BẠCH HỔ NGẬM KIẾM NÚI TRÀ BỒNG - Chương 41: Đi theo dấu đèn trong bão
Ông Thao đi theo ánh đèn của toán lâm tặc xuyên qua rừng trong bão. Đường mòn trong đêm bão khác hẳn ban ngày: cây đổ chắn lối ở nhiều đoạn, nước suối…
Nội dung chương
Ông Thao đi theo ánh đèn của toán lâm tặc xuyên qua rừng trong bão. Đường mòn trong đêm bão khác hẳn ban ngày: cây đổ chắn lối ở nhiều đoạn, nước suối dâng qua các đoạn trũng, gió quật làm cành khô rơi xuống đường đi. Ông đi bằng trí nhớ của một đời thợ săn cũ, mỗi phiến đá, mỗi gốc cây trên đường tới gốc cây huê ông đều thuộc vị trí.
Trong các cuộc họp của bản và kiểm lâm, người ta nói thẳng, nói ngắn, và ghi lại điều đã thống nhất ngay tại chỗ. Không khí trước bão nặng và đứng gió một cách khác thường, chim chóc im tiếng, người già trong bản nhìn trời mà lo. Suối trong rừng cấm chảy xiết hơn sau mưa, nước đục màu đất, cuốn theo lá khô và cành nhỏ trôi về phía hạ lưu.
Ở bìa rừng cấm, cỏ tranh mọc cao ngang thắt lưng, ướt đẫm sương sớm, quét qua ống quần làm người đi đường ướt lạnh. Đường trong bản là đường đất pha đá, mưa xuống thì lầy, nắng lên thì bụi, trẻ con đi học phải xắn quần qua đoạn suối cạn. Ánh nắng xuyên qua tán rừng cấm thành từng vệt mỏng, rơi xuống thảm lá khô thành những đốm sáng di động theo gió.
Toán lâm tặc phía trước dừng lại mấy lần vì cây đổ chắn lối. Mỗi lần dừng, tiếng la hét và tiếng rựa chặt cành vang lên trong bão, rồi ánh đèn lại di chuyển tiếp. Dũng luôn là người thúc toán đi tiếp, giọng hắn át cả tiếng gió: phải tới gốc cây trước khi trời sáng, phải xong việc trong đêm bão này, không có đêm thứ hai.
Mỗi biên bản Đức lập đều có đủ người chứng kiến ký tên, ảnh chụp đính kèm và số đo ghi bằng số rõ ràng. Vách đá trong rừng cấm dựng đứng, mặt đá loang lổ nước mưa, dây rừng buông xuống như những tấm màn xanh thẫm. Người bản dặn nhau vào rừng cấm thì đi nhẹ, nói khẽ, không chặt phá bừa bãi, vì rừng này là của chung nhiều đời để lại.
Làm kiểm lâm ở vùng này là làm bạn với đường mòn, với bản đồ và với những buổi chờ đợi dài hơn là chạy đuổi. Đêm càng về khuya, sương càng dày, đứng cách nhau chục bước đã chỉ còn thấy bóng người mờ trong sương. Giấy tờ trong ngăn kéo của lán tuần tra được xếp theo ngày, tháng nào ra tháng đó, ai cần tra cứu cũng tìm được ngay.
- Còi hiệu phía sau kìa, ông Thao. Tổ của bản với anh Đức vẫn theo kịp, chỉ chậm hơn mình một đoạn thôi.
- Nghe rồi. Giữ khoảng cách như vậy là tốt. Đêm nay không cần nhanh, cần nhất là không ai lạc trong rừng bão.
- Toán phía trước dừng lại chặt cây đổ nữa rồi ông. Tụi nó quyết tới gốc cây trong đêm nay thật.
- Thì mình cũng quyết ở đây chờ chúng tới. Anh về vị trí của anh đi, có động tĩnh ở khoảng trống thì thổi còi ngắn báo tôi.
- Dạ, ông Thao. Ông giữ sức, đoạn cuối này mới là đoạn khó nhất.
Phía sau ông Thao, Đức tập tễnh đi cùng tổ bản, liên lạc bằng còi hiệu ngắn. Mỗi tiếng còi đáp lại trong bão là một lần ông biết đội hình phía sau vẫn giữ được khoảng cách. Đức đi chậm vì cổ chân, nhưng tổ bản dìu anh đi theo đội hình đã hẹn, không ai bỏ ai lại trong rừng đêm bão.
