ÂM HÍ RẠP HÁT CỔ THƯỢNG HẢI - Chương 2: Đêm Đầu Dọn Rạp Và Tiếng Gõ Nhịp Thứ Nhất
Ngày 09 tháng 08 năm 2026, đoàn Hồi Xuân ở lại rạp Thiên Lạc tới tối để dọn sân khấu. Ban ngày họ đã dọn khán phòng. Buổi tối là phần việc nặng hơn. Sàn…
Nội dung chương
Ngày 09 tháng 08 năm 2026, đoàn Hồi Xuân ở lại rạp Thiên Lạc tới tối để dọn sân khấu.
Ban ngày họ đã dọn khán phòng. Buổi tối là phần việc nặng hơn. Sàn sân khấu phải cạo sạch lớp keo cũ. Các thùng gỗ trong cánh gà phải khiêng ra sân sau phân loại. Phông nền, màn phụ và dây kéo đều phải kiểm tra từng mối nối. Kiến Văn chia ca rõ ràng. Nhóm hậu trường lo sàn và kho. Vân Trang lo phục trang. Dật Chu và Nhạc Sinh lo khu vực sân khấu chính.
- Tối nay cố xong phần sàn. Mai bắt đầu treo phông và thử đèn.
Kiến Văn nói trong lúc trải tấm bạt lớn giữa sân khấu. Trên bạt là đống đạo cụ vừa mang từ xe vào. Kiếm gỗ, quạt, trâm cài, khăn choàng, mấy chiếc đèn lồng giấy và một bộ bàn ghế nhỏ cho cảnh nhà hoang ở hồi hai. Vân Trang quỳ xuống, xếp từng món theo thứ tự xuất hiện trong vở. Cô xếp rất kỹ. Kiếm đặt bên trái. Quạt đặt bên phải. Đèn lồng treo lên móc tạm trên cánh gà. Mỗi món có một vị trí riêng, đánh dấu bằng phấn trắng trên sàn cho khớp thứ tự xuất hiện trong vở.
Dật Chu phụ cô ghi vị trí vào sổ tay. Anh vẽ sơ đồ sân khấu đơn giản, chấm từng điểm đặt đạo cụ. Đây là việc nhàm chán nhưng quan trọng. Lúc diễn thật, hậu trường tối om. Ai cũng phải nhớ vị trí đạo cụ bằng chân tay, không phải bằng mắt.
Khoảng bảy giờ tối, cả đoàn ăn cơm hộp ở hậu trường. Tiểu Bảo mua cơm ở đầu phố, xách về hai túi lớn. Mọi người ngồi trên thùng gỗ, ăn vội trong tiếng quạt trần quay kẽo kẹt. Rạp chưa lắp điều hòa. Gió từ quạt chỉ đủ xua bớt hơi nóng tích cả ngày trong tường gạch.
- Rạp này ban ngày nóng như lò, ban đêm chắc mát.
Tiểu Bảo nói, miệng còn đầy cơm. Nhạc Sinh lắc đầu.
- Rạp cũ tường dày, đêm xuống nó nhả lạnh ra đấy. Ngồi lâu sẽ biết.
Ăn xong, mọi người làm tiếp. Dật Chu và Tiểu Bảo khiêng bộ bàn ghế nhỏ vào vị trí đã đánh dấu. Chiếc bàn đặt giữa sân khấu lệch sang trái hai bước. Hai chiếc ghế đặt hai bên. Anh kiểm tra lại bằng sơ đồ. Đúng từng phân. Anh còn lấy phấn gạch thêm một vòng tròn quanh chân bàn cho chắc.
Chín giờ tối, phần việc chính đã xong. Kiến Văn cho mọi người nghỉ tay mười lăm phút. Vân Trang pha trà trong phòng hóa trang. Dật Chu quay lại sân khấu một mình để kiểm tra lần cuối trước khi khóa sổ. Đèn sân khấu đã tắt bớt, chỉ còn hai bóng đèn làm việc ở hai cánh gà. Ánh sáng vàng nhạt đổ xuống sàn gỗ thành hai vệt dài.
Anh nhìn xuống vị trí bộ bàn ghế và khựng lại.
Chiếc ghế bên trái đã xoay đi một góc rõ rệt. Lúc chiều anh đặt nó quay mặt thẳng ra khán phòng. Bây giờ nó quay chếch vào trong, như có ai vừa ngồi xuống rồi đứng dậy và tiện tay xoay ghế theo hướng bước đi. Chiếc quạt trên bàn cũng đổi chỗ. Nó vốn nằm bên phải bàn, nay nằm bên trái, cán quạt hướng về phía khán giả.
