ÂM BINH ĐÀO KÊNH VĨNH TẾ - Chương 38: Vệt Khí Dưới Lớp Than Bùn

Buổi sáng hôm đó, trước giờ trình bày, Hà dành gần hai giờ ngồi một mình trong phòng điều khiển. Để rà lại toàn bộ mô hình lần cuối cùng, theo đúng cách…

Nội dung chương

Buổi sáng hôm đó, trước giờ trình bày, Hà dành gần hai giờ ngồi một mình trong phòng điều khiển. Để rà lại toàn bộ mô hình lần cuối cùng, theo đúng cách cô vẫn làm trước mỗi lần đặt một kết luận có chữ ký của mình lên bàn của chủ đầu tư. Cô kiểm tra lại từng lỗ khoan thăm dò ở tuyến mới theo nhật ký hiện trường, đối chiếu độ sâu tầng than bùn trong từng lỗ với mặt cắt tổng hợp. Và gạch bỏ hai điểm số liệu mà cô cho là chưa đủ chắc vì mẫu lấy lên bị lẫn nước mặt trong lúc rút ống. Quân ngồi ở bàn bên cạnh suốt quãng thời gian đó, không chen vào phần địa chất của cô, chỉ làm phần việc của mình là in lại bản đồ hành lang đáy theo đúng tỷ lệ của các mặt cắt. Để khi hai bộ tài liệu đặt cạnh nhau, mọi tọa độ đều đọc được trên cùng một hệ quy chiếu. Khi Bùi Quốc Anh tới sà lan bằng ghe máy của văn phòng dự án vào cuối buổi sáng, ông đi một vòng quanh đàn tràng ở bờ kênh trước, xem phần mái che. Và khu vực đặt hương án đã hoàn thiện, rồi mới lên phòng điều khiển, và câu đầu tiên ông nói khi bước vào khoang là ông muốn nghe phần tổng hợp này bằng số liệu, không bằng lời kể.

Mười một giờ hai mươi phút trưa ngày mười một tháng mười một, phòng điều khiển của sà lan khảo sát chật hơn thường lệ vì toàn bộ các mặt cắt địa chất của đội được trải cùng lúc trên hai chiếc bàn ghép lại. Phạm Thanh Hà đứng ở phía đầu bàn, trước mặt cô là kết quả các lỗ khoan thăm dò nông mà đội đã thực hiện ở tuyến khoan mới trong những ngày qua, mặt cắt tầng than bùn cổ. Do chính cô dựng từ đầu mùa, kết quả phòng thí nghiệm về mẫu bùn đen dán nhãn đỏ, và một mô hình tổng hợp mà cô đã hoàn thiện trong buổi sáng hôm nay sau ca trực đêm. Lê Quốc Trung ngồi ở phía đối diện, Đỗ Minh Quân ngồi bên cạnh với bản đồ hành lang đáy kênh sẵn sàng để đối chiếu khi cần. Bùi Quốc Anh có mặt trong phòng điều khiển từ đầu buổi trình bày, vì ông đã xuống hiện trường trong buổi sáng để kiểm tra đàn tràng. Và nhận tập hồ sơ an toàn vừa bàn giao, và ông yêu cầu được nghe phần tổng hợp này trực tiếp tại sà lan thay vì chờ một báo cáo giấy gửi về văn phòng.

Hà bắt đầu phần trình bày bằng phần việc ở tuyến khoan mới, vì đó là phần số liệu mới nhất và cũng là phần làm thay đổi toàn bộ bức tranh. Cô nói các lỗ khoan thăm dò nông ở tuyến mới cho thấy tầng than bùn cổ chạy liên tục dưới toàn bộ quãng kênh này. Không đứt quãng ở rìa hành lang cũ như đội từng giả định trong những tuần đầu, mà chỉ thay đổi độ dày và độ sâu theo từng vị trí. Ở tuyến mới, tầng than bùn nằm sâu hơn và mỏng hơn, và các chỉ số khí đo được trong quá trình thăm dò đều ở mức thấp, ổn định, đúng như kỳ vọng cho một vị trí khoan an toàn. Nhưng khi cô đặt mặt cắt của tuyến mới cạnh mặt cắt dựng từ kết quả mẫu ở hành lang cũ, một điều hiện ra rất rõ trên cùng một bản vẽ, là tầng than bùn dày lên. Và nâng cao dần về phía hành lang cũ, và khoang chứa khí tích tụ từ quá trình phân hủy lâu dài trong tầng đất đó phình ra lớn nhất đúng ở phần nằm dưới hành lang cũ.

