BẠCH HỔ NGẬM KIẾM NÚI TRÀ BỒNG - Chương 43: Lưỡi cưa chạm thân cây
Nguyễn Văn Bảy đưa cưa xích thứ nhất vào thân cây huê ngàn năm. Lưỡi cưa vừa chạm lớp vỏ cây thì một tiếng rắc chói tai vang lên, lưỡi cưa gãy đôi, tóe…
Nội dung chương
Nguyễn Văn Bảy đưa cưa xích thứ nhất vào thân cây huê ngàn năm. Lưỡi cưa vừa chạm lớp vỏ cây thì một tiếng rắc chói tai vang lên, lưỡi cưa gãy đôi, tóe lửa trong đêm mưa, nửa lưỡi văng xuống đất ẩm và tắt ngấm. Tiếng máy chết hẳn. Cả khoảng trống dưới tán huê lặng đi trong tiếng bão, không ai trong toán lâm tặc nói được một lời nào trong mấy giây đầu tiên.
Trong các cuộc họp của bản và kiểm lâm, người ta nói thẳng, nói ngắn, và ghi lại điều đã thống nhất ngay tại chỗ. Thân cây trong rừng cấm cây nào cũng phủ rêu ở phía bắc, vỏ cây sẫm màu vì ẩm, sờ vào thấy mát và nhám. Trong đêm khuya, mọi âm thanh nhỏ đều nghe rõ hơn ban ngày: tiếng lá rơi, tiếng cành khô gãy, tiếng bước chân xa.
Làm kiểm lâm ở vùng này là làm bạn với đường mòn, với bản đồ và với những buổi chờ đợi dài hơn là chạy đuổi. Trang làm hồ sơ theo cách của người làm văn hóa: chụp ảnh trước, ghi lời kể nguyên văn sau, rồi mới đối chiếu tư liệu. Đêm càng về khuya, sương càng dày, đứng cách nhau chục bước đã chỉ còn thấy bóng người mờ trong sương.
Cùng lúc đó, một cành lớn trên cao gãy vì bão rơi xuống bìa khoảng trống. Mảnh cành sượt qua làm Bảy sây sát ở mu bàn tay, máu rỉ ra hòa với nước mưa. Bảy ôm tay lùi lại, nhìn thân cây huê trước mặt: lớp vỏ cây không một vết cưa, không một đường xước, thân cây ngàn năm đứng nguyên như chưa từng có lưỡi cưa nào chạm vào.
Già làng Ơn được cả bản nghe theo không phải vì ông nói to, mà vì ông nhớ hết lệ cũ và chưa từng thiên vị nhà nào. Vách đá trong rừng cấm dựng đứng, mặt đá loang lổ nước mưa, dây rừng buông xuống như những tấm màn xanh thẫm. Đức ghi chép mọi việc vào sổ tay bằng chữ nhỏ và đều, ngày giờ viết rõ ở đầu trang, không để sót một mốc nào.
Người Cor trong bản sống nép vào chân núi, nhà nào cũng có vườn sau trồng rau và chuồng nhỏ nuôi vài con gà. Càng vào sâu trong rừng cấm, tiếng người càng lùi xa, chỉ còn tiếng gió qua ngọn cây và tiếng bước chân của chính mình. Đường trong bản là đường đất pha đá, mưa xuống thì lầy, nắng lên thì bụi, trẻ con đi học phải xắn quần qua đoạn suối cạn.
- Cưa gãy rồi. Lưỡi cưa gãy đôi rồi, anh Dũng. Tay em bị cành rơi sượt qua, rát quá.
- Gãy thì lấy cưa thứ hai ra. Rô, mang cưa thứ hai tới đây ngay, đừng đứng ngây ra đó.
- Anh Dũng, cây này cứng lạ lắm. Cưa chạm vào là gãy liền, em chưa thấy cây nào như vậy bao giờ.
- Cứng gì mà cứng. Đưa cưa đây, làm cho xong việc đêm nay, trời sắp sáng rồi.
- Thôi anh, em thấy không ổn đâu. Gốc cây không một vết xước nào kìa anh, nhìn đi.
