ÂM BINH ĐÀO KÊNH VĨNH TẾ - Chương 35: Thuyền Nan Lần Thứ Ba Xa Dần
Năm giờ ba mươi phút sáng ngày chín tháng mười một, sương trên mặt kênh dày tới mức từ khoảng đất cao của đàn tràng nhìn xuống. Người ta chỉ thấy mặt…
Nội dung chương
Năm giờ ba mươi phút sáng ngày chín tháng mười một, sương trên mặt kênh dày tới mức từ khoảng đất cao của đàn tràng nhìn xuống. Người ta chỉ thấy mặt nước hiện ra từng quãng ngắn rồi mất hút vào một màu trắng đục kéo dài tới tận khúc cua hiểm. Lê Quốc Trung có mặt ở đàn tràng từ trước giờ đó cùng Thạch Văn Kha và Võ Văn Sơn. Vì đêm qua gió đổi hướng hai lần và cả ba người đều muốn kiểm tra lại mái che cùng các đường dây chằng trước khi đội vào việc buổi sáng. Huỳnh Ngọc Mai và Nguyễn Thị Lệ cũng lên khoảng đất cao từ rất sớm, mang theo phần hoa quả bổ sung và một bó hương mới, dự định thay những trái quả đã héo mặt sau một ngày để dưới mái che. Trần Hữu Phước ở dưới bến ghe, đang kiểm tra lại dây buộc của chiếc thuyền máy sau một đêm nước lớn, thỉnh thoảng lại ngẩng lên nhìn mặt kênh qua lớp sương như một thói quen không bỏ được của người cầm lái.
Việc kiểm tra đàn tràng bắt đầu bằng đường dây chằng ở góc mái phía đón gió, nơi cơn gió đổi hướng lúc nửa đêm đã làm một đầu dây bị tuột khỏi cọc phụ. Kha lội xuống phía ngoài khoảng đất, đóng lại cọc phụ sâu hơn vào nền đất đã mềm vì ngâm nước, rồi cùng Sơn kéo căng lại đường dây, Sơn dùng tay phải giữ đầu dây. Và dùng sức nặng của cả người để ghì, trong khi Kha buộc lại nút thắt bằng một kiểu nút mà anh nói người chạy ghe vẫn dùng cho những đêm neo giữa dòng. Bà Mai đi một vòng quanh khu vực đặt hương án, kiểm tra vải phủ có bị sương thấm ướt ở góc nào không, còn bà Lệ mở từng thùng vật lễ nhỏ, xem lại bó hương và cặp đèn dầu, rồi đóng lại cẩn thận như cũ. Trung ghi từng hạng mục kiểm tra vào sổ, đánh dấu những việc đã xong và khoanh lại hai việc còn chờ nắng lên mới làm được, là phơi lại tấm vải phủ lớn và thay nước trong các chén nhỏ đặt sẵn trên hương án. Không khí làm việc trong sương sớm hôm đó rất yên, tiếng nói của mọi người đều tự động hạ xuống thấp, một phần vì giờ còn sớm, một phần vì khoảng đất này từ hôm qua đã mang một không khí khác hẳn một công trường bình thường.
Chiếc thuyền nan xuất hiện ở quãng nước phía dưới đàn tràng, hiện ra từ trong sương một cách chậm rãi như mọi lần trước. Nhưng lần này cả tổ người trên bờ đều nhìn thấy nó cùng một lúc và không một ai lên tiếng trong những giây đầu tiên. Nó lướt ngược dòng trên đúng quãng hành lang mà đội đã theo dõi suốt từ đầu mùa, thân thuyền thấp, vành thuyền mỏng. Và khi nó đi qua quãng nước ngay phía dưới khoảng đất cao, ánh sáng nhờ nhờ của buổi sớm đủ để mọi người nhìn rõ một điều đã thành dấu hiệu không thể nhầm của nó. Là lòng thuyền trống rỗng và không có một tấm ván đáy nào, mặt nước hiện thẳng qua khung thuyền như thể chiếc thuyền chỉ là một cái vành nổi trên mặt kênh. Không có người ngồi trên thuyền, không có mái chèo, không có một tiếng khua nước nào, và mặt nước hai bên thân thuyền phẳng lặng một cách bất thường giữa một dòng kênh đang chảy xiết, thành một vệt sóng phẳng lặng kéo dài phía sau nó. Trung nói rõ, đủ lớn để mọi người trên khoảng đất cao cùng nghe và cùng ghi nhận, rằng đây là lần thuyền nan không đáy thứ 3.
