ÂM BINH ĐÀO KÊNH VĨNH TẾ - Chương 33: Trung Nhận Sai Trước Cả Đội
Chín giờ sáng ngày bảy tháng mười một. Buổi họp toàn đội diễn ra trong khoang lớn của sà lan khảo sát, với đầy đủ mọi người mà Lê Quốc Trung đã yêu cầu…
Nội dung chương
Chín giờ sáng ngày bảy tháng mười một. Buổi họp toàn đội diễn ra trong khoang lớn của sà lan khảo sát, với đầy đủ mọi người mà Lê Quốc Trung đã yêu cầu có mặt từ buổi họp nội bộ hôm trước. Trần Hữu Phước ngồi ở đầu bàn phía cửa khoang, Phạm Thanh Hà ngồi bên phải Trung với tập hồ sơ an toàn khí đã hoàn thiện. Đỗ Minh Quân ngồi đối diện với chồng biên bản thiết bị, Võ Văn Sơn và Thạch Văn Kha ngồi ở phía cuối bàn như mọi buổi họp toàn đội từ đầu mùa tới giờ. Bùi Quốc Anh tới bằng ghe máy của văn phòng dự án, vào khoang với tập tài liệu mỏng của chủ đầu tư, và Đặng Trọng Nghĩa ngồi ở vị trí quen thuộc đối diện Trung, cặp hồ sơ đặt ngay ngắn trước mặt. Không ai trong khoang còn chưa biết buổi họp này khác mọi buổi họp trước, vì Trung đã nói trước với từng tổ trưởng rằng hôm nay anh sẽ nói về trách nhiệm của chính mình trước khi nói về phương án của đội.
Trước khi buổi họp bắt đầu, Hà đặt lên bàn tờ kết quả cuối cùng của lô mẫu bùn lấy ở hai đầu hành lang đã gửi phòng thí nghiệm từ sáng ngày tám tháng mười. Một kết quả về chậm gần một tháng vì phiếu trả bị kẹp lẫn trong đợt hồ sơ hoàn trả của phòng thí nghiệm, ghi rõ cả hai mẫu đều chỉ là bùn phù sa thông thường. Thành phần không khác mẫu nền ngoài hành lang và không hề có thành phần khí bất thường như mẫu bùn đen dán nhãn đỏ lấy ngày hai mươi sáu tháng mười. Trung đọc tờ kết quả đó một lượt, kẹp nó vào đúng vị trí còn trống trong tập hồ sơ mẫu của đội, rồi mới đứng dậy mở đầu buổi họp. Anh nói hồ sơ mẫu của đội tới hôm nay đã đủ, không còn một kết quả nào đang treo chưa về nữa. Và chính vì hồ sơ đã đủ, anh không còn bất kỳ lý do kỹ thuật nào để trì hoãn phần việc mà anh phải nói trong buổi sáng hôm nay.
Trung nói chậm và rõ, theo đúng thứ tự mà anh đã tự sắp xếp trong đầu từ đêm hôm trước. Việc thứ nhất, anh nhận sai về quyết định ký biên bản cho tiếp tục khảo sát hạn chế vào buổi tối sau chuyến thuyền mang mẫu bùn quay về bị luồng xoáy dựng lên làm chao mạnh. Buổi chiều mà Võ Văn Sơn ngã và bị thương ở cổ tay ngay trên thuyền. Anh nói vào thời điểm ký biên bản đó, mọi dữ kiện cần thiết cho một quyết định dừng hẳn đều đã nằm trên bàn của anh. Gồm hai lượt quét siêu âm bất thường, một lần thuyền chao vì xoáy trước đó ở cùng một khúc cua, và lời phản đối trực tiếp của Hà ngay trong đêm. Anh đã không dừng, vì anh sợ đội mất hợp đồng và sợ toàn bộ công việc của đội bị đánh giá lại từ đầu, và cái sợ đó đã thắng trách nhiệm an toàn mà cương vị kỹ sư trưởng giao cho anh. Sơn ngồi ở cuối bàn, tay trái đặt yên trên đùi với lớp băng thun vẫn còn quấn quanh cổ tay, không nói một lời nào trong suốt phần trình bày đó, và Trung cũng không nhìn về phía anh để tìm một sự tha thứ nào.