Ông Thao đứng trong bóng cây ở phía đầu ngõ nhìn toàn bộ cảnh đó. Ông thấy gốc cây không một vết cưa sau cú chạm duy nhất của lưỡi cưa, và ông hiểu rằng Sơn Quân đang ở rất gần khoảng trống này. Niềm tin của người từng được tha trong rừng hơn hai mươi năm trước làm ông bình tĩnh hơn mọi người: ông biết việc sắp tới không phải việc của súng, của cưa hay của tiếng la hét.
Mỗi biên bản Đức lập đều có đủ người chứng kiến ký tên, ảnh chụp đính kèm và số đo ghi bằng số rõ ràng. Tiếng nói của người bản trầm và ngắn, khách tới nhà được mời nước chè trước rồi mới hỏi tới chuyện làm ăn hay chuyện rừng. Ở bìa rừng cấm, cỏ tranh mọc cao ngang thắt lưng, ướt đẫm sương sớm, quét qua ống quần làm người đi đường ướt lạnh.
Người gác đêm ở bản chia nhau theo ca, mỗi ca hai người, đi một vòng quanh các điểm đã hẹn rồi quay về nhà rông. Bà Hoa không quen giấy tờ hành chính, nhưng sổ vía của miếu thì bà thuộc từng trang, từng dòng, từng tên người. Không khí trước bão nặng và đứng gió một cách khác thường, chim chóc im tiếng, người già trong bản nhìn trời mà lo.
Dũng gào lên trong bão, bắt Rô mang cưa thứ hai tới thay ngay. Rô lúng túng xách cưa thứ hai lên, tay run, mắt nhìn thân cây huê rồi nhìn nửa lưỡi cưa gãy trên đất. Không khí trong toán đã đổi hẳn: từ hăng hái làm việc trong đêm bão, chúng chuyển sang hoang mang, vì điều vừa xảy ra trước mắt chúng không nằm trong kinh nghiệm đi rừng của bất kỳ ai trong toán.
Đèn pin của tổ tuần tra quét qua màn mưa thành một quầng sáng vàng, soi rõ từng bụi cây rồi tắt khi qua khúc cua. Gió trên sườn Cà Đam thổi mạnh hơn dưới bản, cây cối nghiêng theo một hướng quen thuộc của mùa bão. Rừng cấm dưới chân Cà Đam vào mùa này xanh sẫm lại, lá nào cũng nặng nước, đi dưới tán rừng nghe tiếng giọt rơi suốt dọc đường.
Tiếng côn trùng trong đêm mưa thưa hẳn, chỉ còn tiếng ếch nhái ngoài đồng và tiếng nước nhỏ giọt từ mái hiên. Sau nửa đêm, bản chìm hẳn vào yên tĩnh, chỉ còn người gác và người trực ở miếu thức cùng tiếng mưa đều đều. Bản dưới chân Cà Đam thức dậy sớm theo tiếng gà và tiếng chày giã gạo, khói bếp lên từ nhiều mái nhà cùng một lúc.
Đức ở bìa khoảng trống ra hiệu cho tổ bản giữ nguyên vị trí, chưa ập vào. Anh ghi nhanh vào sổ tay: lưỡi cưa thứ nhất chạm thân cây một lần duy nhất và gãy, cây không vết cưa, một người sây sát tay do cành rơi. Anh hiểu rằng từ giây phút này, đêm bão ở gốc cây huê không còn đi theo kế hoạch bắt quả tang thông thường của kiểm lâm nữa.
Buổi chiều sau mưa, sương lên từ các thung lũng, phủ trắng những sườn đồi gần bản rồi mới lan tới chân núi. Điện thoại ở vùng núi sóng chập chờn, muốn gọi một cuộc cho trọn vẹn phải ra chỗ đất cao hoặc đứng yên một chỗ. Đêm ở chân núi tối đặc, không có đèn đường, ánh sáng duy nhất là đèn dầu và đèn pin của người gác đêm.
Mây sà xuống thấp che mất đỉnh Cà Đam từ sớm, nhìn từ bản chỉ thấy một biển mây trắng xám trải ngang lưng núi. Trời Trà Bồng cuối tháng mười đổi tính từng ngày, nắng vừa lên được một buổi thì mây từ phía biển lại kéo về đen kịt. Buổi tối ở bản yên tĩnh sớm, đèn trong các nhà tắt dần theo giờ, chỉ còn tiếng chó sủa vu vơ ở đầu bản.