Không ai trong đội đề nghị cho thuyền máy xuống áp sát như buổi sáng cuối tháng mười trước đây nữa. Phước đứng yên ở bến ghe, tay vẫn đặt trên dây buộc thuyền máy, mắt nhìn theo chiếc thuyền nan đang lướt đi, và ông nói khẽ rằng trong sương dày như sáng nay. Một chiếc ghe máy nổ máy đuổi theo chỉ làm mặt nước thêm động và làm mất luôn dấu vết duy nhất đáng giá của hiện tượng, là vệt sóng phẳng lặng kia. Kha đứng ở mép khoảng đất cao, hai tay buông thõng, giữ một sự im lặng tuyệt đối theo đúng lệ mà anh vẫn giữ mỗi khi qua khúc cua. Và bà Lệ đứng bên cạnh anh cũng im lặng như vậy, chỉ đưa tay lên giữ lại vạt áo bị gió nhẹ từ mặt kênh thổi bay. Bà Mai là người duy nhất cầm theo sổ tay trong buổi sáng hôm đó ở phía bờ, và bà ghi lại giờ xuất hiện, hướng lướt và quãng đường của chiếc thuyền bằng những dòng chữ ngắn, không thêm một chữ bình luận nào.
Chiếc thuyền nan chỉ lướt ngược dòng một quãng ngắn, ngắn hơn cả hai lần xuất hiện trước mà Trung từng ghi nhận, rồi bắt đầu xa dần về phía khúc cua hiểm. Thân thuyền nhỏ dần trong sương, vệt sóng phẳng lặng phía sau nó ngắn lại từng đoạn, và tới khi nó khuất hẳn vào màu trắng đục ở đầu khúc cua. Mặt kênh phía dưới đàn tràng chỉ còn lại dòng nước chảy xiết như mọi buổi sáng, không một dấu vết nào cho thấy vừa có một vật gì đi qua. Cả tổ người trên bờ vẫn đứng yên thêm một lúc lâu sau khi chiếc thuyền đã khuất, như thể mỗi người đều tự biết rằng mình vừa chứng kiến một điều sẽ không lặp lại theo cách cũ nữa. Trung mở cuốn sổ nhật ký hiện tượng của mình, ghi lại đầy đủ giờ giấc, vị trí, hướng lướt và tình trạng sương của buổi sáng hôm nay, rồi ghi thêm một dòng ngắn ở cuối trang. Rằng đây là lần thuyền nan cuối mà đội ghi nhận được trước ngày lễ chính thức, và sau mốc này, đội không trông chờ thêm một lần xuất hiện nào nữa để làm căn cứ cho công việc sắp tới.
Đỗ Minh Quân tới bến ghe vào khoảng sáu giờ rưỡi, mang theo máy định vị cầm tay và bản đồ hành lang in trên giấy chống ẩm. Theo đúng lịch công tác đã chốt là đối chiếu lại toàn bộ các mốc định vị quanh đàn tràng trước ngày trình phương án. Anh nghe Trung thuật lại ngắn gọn hiện tượng vừa xảy ra, không hỏi thêm một câu nào ngoài giờ xuất hiện và hướng lướt. Rồi trải bản đồ ra trên nắp thùng vật lễ, dùng bút chì vạch đường đi của chiếc thuyền theo lời kể của ba người chứng kiến trên bờ. Đường bút chì đó trùng với đường hành lang đáy mà các lượt quét siêu âm của anh đã khoanh từ nhiều tuần trước, lệch không quá vài mét ở đoạn gần khúc cua, đúng như hai lần xuất hiện trước đã từng trùng. Quân ghi tọa độ hai đầu của quãng lướt theo ước lượng từ các mốc bờ cố định, kẹp tờ bản đồ vừa vạch vào tập hồ sơ định vị. Và nói rằng phần định vị của phương án dịch chuyển tới hôm nay đã đủ, chỉ còn chờ lượt quét siêu âm cuối cùng theo lịch để khóa toàn bộ chuỗi số liệu trước khi hồ sơ được trình lên và xét duyệt.