Để mọi người trong phòng theo được cách cô đi tới kết luận, Hà trình bày riêng một phần về cách dựng mô hình, chậm rãi và không bỏ qua một bước nào. Cô nói mô hình được dựng từ ba lớp số liệu chồng lên nhau, lớp thứ nhất là mặt cắt tầng than bùn từ các lỗ khoan thăm dò ở cả hai tuyến. Lớp thứ hai là kết quả phân tích thành phần khí của phòng thí nghiệm từ mẫu bùn đen ở hành lang cũ. Và lớp thứ ba là các chỉ số đo khí cầm tay mà đội ghi được trong mọi lần làm việc gần tầng đất này từ cuối tháng mười tới nay. Nơi nào ba lớp số liệu cùng chỉ về một hướng thì cô giữ kết luận chắc, nơi nào chỉ có một lớp số liệu thì cô ghi rõ là vùng ước lượng. Và tô màu nhạt hơn hẳn trên bản vẽ, để không ai đọc mô hình này mà tưởng rằng toàn bộ lòng kênh đã được khoan kiểm chứng từng mét một. Cô nói thêm rằng chính phần tô nhạt ở rìa mô hình là phần cô sẽ đề nghị khoan kiểm chứng bổ sung sau khi đổi tuyến được duyệt. Vì một mô hình trung thực phải chỉ rõ cả những chỗ nó chưa biết, chứ không chỉ khoe những chỗ nó đã biết.

Cô dừng lại ở đó một lúc, đặt cây bút chỉ lên vị trí được đánh dấu chéo đỏ trên bản đồ, vị trí mà mọi người trong phòng đều nhận ra ngay lập tức, rồi nói câu kết luận của phần tổng hợp bằng giọng chậm và rõ ràng. Theo mô hình mà cô vừa dựng từ toàn bộ số liệu của đội, túi khí độc ngầm tích tụ trong tầng bùn và than bùn cổ nằm đúng dưới vị trí khoan cọc nhồi dự kiến ban đầu của dự án. Cô nói rõ đây là kết luận ở mức mô hình khoa học, dựng từ mặt cắt địa chất, kết quả phòng thí nghiệm và số liệu thăm dò ở tuyến mới đối chiếu sang. Chưa phải là một lần khoan kiểm chứng trực tiếp xuống đúng vị trí đó, và chính vì vậy cô ghi nó vào hồ sơ với đầy đủ các căn cứ và giới hạn của nó, không thừa và không thiếu một chữ. Cô nói tiếp phần hệ quả kỹ thuật bằng những câu còn rõ ràng hơn, rằng túi khí đó nằm yên dưới tầng đất thì chưa gây hại cho ai. Nhưng nếu một mũi khoan cọc nhồi hạ xuống đúng vị trí dự kiến ban đầu và đâm thủng đột ngột lớp đất giữ khí phía trên, khí sẽ thoát lên ồ ạt ngay tại điểm thủng. Tức là ngay tại vị trí của sà lan khoan và giàn khoan, trong một khoảng thời gian rất ngắn, và những người đang đứng trên giàn vào lúc đó sẽ là những người đầu tiên hít phải luồng khí đó.