Giấy tờ trong ngăn kéo của lán tuần tra được xếp theo ngày, tháng nào ra tháng đó, ai cần tra cứu cũng tìm được ngay. Những gốc cây lớn trong rừng cấm đứng cách nhau vừa đủ để ánh sáng lọt xuống, tạo thành những khoảng trống yên tĩnh lạ thường. Người trẻ trong bản đi làm ăn xa nhiều, nhưng mùa lễ vía và mùa bão thì lần lượt quay về, bản lại đông như cũ.
Tiếng chim trong rừng cấm thưa dần khi mây sà xuống thấp, chỉ còn tiếng nước suối chảy qua khe đá nghe rõ mồn một. Ánh nắng xuyên qua tán rừng cấm thành từng vệt mỏng, rơi xuống thảm lá khô thành những đốm sáng di động theo gió. Mùi rừng sau mưa là mùi lá mục, mùi đất ướt và mùi nhựa cây, thứ mùi mà người đi rừng lâu năm nhận ra ngay từ đầu ngõ.
Người bản dặn nhau vào rừng cấm thì đi nhẹ, nói khẽ, không chặt phá bừa bãi, vì rừng này là của chung nhiều đời để lại. Mưa ở miền núi không rào rào một trận rồi thôi, mưa dầm dề nhiều ngày, thấm vào đất, vào áo, vào cả giấc ngủ. Điểm trường của bản nằm ở khoảng đất cao giữa bản, mái tôn mới lợp lại sau mùa bão năm trước, sân trường quét sạch.
Nước suối dâng lên sau mỗi trận mưa lớn, chảy xiết và đục, qua cầu tạm phải vịn tay vào dây mới dám bước. Mấy người phụ nữ trong bản gùi củi về lúc chiều xuống, gùi nặng mà bước chân vẫn đều trên con dốc quen thuộc. Đức quen với những đêm tuần tra dài, áo mưa sũng nước, sổ tay phải bọc trong túi nilon mới giữ được khô.
Tiếng chó sủa trong đêm là tín hiệu quen thuộc của bản: sủa một hồi rồi im là khách quen, sủa dai dẳng là có chuyện lạ. Ông Thao ít nói về việc làm của mình, nhưng việc gì ông đã nhận thì ông làm tới nơi, chậm mà chắc. Sau cơn mưa đêm, đất trong vườn và trên đường mòn mềm nhũn, dấu chân của người và vật in lại rõ hơn ngày nắng.
Suối trong rừng cấm chảy xiết hơn sau mưa, nước đục màu đất, cuốn theo lá khô và cành nhỏ trôi về phía hạ lưu. Bà Hoa thức giấc giữa đêm là chuyện thường trong mùa vía, bà ngồi dậy nghe ngóng một lúc rồi mới nằm xuống lại. Tiếng mưa trên mái tôn của điểm trường và nhà dân gõ liên hồi, át cả tiếng người nói chuyện trong nhà.
Người làm nghề giữ rừng hiểu rằng một dấu vết nhỏ bị bỏ qua hôm nay có thể thành một mất mát lớn vào tuần sau. Đường mòn trong rừng cấm hẹp và trơn, hai bên là dây leo chằng chịt, chỉ người quen rừng mới biết chỗ nào đặt chân cho chắc. Trong bản, chuyện của miếu và chuyện của rừng là chuyện chung, nhà nào cũng có phần, không ai đứng ngoài được.
Đèn pin của tổ tuần tra quét qua màn mưa thành một quầng sáng vàng, soi rõ từng bụi cây rồi tắt khi qua khúc cua. Tiếng côn trùng trong đêm mưa thưa hẳn, chỉ còn tiếng ếch nhái ngoài đồng và tiếng nước nhỏ giọt từ mái hiên. Ở bìa rừng cấm, cỏ tranh mọc cao ngang thắt lưng, ướt đẫm sương sớm, quét qua ống quần làm người đi đường ướt lạnh.
Gió bão quật qua khoảng trống, mang theo mùi vỏ cây ẩm và mùi xăng của cưa máy đã tắt. Ông Thao đứng yên sau thân cây lớn ở đầu ngõ, nhìn gốc huê nguyên vẹn và toán người đang hoang mang dưới tán cây. Ông biết Sơn Quân đã tới rất gần, gần hơn bất kỳ lần nào trong mùa này, và ông chuẩn bị lòng mình cho việc mà chỉ ông mới làm được trong những phút sắp tới.