Già làng Ơn được cả bản nghe theo không phải vì ông nói to, mà vì ông nhớ hết lệ cũ và chưa từng thiên vị nhà nào. Càng vào sâu trong rừng cấm, tiếng người càng lùi xa, chỉ còn tiếng gió qua ngọn cây và tiếng bước chân của chính mình. Điện thoại ở vùng núi sóng chập chờn, muốn gọi một cuộc cho trọn vẹn phải ra chỗ đất cao hoặc đứng yên một chỗ.
Trong đêm khuya, mọi âm thanh nhỏ đều nghe rõ hơn ban ngày: tiếng lá rơi, tiếng cành khô gãy, tiếng bước chân xa. Buổi chiều sau mưa, sương lên từ các thung lũng, phủ trắng những sườn đồi gần bản rồi mới lan tới chân núi. Tiếng mưa trên mái tôn của điểm trường và nhà dân gõ liên hồi, át cả tiếng người nói chuyện trong nhà.
Ông Thao chọn vị trí bám theo ở phía tảng đá đầu ngõ mở vào khoảng trống quanh gốc cây huê. Ông biết khi toán tới gốc cây, khoảng trống đó là nơi mọi chuyện sẽ diễn ra, và tảng đá ở đầu ngõ là lối rút duy nhất của chúng. Ông tới vị trí đó trước, ẩn mình sau thân cây lớn, chờ ánh đèn của toán xuất hiện ở bìa khoảng trống.
Tiếng chim trong rừng cấm thưa dần khi mây sà xuống thấp, chỉ còn tiếng nước suối chảy qua khe đá nghe rõ mồn một. Tiếng nói của người bản trầm và ngắn, khách tới nhà được mời nước chè trước rồi mới hỏi tới chuyện làm ăn hay chuyện rừng. Nước suối dâng lên sau mỗi trận mưa lớn, chảy xiết và đục, qua cầu tạm phải vịn tay vào dây mới dám bước.
Buổi tối ở bản yên tĩnh sớm, đèn trong các nhà tắt dần theo giờ, chỉ còn tiếng chó sủa vu vơ ở đầu bản. Trang làm hồ sơ theo cách của người làm văn hóa: chụp ảnh trước, ghi lời kể nguyên văn sau, rồi mới đối chiếu tư liệu. Mùi rừng sau mưa là mùi lá mục, mùi đất ướt và mùi nhựa cây, thứ mùi mà người đi rừng lâu năm nhận ra ngay từ đầu ngõ.
Mưa bão đạt đỉnh trong lúc ông chờ đợi. Nước mưa chảy thành dòng trên mặt đất quanh gốc cây, tán huê lớn rung lên trong gió, những giọt nước lớn rơi từ tán lá xuống như một cơn mưa thứ hai. Ông Thao đứng yên trong bóng cây, mắt nhìn ánh đèn đang tiến lại gần, lòng bình tĩnh lạ thường so với tuổi tác và thời tiết quanh mình.
Mây sà xuống thấp che mất đỉnh Cà Đam từ sớm, nhìn từ bản chỉ thấy một biển mây trắng xám trải ngang lưng núi. Đức quen với những đêm tuần tra dài, áo mưa sũng nước, sổ tay phải bọc trong túi nilon mới giữ được khô. Người dân vùng này nhìn màu mây và hướng gió là đoán được mưa bão sắp về, kinh nghiệm truyền qua nhiều đời làm ruộng nương.
Thân cây trong rừng cấm cây nào cũng phủ rêu ở phía bắc, vỏ cây sẫm màu vì ẩm, sờ vào thấy mát và nhám. Người trẻ trong bản đi làm ăn xa nhiều, nhưng mùa lễ vía và mùa bão thì lần lượt quay về, bản lại đông như cũ. Sau cơn mưa đêm, đất trong vườn và trên đường mòn mềm nhũn, dấu chân của người và vật in lại rõ hơn ngày nắng.