Phần việc còn lại của buổi sáng quay về với đàn tràng và những công việc rất cụ thể của nó, như thể hiện tượng vừa rồi chỉ là một khoảng lặng chen vào giữa một ngày làm việc bình thường. Sơn kiểm tra lại từng nhãn ghi trên các thùng vật lễ sau một đêm để dưới mái che, thay hai nhãn bị hơi sương làm nhòe chữ bằng nhãn mới viết bằng tay phải. Kha đi dọc đường từ bến ghe lên khoảng đất cao, nhặt sạch những cành cây và mảng lục bình mà nước lớn đêm qua đánh dạt lên bờ. Xếp gọn vào một đống ở phía xa đàn tràng để chở đi bằng ghe vào buổi trưa, không để bất kỳ thứ gì bị vứt trở lại xuống kênh ở quãng bờ này. Bà Mai và bà Lệ thay xong phần hoa quả, kiểm tra lại bó hương mới. Rồi cùng Trung rà lại danh sách kiểm kê của ngày hôm trước, gạch đi những món đã dùng vào việc dựng đàn tràng và ghi chú rõ những món còn nguyên dành cho ngày lễ.
Trong lúc chờ sương tan, bà Lệ thông báo một việc của phía địa phương mà đội cần ghi vào phương án, là người làng quanh vùng bờ kênh này đã hẹn nhau sẽ có mặt ở đàn tràng vào ngày lễ chính thức. Gồm những gia đình sống gần đình Vĩnh Tế Sơn và một số người chạy ghe lâu năm trên đoạn kênh, và bà đề nghị đội dành một khoảng đất phía sau đàn tràng cho người làng đứng dự lễ. Tách khỏi khu vực công tác của đội để buổi lễ giữ được sự trang nghiêm mà công việc kỹ thuật vẫn không bị chen lấn. Trung ghi đề nghị đó vào trang phân công của phương án, ghi rõ đây là ý kiến của địa phương sẽ được trình cùng phương án vào sáng hôm sau, vì anh biết rõ điều kiện mà Bùi Quốc Anh đã đặt ra từ trước. Là phương án đổi tuyến chỉ được xét duyệt khi có lễ tế và cam kết của địa phương đi kèm, và sự có mặt của người làng trong ngày lễ chính là một phần của cam kết đó.
Khoảng tám giờ, khi sương đã tan đủ để nhìn rõ mặt kênh từ bờ bên này sang bờ bên kia, Phước cho thuyền máy chạy một vòng ngắn kiểm tra lại các phao đánh dấu hành lang theo lịch công tác của ngày. Ông quay về bến và báo lại cho Trung một câu ngắn gọn, rằng các phao vẫn giữ đúng vị trí theo tọa độ máy. Mặt kênh ở hành lang cũ yên như mọi buổi sáng sau khi sương tan, và không còn vệt sóng lạ nào trên toàn quãng nước mà chiếc thuyền máy vừa đi qua. Trung ghi câu báo cáo đó vào sổ công tác của buổi sáng, ở ngay dưới phần ghi nhận về chiếc thuyền trong sương, để hai phần của cùng một buổi sáng. Một phần đo được bằng máy và một phần chỉ nhìn thấy bằng mắt, nằm cạnh nhau trong hồ sơ của đội như chúng đã nằm cạnh nhau trong suốt hơn một tháng qua trên đoạn kênh này. Buổi trưa hôm đó, đội ăn cơm ngay tại khoảng đất cao bên cạnh đàn tràng, và không một ai trong bữa cơm nhắc lại chiếc thuyền của buổi sáng. Vì mọi việc cần nói về nó đã được ghi xong vào sổ, và mọi việc còn lại của đội đều đang hướng về buổi trình phương án ở văn phòng dự án vào sáng hôm sau.