Anh đứng yên nhìn chiếc ghế thêm một lúc. Góc xoay không lớn, chừng một gang tay tính theo vòng cung của chân ghế trước. Nhưng phấn anh gạch dưới chân ghế lúc chiều còn nguyên cả hai vạch song song. Một vạch ở vị trí cũ. Chân ghế bây giờ nằm ngoài vạch ấy một khoảng rõ ràng, không thể nhầm. Bụi trên sàn quanh ghế cũng lạ. Lớp bụi mỏng bị xáo lên thành một vệt cong mờ, như có vật gì vừa quét qua. Vệt cong ấy dừng lại ngay trước vòng phấn, không kéo dài tới cửa cánh gà.
Anh gọi Vân Trang ra.
- Cô xếp lại đạo cụ lúc nãy à.
- Không. Tôi ở phòng hóa trang từ lúc ăn cơm xong. Sổ vị trí vẫn ở chỗ anh mà.
Vân Trang nhìn bộ bàn ghế, rồi nhìn sơ đồ trên tay anh. Cô cau mày.
- Ghế lệch thật. Vòng phấn quanh chân bàn còn nguyên, nhưng ghế thì ra khỏi vòng rồi.
Hai người gọi thêm Tiểu Bảo và Kiến Văn. Cả bốn đứng quanh bộ bàn ghế. Không ai nhận đã đụng vào. Tiểu Bảo thề cậu chỉ khiêng ghế vào một lần duy nhất lúc đầu buổi. Hai bạn hậu trường còn lại cũng lắc đầu. Họ bận ở kho phía sau suốt buổi tối, có Nhạc Sinh làm chứng vì ông ngồi gần cửa kho thử đàn.
Kiến Văn cúi xuống xem xét chân ghế.
- Sàn gỗ cũ, nhà mình đi lại nhiều, rung động làm ghế xê dịch cũng nên. Đừng tự dọa nhau.
- Ghế tự rung thì trượt thẳng, không tự xoay một góc đẹp thế này được.
Vân Trang đáp. Cô lấy điện thoại chụp lại vị trí ghế và bàn, rồi chụp cả sơ đồ vị trí trong sổ tay của Dật Chu. Cô làm việc đó rất bình thản, như ghi lại một lỗi kỹ thuật bình thường.
- Chụp để mai đối chiếu. Nếu mai nó lại lệch, mình tính tiếp. Nếu không lệch nữa, coi như tối nay có ai vô ý đụng vào mà quên.
Dật Chu xếp lại ghế và quạt về đúng vị trí. Lần này anh gạch thêm một dấu phấn đậm dưới chân ghế. Anh không nói ra, nhưng trong lòng anh không tin chuyện rung động. Sàn sân khấu này anh đã đi cả trăm lượt trong hai ngày. Nó chắc và lì. Một chiếc ghế gỗ nặng không thể tự xoay vì vài bước chân ở đầu kia sân khấu.
Mười giờ tối, đoàn lục tục ra về. Kiến Văn khóa cửa kho và cửa sau. Tiểu Bảo ở lại trực đêm theo lịch đã chia. Cậu nhận chìa khóa phụ, ôm theo chăn mỏng và bình nước, vào phòng trực nhỏ cạnh hậu trường. Dật Chu là người về gần cuối. Anh còn nán lại để bàn với Nhạc Sinh về phần nhạc mở đầu vở.
Hai người ngồi ở mép sân khấu, chân buông xuống khu vực dàn nhạc. Nhạc Sinh thử mấy câu nhịp trên đàn. Tiếng đàn trong rạp đêm nghe rõ hơn ban ngày nhiều. Từng nốt rơi xuống khán phòng tối và ngân lại rất lâu. Dật Chu nhắm mắt nghe. Anh đang tính chỗ ngắt nhịp cho câu hát đầu tiên của Chung Quỳ.
Rồi tiếng phách vang lên.
Không phải phách của Nhạc Sinh. Ông đang ôm đàn, hai tay đều trên dây. Tiếng phách đến từ phía dàn nhạc trống không ở sau lưng hai người. Ba tiếng. Lách cách. Lách cách. Lách cách. Gọn, khô và đúng nhịp. Đúng nhịp mở đầu mà Nhạc Sinh vừa thử trên đàn.