Quân đặt bản đồ hành lang đáy của mình lên bàn ở phần cuối của buổi trình bày, không phải để cộng thêm một kết luận nào, mà chỉ để khóa phần đối chiếu tọa độ. Anh nói tọa độ của khoang khí lớn nhất trong mô hình của Hà và tọa độ khoan dự kiến ban đầu trùng nhau trong sai số cho phép của thiết bị định vị. Và anh đã kiểm tra việc đối chiếu này ba lần trong buổi sáng bằng ba cách khác nhau trước khi mang bản đồ vào phòng họp. Anh không nói thêm một lời nào về dải tín hiệu siêu âm của mình trong buổi trình bày hôm nay. Vì phần đó thuộc về lượt quét cuối theo lịch vào buổi chiều, và anh muốn mỗi phần hồ sơ đứng riêng bằng số liệu của chính nó khi trình lên chủ đầu tư.

Đặng Trọng Nghĩa tới sà lan vào giữa buổi trình bày, theo lịch kiểm tra tiến độ đã chốt từ trước, và ông ta đứng ở phía cuối phòng điều khiển nghe toàn bộ phần kết luận cùng phần hệ quả kỹ thuật mà không chen vào một câu nào. Khi Hà trình bày xong, ông ta hỏi đúng một câu, là mô hình này có sai số bao nhiêu ở phần rìa của khoang khí. Hà trả lời thẳng rằng sai số ở rìa khoang khí có thể làm khoang khí thật nhỏ hơn hoặc lớn hơn mô hình một khoảng nhất định. Nhưng sai số đó không làm thay đổi vị trí trung tâm của khoang khí, và trung tâm đó nằm đúng dưới vị trí khoan dự kiến ban đầu trong mọi cách tính mà cô đã thử. Nghĩa gật đầu, ghi một dòng ngắn vào cuốn sổ tay của mình, rồi không hỏi thêm gì nữa.

Bùi Quốc Anh là người kết luận buổi trình bày. Ông nói kết luận mô hình của Hà, cùng với phần cảnh báo khí đi trước nó, là căn cứ khoa học quan trọng nhất mà dự án có được kể từ đầu mùa lũ tới giờ. Và nó làm cho phương án dịch chuyển vị trí khoan không còn là một lựa chọn cần cân nhắc nữa mà là việc phải làm. Tuy vậy, ông yêu cầu một điều rất cụ thể về cách quản lý kết luận này, là nó phải được giữ trong hồ sơ nội bộ của dự án cho tới sau lễ tế. Không đưa vào bất kỳ báo cáo tiến độ nào gửi ra ngoài trong những ngày tới, vì ông muốn quyết định đổi tuyến được ký trên một bộ hồ sơ hoàn chỉnh gồm đủ cả lễ tế. Biên bản thử neo và mô hình này, chứ không ký vội trên một kết luận vừa mới ra trong một buổi trưa. Ông giao Hà đóng dấu nội bộ lên tập mô hình, giao Trung kẹp nó vào hồ sơ phương án ngay trong ngày hôm nay. Và nói rõ rằng sau lễ tế, chính ông sẽ là người mang bộ hồ sơ hoàn chỉnh này lên cuộc họp xét duyệt đổi tuyến.

Buổi trình bày kết thúc vào đầu giờ chiều. Hà ở lại phòng điều khiển để sắp xếp lại toàn bộ mặt cắt và mô hình theo đúng thứ tự hồ sơ, đóng dấu nội bộ lên từng tập như Anh vừa giao. Còn Trung mang bản sao của trang kết luận ra boong, đứng nhìn về phía hành lang khoan cũ nơi sà lan khoan đang nằm lưng chừng ở vị trí thử neo của nó. Anh không nói một lời nào về mối liên hệ giữa mô hình vừa trình bày và những dấu hiệu mà đội đã ghi nhận suốt hơn một tháng qua, và không ai trong đội nói một lời nào như vậy trong suốt buổi trưa hôm đó. Mọi câu chữ được nói ra trong phòng điều khiển đều dừng lại ở bùn, ở than bùn, ở khí và ở tọa độ, đúng như cách Hà đã trình bày. Và phần việc tiếp theo của đội trong buổi chiều hôm đó cũng là một phần việc thuần túy kỹ thuật, là lượt quét siêu âm cuối cùng theo lịch để khóa toàn bộ chuỗi số liệu định vị của dự án.

Chương khác

Xem thêm