Mưa ở miền núi không rào rào một trận rồi thôi, mưa dầm dề nhiều ngày, thấm vào đất, vào áo, vào cả giấc ngủ. Bà Hoa không quen giấy tờ hành chính, nhưng sổ vía của miếu thì bà thuộc từng trang, từng dòng, từng tên người. Gió trên sườn Cà Đam thổi mạnh hơn dưới bản, cây cối nghiêng theo một hướng quen thuộc của mùa bão.
Trong bản, chuyện của miếu và chuyện của rừng là chuyện chung, nhà nào cũng có phần, không ai đứng ngoài được. Đêm ở chân núi tối đặc, không có đèn đường, ánh sáng duy nhất là đèn dầu và đèn pin của người gác đêm. Sau nửa đêm, bản chìm hẳn vào yên tĩnh, chỉ còn người gác và người trực ở miếu thức cùng tiếng mưa đều đều.
Người Cor trong bản sống nép vào chân núi, nhà nào cũng có vườn sau trồng rau và chuồng nhỏ nuôi vài con gà. Đức ghi chép mọi việc vào sổ tay bằng chữ nhỏ và đều, ngày giờ viết rõ ở đầu trang, không để sót một mốc nào. Người làm nghề giữ rừng hiểu rằng một dấu vết nhỏ bị bỏ qua hôm nay có thể thành một mất mát lớn vào tuần sau.
Rừng cấm dưới chân Cà Đam vào mùa này xanh sẫm lại, lá nào cũng nặng nước, đi dưới tán rừng nghe tiếng giọt rơi suốt dọc đường. Tiếng chó sủa trong đêm là tín hiệu quen thuộc của bản: sủa một hồi rồi im là khách quen, sủa dai dẳng là có chuyện lạ. Trời Trà Bồng cuối tháng mười đổi tính từng ngày, nắng vừa lên được một buổi thì mây từ phía biển lại kéo về đen kịt.
Đèn pin của tổ tuần tra quét qua màn mưa thành một quầng sáng vàng, soi rõ từng bụi cây rồi tắt khi qua khúc cua. Người gác đêm ở bản chia nhau theo ca, mỗi ca hai người, đi một vòng quanh các điểm đã hẹn rồi quay về nhà rông. Bà Hoa thức giấc giữa đêm là chuyện thường trong mùa vía, bà ngồi dậy nghe ngóng một lúc rồi mới nằm xuống lại.
Những gốc cây lớn trong rừng cấm đứng cách nhau vừa đủ để ánh sáng lọt xuống, tạo thành những khoảng trống yên tĩnh lạ thường. Điểm trường của bản nằm ở khoảng đất cao giữa bản, mái tôn mới lợp lại sau mùa bão năm trước, sân trường quét sạch. Đường mòn trong rừng cấm hẹp và trơn, hai bên là dây leo chằng chịt, chỉ người quen rừng mới biết chỗ nào đặt chân cho chắc.
Bản dưới chân Cà Đam thức dậy sớm theo tiếng gà và tiếng chày giã gạo, khói bếp lên từ nhiều mái nhà cùng một lúc. Mấy người phụ nữ trong bản gùi củi về lúc chiều xuống, gùi nặng mà bước chân vẫn đều trên con dốc quen thuộc. Tiếng côn trùng trong đêm mưa thưa hẳn, chỉ còn tiếng ếch nhái ngoài đồng và tiếng nước nhỏ giọt từ mái hiên.
Mỗi biên bản Đức lập đều có đủ người chứng kiến ký tên, ảnh chụp đính kèm và số đo ghi bằng số rõ ràng. Nước suối dâng lên sau mỗi trận mưa lớn, chảy xiết và đục, qua cầu tạm phải vịn tay vào dây mới dám bước. Già làng Ơn được cả bản nghe theo không phải vì ông nói to, mà vì ông nhớ hết lệ cũ và chưa từng thiên vị nhà nào.
Ánh đèn của toán lâm tặc cuối cùng cũng quét tới bìa khoảng trống quanh gốc cây huê, dừng lại, rồi tỏa ra nhiều hướng khi chúng phân công vị trí. Ông Thao nín thở sau thân cây lớn, nghe tiếng người nói chuyện và tiếng đồ nghề đặt xuống đất ẩm. Đêm bão đã đưa tất cả mọi người trong câu chuyện này về cùng một gốc cây, và ông biết phần khó nhất của đời mình trong đêm nay chỉ vừa mới bắt đầu.