Dật Chu quay phắt lại. Khu vực dàn nhạc trống trơn. Ghế nhạc công xếp ngay ngắn. Hộp phách của Nhạc Sinh đặt trên bàn nhỏ cạnh ông, nắp hộp vẫn đóng. Không có ai ở đó. Đèn làm việc ở cánh gà vẫn sáng. Bóng của hai người đổ dài trên sàn, không lẫn thêm một cái bóng nào khác.
- Ông có nghe thấy không.
- Nghe rõ.
Nhạc Sinh đặt đàn xuống rất nhẹ. Mặt ông không sợ hãi, nhưng cũng không còn vẻ thản nhiên như lúc ăn cơm. Ông nhìn vào khoảng tối của dàn nhạc như người nghề nghe một đồng nghiệp vô hình vừa gõ nhịp.
- Ba tiếng phách. Đúng câu nhịp mở màn. Không thừa, không thiếu.
Tiếng gõ không lặp lại. Rạp trở lại im lặng hoàn toàn. Dật Chu đứng dậy, đi xuống khu vực dàn nhạc. Anh sờ lên từng chiếc ghế. Ghế lạnh. Anh mở hộp phách của Nhạc Sinh. Hai thanh phách nằm nguyên trong hộp, khô ráo. Anh đi vòng ra sau dàn nhạc, kiểm tra cửa phụ. Cửa khóa trong. Không có lối nào để một người vào rồi ra mà không gây tiếng động trên sàn gỗ cũ này.
Tiểu Bảo từ phòng trực chạy ra, mặt tái đi.
- Anh Chu, em cũng nghe thấy. Em tưởng bác Sinh gõ thử. Nhưng hai người ngồi đây cả mà.
- Bác ngồi cạnh anh suốt. Tay bác không rời đàn.
Dật Chu nói. Anh nhìn đồng hồ trên tường hậu trường. Kim chỉ gần mười một giờ bốn mươi phút đêm. Ngày 09 tháng 08 sắp qua.
Nhạc Sinh lấy cuốn sổ tay của mình ra. Ông ghi mấy dòng ngắn bằng bút chì. Ông đọc lại cho Dật Chu nghe, giọng đều và rõ.
- Đêm 09 tháng 08. Gần nửa đêm. Tiếng gõ nhịp từ dàn nhạc trống. Ghi là lần tiếng gõ nhịp thứ 1.
Dật Chu nhìn dòng chữ. Tay ông viết rất chắc, không run một nét. Ông gấp sổ lại, cài bút vào túi áo.
- Chuyện này cứ ghi lại như ghi một sự cố sân khấu. Chưa ai kết luận gì hết. Đêm mai, ngày kia, nếu nó còn lặp lại thì hẵng tính. Còn bây giờ thì về ngủ. Cậu trực đêm nay phải không, Bảo.
- Dạ, cháu trực.
- Trực thì cứ ở trong phòng trực. Nghe gì nữa cũng đừng chạy ra một mình. Sáng mai kể lại cho cả đoàn nghe là được.
Tiểu Bảo dạ một tiếng nhỏ. Dật Chu và Nhạc Sinh ra về sau cùng. Trước khi ra khỏi cửa hậu trường, Dật Chu quay đầu nhìn lại sân khấu tối. Bộ bàn ghế đứng yên trong vệt sáng vàng cuối cùng chưa tắt. Ghế đã về đúng vị trí anh xếp lại. Quạt nằm đúng chỗ. Mọi thứ đều ngay ngắn, sạch sẽ và im lặng đến mức không thật.
Anh tắt bóng đèn cuối cùng và khép cửa. Tiếng khóa cửa vang khô trong ngõ sau vắng người.
Trên đường về, tiếng phách ba nhịp vẫn gõ lại trong đầu anh, gọn và đúng nhịp mở màn. Anh không sợ. Anh chỉ thấy lạ. Người làm nghề sân khấu tin vào tai của mình. Tai anh vừa nghe một câu nhịp hoàn chỉnh phát ra từ một dàn nhạc không có người.
Đêm đó anh ghi sự việc vào sổ tay của mình, dưới sơ đồ vị trí đạo cụ. Anh ghi ngày giờ, ghi vị trí ghế lệch, ghi ba tiếng phách. Anh không ghi thêm một chữ kết luận nào.