Việc thứ hai, Trung nhận sai về cảnh báo khí. Anh nói kết quả phòng thí nghiệm về mẫu bùn đen đã về tay đội từ cuối tháng mười, ghi rõ khí tích tụ từ tầng bùn và than bùn cổ đủ nguy hiểm nếu bị khuấy thủng đột ngột. Và Hà đã đề xuất bằng văn bản việc đưa cảnh báo đó vào hồ sơ an toàn chính thức ngay trong ngày có kết quả. Anh đã tiếp nhận đề xuất, đã ký nhận vào phụ lục kỹ thuật, nhưng đã không ký nâng nó thành cảnh báo an toàn ở cấp dự án. Anh nói anh đã lấy lý do chờ mẫu đối chứng ở mép hành lang để hoãn việc ký cảnh báo, trong khi chính anh là người đã cho dừng mọi lần xuống ống ở hành lang cũ. Nên mẫu đối chứng đó không còn cách nào lấy được nữa và cái chờ đợi của anh thực chất chỉ là một sự trì hoãn khoác áo quy trình. Hà ngồi bên cạnh anh, tay đặt lên tập hồ sơ an toàn của mình, nghe hết câu đó mà không gật đầu, vì cô biết rõ câu nói này đáng lẽ phải được nói từ nhiều ngày trước. Khi nó còn có thể rút ngắn được quãng thời gian mà cảnh báo khí nằm chờ trong hồ sơ nội bộ của đội.
Trung kết thúc phần nhận sai bằng một câu đề nghị duy nhất, là toàn bộ lời nhận sai của anh trong buổi sáng hôm nay phải được ghi nguyên văn vào biên bản họp toàn đội. Kèm tên của hai việc anh vừa nhận, và biên bản đó phải được kẹp chung vào hồ sơ dự án cùng với phương án dịch chuyển vị trí khoan mà anh đang soạn. Để bất kỳ ai đọc hồ sơ sau này đều thấy trách nhiệm và phương án nằm cạnh nhau trong cùng một tập, không tách rời. Anh ngồi xuống sau câu nói đó, đặt bút lên bàn, và chờ quyết định của Bùi Quốc Anh trong một khoảng lặng dài hơn mọi khoảng lặng mà khoang họp này từng có.
Bùi Quốc Anh mở tập tài liệu của mình, đọc lại một lượt phần tóm tắt mà thư ký của ông đã chuẩn bị, rồi đưa ra quyết định bằng giọng chậm rãi quen thuộc. Ông nói chủ đầu tư ghi nhận lời nhận sai của Trung như một hành động đúng trách nhiệm, nhưng ghi nhận không có nghĩa là bỏ qua hậu quả quản lý. Kể từ chín giờ sáng hôm nay, Lê Quốc Trung bị tạm tước quyền chỉ huy thi công tại hiện trường trong bốn mươi tám giờ, và quyền điều hành thi công trong thời gian đó được giao cho Đặng Trọng Nghĩa. Trong bốn mươi tám giờ này, Trung vẫn giữ nhiệm vụ soạn phương án dịch chuyển vị trí khoan và hoàn thiện hồ sơ kỹ thuật của đội, vì đó là phần việc chuyên môn mà chủ đầu tư đã giao và vẫn cần đúng hạn. Nhưng anh không được ra bất kỳ lệnh thi công nào tại hiện trường, không được ký bất kỳ biên bản ca làm việc nào, và mọi lệnh điều hành tại hiện trường phải đi qua Nghĩa. Ông nói thêm rằng quyết định này được ghi vào biên bản kèm thời điểm bắt đầu và thời điểm kết thúc rõ ràng, và việc khôi phục quyền chỉ huy sau thời hạn đó sẽ. Do chủ đầu tư xem xét trên cơ sở tình hình thực tế của dự án, chứ không tự động có hiệu lực chỉ vì bốn mươi tám giờ đã trôi qua.
