ANH LINH CẦU TÀU 914 CÔN ĐẢO - Chương 8: Lên Cầu Tàu 914 Lần Đầu

Lúc chiều xuống, ba người đi bộ dọc theo bến về phía cây cầu tàu đá cổ. Con đường ven bến vắng dần. Những ngư dân cuối cùng trong ngày đã thu dọn xong…

Nội dung chương

Lúc chiều xuống, ba người đi bộ dọc theo bến về phía cây cầu tàu đá cổ.

Con đường ven bến vắng dần. Những ngư dân cuối cùng trong ngày đã thu dọn xong lưới, tiếng nói cười ở bến nhỏ lại, chỉ còn tiếng sóng vỗ đều vào chân cầu bến và tiếng gió biển thổi qua những hàng cây ven đường. Khôi đi giữa cha và bác Tám, bước chân chậm lại một cách tự nhiên khi cây cầu tàu hiện ra mỗi lúc một rõ trước mặt.

Từ gần, cây cầu khác hẳn hình ảnh mờ xa anh thấy lúc ở trên tàu. Nó là một dải đá dài và phẳng vươn thẳng ra biển, mặt cầu rộng, hai bên là những tảng đá lớn xếp khít vào nhau, màu đá sẫm và bóng vì nước biển thấm qua bao nhiêu năm tháng. Cuối cầu, mặt nước trải rộng tới chân trời đang ngả màu tím chiều. Cả công trình đứng lặng lẽ giữa bến đảo, không ồn ào, không phô trương, mà có một sức nặng khiến người mới tới như Khôi phải hạ giọng xuống khi bước lại gần.

Ở đầu cầu, khu di tích được giữ gìn trang nghiêm với lối đi sạch sẽ và những bậc đá dẫn lên mặt cầu. Một người phụ nữ đang đứng ở đó, tay cầm tập tài liệu bọc trong bìa nhựa trong, như đang chờ đoàn khách cuối cùng trong ngày. Ông Tám bước lên trước, gật đầu chào chị một cách kính cẩn.

- Chị Hạnh, đây là anh Sơn, thuyền trưởng từ đất liền ra, với con trai ảnh. Hai cha con mới cập bến chiều nay, lên cầu tàu lần đầu. Nhờ chị giới thiệu cho cháu nó nghe về di tích.

Người phụ nữ gật đầu chào hai cha con. Chị là Lê Thị Hạnh, nhân viên hướng dẫn tại khu di tích Cầu Tàu 914 ở Côn Đảo. Chị năm nay ba mươi chín tuổi, mặc áo dài tay trang nhã, tóc buộc gọn, giọng nói rõ ràng và chậm rãi. Chị mời ba người đứng vào chỗ bằng phẳng ở đầu cầu, nơi có thể nhìn thấy toàn bộ thân cầu vươn ra biển, rồi bắt đầu giới thiệu bằng giọng trang nghiêm mà Khôi nghe không sót một lời nào.

- Đây là Cầu Tàu 914 ở Côn Đảo. Cầu tàu khởi công năm 1873, và là di tích lịch sử quốc gia đặc biệt.

Chị nói chậm, từng câu rõ ràng, mắt nhìn về phía thân cầu đá như đang nói với chính những tảng đá trước mặt.

- Con số 914 trong tên gọi của cầu tàu là ước tính số tù nhân chính trị đã chết khi bị thực dân bắt đẽo đá, khuân những tảng đá khổng lồ nặng hàng tấn xếp cầu tàu vươn ra biển Đông.

Khôi đứng lặng nghe. Anh nhìn theo tay chị Hạnh chỉ dọc theo thân cầu, nhìn những tảng đá lớn xếp chồng lên nhau thành dải cầu dài, và bỗng thấy bước chân mình nặng trĩu. Mỗi tảng đá trước mặt anh đều lớn hơn sức người rất nhiều, lớn tới mức anh không hình dung nổi một người bằng xương bằng thịt đã đẽo nó ra từ núi đá, đã khuân nó xuống bờ biển, đã xếp nó vào vị trí này bằng cách nào. Chị Hạnh không nói thêm một con số người chết nào khác. Không ai trong ba người đàn ông đứng đó nói chen một lời nào. Sự im lặng sau những câu giới thiệu ngắn gọn ấy chính là phần trang nghiêm nhất của buổi chiều hôm đó.

