lậu chạy qua đường mòn lúc nửa đêm, vì một đám cháy nhỏ ở bìa rừng trồng. Đêm nay không có tin gì. Sổ trực trống trơn. Chỉ có sương và rét.
Điện thoại để trên bàn rung lên.
Màn hình hiện tên Hường.
Văn nhìn cái tên ấy một lúc mới bắt máy. Em gái anh rất ít khi gọi vào giờ này. Ở bản, người ta dậy sớm, nhưng gọi điện lúc chưa tới năm giờ sáng thì không phải chuyện thường.
- Anh Văn à.
Giọng Hường ở đầu dây bên kia khàn và đứt quãng, như vừa chạy vừa nói.
- Em đây. Anh nghe em nói này. Anh phải về ngay.
- Có chuyện gì. Mẹ ốm à.
- Không phải mẹ. Là cha.
Văn đứng dậy lúc nào không biết. Chiếc ghế gỗ lùi ra sau, kêu một tiếng khô trên nền xi măng.
- Cha làm sao.
- Cha mất rồi.
Hai chữ ấy rơi xuống rất chậm. Ngoài hiên sương vẫn dày. Đèn vẫn vàng. Cuốn sổ giao ca vẫn mở ở trang trắng. Mọi thứ trong phòng trực đều nguyên như cũ, chỉ có người nghe điện thoại là không còn đứng vững như trước nữa.
- Em nói lại đi.
- Sáng nay mẹ dậy nhóm bếp, gọi cha không thấy đáp. Mẹ lên gian giữa thì thấy cha ngồi thiền như mọi ngày, quay mặt ra hướng thác. Người cha đã lạnh rồi anh ạ. Mẹ bảo chắc cha đi từ lúc rạng sáng, lúc cả nhà còn ngủ.
Văn nắm chặt điện thoại. Anh hỏi những câu mà một người con vẫn hỏi dù biết hỏi cũng không đổi được gì.
- Đã gọi trạm y tế chưa.
- Trưởng bản sang rồi. Bác Pảo bảo không phải gọi xe cấp cứu nữa. Cha đi yên lắm, mặt vẫn như đang ngủ. Anh về đi, về nhanh lên.
- Anh về ngay. Em ở nhà với mẹ, đừng để mẹ ở một mình. Việc gì chưa rõ thì cứ để nguyên như vậy, chờ anh về.
- Em biết rồi. Anh đi đường cẩn thận, sương dày lắm.
Cuộc gọi tắt. Văn đứng một lúc lâu giữa phòng trực, điện thoại vẫn áp bên tai dù màn hình đã tối. Sau đó anh mới như sực tỉnh, lật sổ giao ca, viết vội mấy dòng bàn giao, ký tên, rồi sang phòng bên đánh thức đồng nghiệp trực cùng.
Người đồng nghiệp nghe xong chỉ vỗ vai anh một cái, không nói nhiều lời thừa.
- Anh cứ về đi. Việc ở trạm để em lo. Có gì cần xe thì gọi.
Văn thu dọn balo. Mấy bộ quần áo, cuốn sổ tay công tác, chiếc đèn pin, con dao đi rừng quen tay. Tay anh làm mọi việc rất nhanh và rất gọn, như người đã quen thu xếp trong đêm. Chỉ khi kéo khóa balo, tay anh mới khựng lại. Anh nhớ ra mình không mang theo bộ quần áo nào đủ tươm tất cho một đám tang. Ở bản, tang lễ của cha không phải việc mặc gì cũng được.
Anh gọi lại cho Hường, bảo em chuẩn bị giúp anh bộ áo tối màu để trong buồng cũ. Hường chỉ đáp một tiếng vâng rất nhỏ.
Xe máy nổ máy trong sân trạm lúc trời còn tối đen. Văn quấn khăn kín cổ, đeo găng, bật đèn pha. Ánh đèn chỉ soi được vài mét trước mặt rồi bị sương nuốt mất. Đường từ thị trấn về bản Nà Lũng không xa, ngày nắng đi chưa đầy một giờ, nhưng những buổi sáng sương đông thế này, người quen đường cũng phải đi chậm.
Xe xuống dốc. Hai bên đường là những triền đồi tối om, thỉnh thoảng mới có một ánh đèn nhà dân le lói rồi khuất sau khúc cua. Rét cắt vào mặt qua khe khăn. Văn chạy xe mà đầu óc cứ quay về một buổi trưa tháng trước, hôm giỗ tổ họ Triệu.
Hôm ấy anh về bản được đúng một ngày. Cơm cúng bày ở gian giữa nhà sàn, họ hàng ngồi kín hai chiếu. Cha anh ngồi ở chiếu trên, lưng vẫn thẳng, tóc bạc gần hết nhưng mắt còn rất sáng. Sau bữa cơm, khi khách đã về gần hết, cha gọi anh ra hiên.
Cha nói chuyện lễ Cấp sắc.
Cha bảo rằm tháng Chạp này là ngày tốt, cha đã xem kỹ rồi. Áo thầy cha đã cho người may, lễ vật cũng dặn người chuẩn bị dần. Cha muốn làm lễ truyền ngôi cho anh, không phải để ép anh bỏ việc ở huyện, chỉ là để họ Triệu có người nối, để đoàn việc của tổ sư không đứt đoạn. Cha nói chậm, không hề gay gắt, như người cha nói với con trai đã lớn về một việc nhà đã đến lúc phải tính.
Văn lúc ấy đã trả lời thế nào, bây giờ anh nhớ rất rõ, và chính vì nhớ rõ nên mới thấy cổ họng nghẹn lại giữa đường sương.