Nghĩa nhận phần điều hành bằng một câu ngắn, rằng nhà thầu sẽ giữ nguyên mọi lịch công tác đã chốt trong bốn mươi tám giờ tới, không hạng mục nào bị dừng thêm. Vì lý do thay đổi người điều hành, và ông ta yêu cầu các tổ trưởng báo cáo trực tiếp cho ông ta trong thời gian này theo đúng kênh mà quyết định vừa ghi. Phước là người lên tiếng ngay sau đó, không phải để tranh luận về quyết định, mà để chốt một việc rất thực tế của người cầm lái, là trong bốn mươi tám giờ tới. Mọi lệnh liên quan tới di chuyển thuyền và sà lan trên mặt nước vẫn phải qua kiểm tra an toàn đường thủy của ông theo quy chế đã ký từ đầu dự án, bất kể người ra lệnh là ai. Anh gật đầu xác nhận điều đó và yêu cầu thư ký ghi ý kiến của Phước vào biên bản như một điều khoản kèm theo quyết định, để tránh mọi hiểu lầm về sau.
Ngay sau phần quyết định, việc bàn giao được thực hiện tại chỗ, không chờ tới một thủ tục nào khác. Quân mang tập biên bản ca làm việc đang mở của ngày hôm nay lên, theo thói quen đưa về phía Trung để ký xác nhận phần ca sáng, rồi khựng lại giữa chừng khi nhớ ra quyết định vừa được đọc trong phòng họp chưa đầy mười phút. Trung không đưa tay ra nhận tập biên bản. Anh chỉ gật đầu về phía Nghĩa và nói rằng từ giờ phút này, mọi chữ ký xác nhận ca làm việc tại hiện trường thuộc về người đang giữ quyền điều hành. Và anh yêu cầu Quân ghi chú thích rõ vào lề của tập biên bản, ghi giờ bàn giao và nội dung quyết định vừa công bố, để không một trang nào trong hồ sơ của đội mang hai cách hiểu về người chịu trách nhiệm. Nghĩa cầm tập biên bản, đọc nhanh phần ca sáng, ký xác nhận ở vị trí mà suốt từ đầu mùa tới giờ chỉ có chữ ký của Trung. Rồi trả lại cho Quân kèm một dặn dò ngắn gọn là lịch công tác của ngày mai phải được gửi cho ông ta trước giờ cơm chiều. Phước đứng cạnh đó chứng kiến toàn bộ việc bàn giao, và khi Nghĩa đã quay đi, ông nói khẽ với Trung một câu duy nhất. Rằng trên mặt nước này, người ta nhận ra quyền chỉ huy không nằm ở chữ ký mà nằm ở chỗ khi có chuyện, cả đội nhìn về phía ai. Nhưng ông cũng nói ngay sau đó rằng câu nói ấy không thay đổi được một dòng nào trong quyết định đã công bố, và ông sẽ thực thi quyết định đó đúng như mọi người khác trong đội.
Phần cuối buổi họp dành cho việc ký biên bản. Thư ký của văn phòng dự án đọc lại toàn văn biên bản một lượt, chậm rãi, từ phần lời nhận sai của Trung, phần quyết định tạm tước quyền chỉ huy, cho tới phần phân công điều hành và ý kiến kèm theo của Phước. Hà ký ở mục người ký ghi nhận lời nhận sai với tư cách người phụ trách an toàn khí và là người đã đề xuất cảnh báo bị chậm nâng cấp. Phước ký ở cùng mục ghi nhận, với tư cách chỉ huy sà lan và thuyền khảo sát, người đã có mặt trong cả hai thời điểm mà lời nhận sai nhắc tới. Trung ký cuối cùng ở mục người nhận sai, dưới dòng chữ ghi rõ bốn mươi tám giờ tạm tước quyền chỉ huy thi công bắt đầu từ chín giờ sáng ngày bảy tháng mười một. Khi anh đặt bút xuống, buổi họp kết thúc mà không có thêm một ý kiến nào, và mọi người rời khoang họp theo thứ tự lặng lẽ khác hẳn mọi buổi họp toàn đội trước đây. Trong lúc ngoài mặt kênh, con nước lũ vẫn chảy xiết qua khúc cua như mọi buổi sáng của tuần này.