Ông Sơn đứng bên cạnh con trai, tay bỏ nón xuống cầm ở trước ngực từ lúc lên cầu tàu. Ông Tám cũng vậy, nón lá cầm trên tay, đầu hơi cúi. Khôi nhìn hai người lớn, tự mình cũng cúi đầu theo, dù không ai bảo anh làm vậy. Anh hiểu rằng trước một nơi như thế này, sự cúi đầu không phải là một nghi thức được dạy, mà là một phản ứng tự nhiên của người biết mình đang đứng ở đâu.

Chị Hạnh dẫn ba người đi chậm dọc theo một đoạn mặt cầu, chỉ cho họ thấy những vệt mòn trên mặt đá, những chỗ đá đã nhẵn bóng vì tháng năm và bước chân người qua lại. Chị nói cầu tàu này đã đứng ở đây qua rất nhiều mùa biển, chứng kiến bao nhiêu đổi thay của đảo, và ngày nay người dân đảo cùng du khách tới đây đều giữ một lòng kính trọng chung khi đặt chân lên mặt đá này. Giọng chị vẫn đều và trang nghiêm, không thêm thắt, không làm cho câu chuyện trở nên giật gân, chỉ nói đúng những gì cần nói về một di tích của lịch sử.

Khi đoàn dừng lại ở một chỗ mặt cầu rộng, chị Hạnh nhìn Khôi, giọng dịu lại một chút.

- Cháu lần đầu lên cầu tàu hả. Người đảo ở đây ai cũng thuộc lòng những điều chị vừa nói. Trẻ con lớn lên ở bến này đều được cha mẹ dẫn lên đây, nghe kể lại như vậy, rồi tự mình biết phải giữ gìn và kính trọng nơi này ra sao.

- Dạ. Ở nhà, cha con cũng dặn con lên đảo việc đầu tiên là lên cầu tàu thắp nhang. Tới nơi nghe chị giới thiệu, con mới hiểu vì sao cha con giữ lệ đó bao nhiêu năm nay.

- Cha cháu giữ lệ đó là quý lắm. Ngư dân ở đảo này cũng vậy, trước chuyến ra khơi dài ngày đều lên đây thắp nhang. Đó là cách người đi biển nhớ ơn và giữ lòng mình cho yên trước khi ra khơi.

Ông Sơn nghe tới đó thì gật đầu chậm rãi, mắt vẫn nhìn dọc theo thân cầu ra phía biển. Ông nói nhỏ, như nói với chính mình hơn là nói với mọi người.

- Bao nhiêu năm ra đảo, lần nào tôi cũng lên đây đứng một lúc như vầy mới yên dạ mà ra khơi được.

Trời dần tối hơn. Chị Hạnh khép tập tài liệu lại, dẫn ba người trở về phía đầu cầu. Trước khi chia tay, chị chỉ tay xuống phía chân cầu, nơi mặt nước đang rút xuống dần theo con triều chiều, để lộ ra những mỏm đá sẫm màu ở bãi đá ngầm cạnh cầu.

- Ban ngày nhìn xuống thì bãi đá đó hiền vậy đó. Nước rút tới đâu, đá lộ ra tới đó. Ban đêm thì khác, cho nên người không rành nước ở đây không ai xuống dưới đó một mình vào ban đêm đâu cháu.

Khôi nhìn theo tay chị chỉ. Dưới chân cầu, mặt nước chiều lấp loáng ánh sáng cuối ngày trên những mỏm đá vừa lộ ra, trông bình yên như bất kỳ bãi đá nào anh từng thấy ở quê nhà. Nhưng sau những gì vừa nghe trên mặt cầu này, anh nhìn bãi đá ấy bằng một con mắt khác: cung kính hơn, cẩn trọng hơn, và tuyệt đối không còn chút tò mò đùa giỡn nào của tuổi trẻ mới tới một vùng đất lạ.