Anh đã cười, bảo cha còn khỏe thế này, vội gì chuyện truyền ngôi. Anh bảo cuối năm trạm nhiều việc, kiểm kê rừng, trực Tết, chưa chắc đã về lâu được. Anh hứa qua loa rằng để anh thu xếp, có gì cha con mình tính sau.
Cha không giận. Cha chỉ gật đầu, rót thêm chén trà, rồi nói một câu mà lúc ấy Văn nghe xong đã quên ngay.
- Tính sau cũng được. Miễn là con nhớ đường về.
Bây giờ xe đang đi trên chính con đường ấy, và người nói câu ấy không còn nữa.
Tiếng thác bắt đầu nghe thấy khi xe qua khỏi con dốc cuối cùng vào địa phận xã. Đầu tiên chỉ là tiếng ầm ì rất xa, lẫn trong gió. Càng gần bản, tiếng nước càng rõ, thành một lớp âm thanh nền không bao giờ dứt ở Nà Lũng. Người bản quen với nó từ khi sinh ra. Trẻ con ngủ trong tiếng thác, người già mất đi cũng trong tiếng thác. Văn xa bản đã lâu, mỗi lần về, đêm đầu tiên anh vẫn khó ngủ vì tiếng nước đổ, tới đêm thứ hai mới quen lại.
Trời tảng sáng, sương chưa tan. Cổng bản hiện ra mờ mờ. Mấy người trong bản đã dậy, đứng túm tụm ở đầu đường đất. Thấy xe Văn, họ tránh sang hai bên, ai cũng gật đầu chào rất khẽ. Không ai nói câu gì lớn tiếng. Văn hiểu ngay không khí ấy. Nhà có tang, cả bản hạ giọng xuống.
Sân nhà sàn họ Triệu đã đông người. Đèn dầu và đèn điện cùng thắp. Khói bếp quyện với sương sớm thành một màn trắng đục bay là là trên mái ngói. Tiếng khóc tang của mấy người họ hàng phía trong nhà vang ra từng hồi, không ồn ào mà dai dẳng, nghe lạnh cả sống lưng.
Văn dựng xe, tháo găng, bước lên cầu thang gỗ. Cầu thang nhà sàn có chín bậc, anh thuộc từ nhỏ. Hôm nay mỗi bậc đều như cao hơn thường ngày.
Trên sàn, gian giữa đã được dọn sạch. Cha anh nằm ngay ngắn trên chiếc chiếu mới, phủ tấm vải trắng tới ngực, hai tay đặt trên bụng, mặt quay ra hướng thác như tư thế ngồi thiền mà người nhà đã đỡ ông nằm xuống. Mắt ông nhắm, nét mặt yên tĩnh tới mức Văn phải đứng nhìn một lúc lâu mới tin được đó là sự thật.
Mẹ anh ngồi bên cạnh, tóc xõa một nửa, tay nắm mép chiếu. Thấy con trai, bà không khóc thành tiếng, chỉ đưa tay ra. Văn quỳ xuống, nắm lấy bàn tay lạnh của mẹ.
- Con về rồi đây, mẹ.
- Cha con đi không kịp nói gì với ai cả. Tối qua còn ăn cơm, còn dặn mẹ mai nấu cháo sớm. Sáng ra đã thế này rồi.
Hường đứng ở phía sau, mắt đỏ hoe, tay cầm chiếc khăn tang còn chưa gấp xong. Cô kể nhanh những việc đã làm: đã báo trưởng bản, đã báo họ tộc, người trong bản đang tới phụ dựng rạp, chuẩn bị khâm liệm theo lệ. Mọi việc đều đang chạy, chỉ chờ người con trai trưởng về tới là bắt đầu.
Văn gật đầu, đứng dậy, đi một vòng quanh nhà như để tự buộc mình tin vào những gì đang diễn ra. Bàn thờ tổ sư ở gian giữa đã thắp hương. Dưới bàn thờ, chiếc hòm gỗ sơn son vẫn nằm yên ở chỗ cũ từ khi anh còn bé. Trong buồng của cha, mọi thứ vẫn nguyên: cuốn sách cũ để trên kệ, bộ ấm chén sứt một quai, chiếc áo khoác bông treo sau cửa.
Bà con trong họ lần lượt lên sàn. Người lo nước, người lo củi, người trải chiếu ngoài hiên cho khách tới viếng ngồi. Trưởng bản Pảo tới sau cùng trong buổi sáng sớm ấy, áo bông cài kín, tay cầm cuốn sổ nhỏ của bản. Ông thắp một nén hương trước bàn thờ tổ sư, đứng lặng một lúc rất lâu rồi mới quay sang Văn.
- Cháu về được là tốt rồi. Cha cháu đi yên, không đau đớn gì lâu. Việc trong nhà cứ theo lệ cũ mà làm, bản sẽ phụ một tay.
Văn đáp lời cảm ơn, giọng khản đi. Anh vốn quen tổ chức công việc bằng biên bản và danh sách, giờ đứng giữa nhà mình lại thấy mọi việc đều đã có người khác lo trước, theo một nếp cũ mà anh đã xa quá lâu. Anh chỉ biết làm theo lời người lớn chỉ, chỗ nào chưa biết thì hỏi Hường, hỏi mẹ, không dám tự quyết điều gì.
Anh quay lại bên chiếu. Lúc ấy Hường mới bước tới gần, hạ giọng nói nhỏ, chỉ đủ cho hai anh em nghe.
- Lúc phát hiện, tay cha nắm cái còi chặt lắm anh ạ. Mẹ và em mãi mới gỡ ra được từng ngón.
---