Đi dọc mặt cầu, Khôi đưa tay chạm nhẹ vào bề mặt của một tảng đá lớn ở thành cầu. Đá lạnh và ram ráp dưới lòng bàn tay anh, có những vết sần sùi của tháng năm và những đường vân đá chạy dài như những mạch máu của đất. Anh rút tay lại chậm rãi, trong đầu hiện lên hình ảnh những bàn tay người xưa đã từng chạm vào chính tảng đá này trong những tháng ngày lao động khổ cực mà chị Hạnh vừa kể. Anh không nói ý nghĩ ấy thành lời. Có những điều, đứng ở một nơi như thế này, chỉ nên nghĩ trong lòng mà thôi.

Ông Tám đi bên cạnh, thỉnh thoảng dừng lại, nhìn một chỗ đá nào đó trên mặt cầu như nhìn một người quen cũ. Ông ở đảo cả đời, lên xuống cây cầu này không biết bao nhiêu lần, mà lần nào bước chân ông cũng chậm và mắt ông cũng hướng xuống mặt đá với cùng một vẻ kính cẩn như lần đầu. Khôi nhìn bác Tám, hiểu rằng sự kính trọng thật sự không phai đi vì quen thuộc, nó chỉ sâu thêm theo năm tháng.

Chị Hạnh còn nói thêm về nếp giữ gìn di tích của người dân đảo: ai lên cầu tàu cũng đi nhẹ, nói khẽ, không xả rác xuống mặt đá và bãi đá bên dưới, trẻ con được người lớn dắt tay và nhắc nhở từ nhỏ. Những lời ấy không phải là quy định treo trên bảng, mà là nếp sống đã thành quen của cả một cộng đồng sống cạnh di tích này qua nhiều thế hệ. Khôi nghe, tự hứa với lòng mình rằng những ngày ở đảo, anh sẽ giữ đúng nếp ấy như một người con của bến này, dù anh chỉ là người từ đất liền mới tới.

Khi mặt trời xuống thấp hẳn, ánh sáng cuối ngày rải một lớp vàng mỏng lên mặt cầu đá, làm những vệt mòn trên đá hiện rõ hơn. Cả khu di tích chìm trong một vẻ đẹp lặng lẽ mà trang nghiêm, khác hẳn vẻ đẹp của những nơi danh thắng ồn ào mà Khôi từng thấy trong sách vở. Ông Sơn đứng yên rất lâu ở chỗ mặt cầu rộng, tay vẫn cầm nón trước ngực, mắt nhìn ra biển, như đang thầm nói một điều thầm kín trong lòng mà không cần thành tiếng.

Khôi đứng cạnh cha, không hỏi, không chen ngang vào khoảng lặng ấy. Anh biết có những khoảng lặng của người lớn mà người trẻ chỉ nên đứng bên cạnh và giữ gìn, như giữ gìn chính nơi chốn này vậy.

Ba người cảm ơn chị Hạnh, rồi đứng lại ở đầu cầu thêm một lúc trong ánh chiều sắp tắt. Khôi nhìn dọc theo thân cầu đá dài vươn ra biển tối dần, trong lòng lặng đi với một cảm xúc mà anh không gọi tên được ngay lúc đó. Anh chỉ biết rằng từ buổi chiều này trở đi, cây cầu tàu này trong lòng anh không còn là một công trình bằng đá nữa. Mà là một nơi chốn của lịch sử và của lòng người, nơi mà mỗi bước chân đặt xuống đều phải nhẹ và mỗi lời nói ra đều phải khẽ.

Đi được vài bước về phía bậc đá, Khôi ngoái đầu nhìn lại thân cầu một lần cuối trong ngày. Bóng cầu dài in xuống mặt nước đang tối dần, vững chãi và lặng lẽ. Anh thầm nghĩ, ngày mai và nhiều ngày nữa ở đảo, mình sẽ còn trở lại nơi này nhiều lần. Nhưng cảm giác của lần đầu tiên đặt chân lên mặt đá này, nghe trọn những lời giới thiệu trang nghiêm này, sẽ là cảm giác mà anh mang theo trong suốt chuyến đi và cả sau khi đã trở về đất liền.

Chương khác

Xem thêm