BẠCH HỔ NGẬM KIẾM NÚI TRÀ BỒNG - Chương 38: Mắt xanh trên vách đá đầu ngõ
Trang theo tổ hậu cần đưa cơm và đèn ra chốt đầu ngõ vào buổi chiều trước đêm bão. Mưa đã bắt đầu nặng hạt, gió quật qua các tán cây ở đầu ngõ thành từng…
Nội dung chương
Trang theo tổ hậu cần đưa cơm và đèn ra chốt đầu ngõ vào buổi chiều trước đêm bão. Mưa đã bắt đầu nặng hạt, gió quật qua các tán cây ở đầu ngõ thành từng đợt. Tổ hậu cần bàn giao đồ cho chốt gác, kiểm tra lại đèn pin dự phòng và áo mưa, chuẩn bị rút về điểm trường trước khi trời tối hẳn và bão vào sâu.
Đức ghi chép mọi việc vào sổ tay bằng chữ nhỏ và đều, ngày giờ viết rõ ở đầu trang, không để sót một mốc nào. Bà Hoa thức giấc giữa đêm là chuyện thường trong mùa vía, bà ngồi dậy nghe ngóng một lúc rồi mới nằm xuống lại. Vách đá trong rừng cấm dựng đứng, mặt đá loang lổ nước mưa, dây rừng buông xuống như những tấm màn xanh thẫm.
Mấy người phụ nữ trong bản gùi củi về lúc chiều xuống, gùi nặng mà bước chân vẫn đều trên con dốc quen thuộc. Giấy tờ trong ngăn kéo của lán tuần tra được xếp theo ngày, tháng nào ra tháng đó, ai cần tra cứu cũng tìm được ngay. Buổi tối ở bản yên tĩnh sớm, đèn trong các nhà tắt dần theo giờ, chỉ còn tiếng chó sủa vu vơ ở đầu bản.
Trên vách đá cao ngay đầu ngõ, giữa màn sương và mưa, hai điểm sáng xanh lè hiện ra một lúc rồi tắt. Vị trí đó đúng chỗ tảng đá lớn chắn ngang lối vào rừng, nơi chốt gác của bản vẫn đi qua mỗi ngày. Mấy người trong tổ hậu cần xôn xao, người nói là đèn của ai phản chiếu, người nói không giống đèn chút nào.
Đêm ở chân núi tối đặc, không có đèn đường, ánh sáng duy nhất là đèn dầu và đèn pin của người gác đêm. Người dân vùng này nhìn màu mây và hướng gió là đoán được mưa bão sắp về, kinh nghiệm truyền qua nhiều đời làm ruộng nương. Đức quen với những đêm tuần tra dài, áo mưa sũng nước, sổ tay phải bọc trong túi nilon mới giữ được khô.
Đêm càng về khuya, sương càng dày, đứng cách nhau chục bước đã chỉ còn thấy bóng người mờ trong sương. Tiếng chim trong rừng cấm thưa dần khi mây sà xuống thấp, chỉ còn tiếng nước suối chảy qua khe đá nghe rõ mồn một. Đèn pin của tổ tuần tra quét qua màn mưa thành một quầng sáng vàng, soi rõ từng bụi cây rồi tắt khi qua khúc cua.
- Cô Trang, trên vách đá vừa có hai điểm sáng xanh đó. Cô có thấy không?
- Tôi thấy. Hai điểm sáng, ở vách đá đầu ngõ, hiện một lúc rồi tắt. Mọi người cứ giữ vị trí chốt như cũ, đừng xáo trộn đội hình.
- Có ghi vào sổ trực không cô? Ghi là cái gì bây giờ?
- Ghi đúng như mắt thấy: hai điểm sáng xanh, vị trí vách đá đầu ngõ, giờ chiều tối trước bão. Không kết luận thêm gì hết.
- Dạ, em ghi như vậy. Tối nay chốt này sẽ để ý phía vách đá nhiều hơn.
Trang đứng yên nhìn về phía vách đá thêm một lúc lâu sau khi hai điểm sáng đã tắt. Cô không khẳng định điều gì với mọi người, chỉ lấy sổ tay ra ghi đúng những gì mắt thấy: hai điểm sáng xanh, vị trí vách đá đầu ngõ, giờ chiều tối trước bão, trời mưa và sương dày. Cách ghi đó là cách cô vẫn làm hồ sơ từ đầu mùa tới nay, thấy sao ghi vậy.
Đường mòn trong rừng cấm hẹp và trơn, hai bên là dây leo chằng chịt, chỉ người quen rừng mới biết chỗ nào đặt chân cho chắc. Người trẻ trong bản đi làm ăn xa nhiều, nhưng mùa lễ vía và mùa bão thì lần lượt quay về, bản lại đông như cũ. Người bản dặn nhau vào rừng cấm thì đi nhẹ, nói khẽ, không chặt phá bừa bãi, vì rừng này là của chung nhiều đời để lại.
Điểm trường của bản nằm ở khoảng đất cao giữa bản, mái tôn mới lợp lại sau mùa bão năm trước, sân trường quét sạch. Càng vào sâu trong rừng cấm, tiếng người càng lùi xa, chỉ còn tiếng gió qua ngọn cây và tiếng bước chân của chính mình. Đường trong bản là đường đất pha đá, mưa xuống thì lầy, nắng lên thì bụi, trẻ con đi học phải xắn quần qua đoạn suối cạn.
Tổ trưởng chốt gác hỏi Trang có cần ghi việc này vào sổ trực của chốt không. Cô nói cứ ghi như một quan sát chưa kết luận, kèm giờ và vị trí, để sau này đối chiếu nếu cần. Cô dặn mọi người giữ vị trí chốt như kế hoạch, không vì hai điểm sáng này mà xáo trộn đội hình đã bố trí cho đêm bão.
Những gốc cây lớn trong rừng cấm đứng cách nhau vừa đủ để ánh sáng lọt xuống, tạo thành những khoảng trống yên tĩnh lạ thường. Mưa ở miền núi không rào rào một trận rồi thôi, mưa dầm dề nhiều ngày, thấm vào đất, vào áo, vào cả giấc ngủ. Tiếng nói của người bản trầm và ngắn, khách tới nhà được mời nước chè trước rồi mới hỏi tới chuyện làm ăn hay chuyện rừng.
Trời Trà Bồng cuối tháng mười đổi tính từng ngày, nắng vừa lên được một buổi thì mây từ phía biển lại kéo về đen kịt. Ánh nắng xuyên qua tán rừng cấm thành từng vệt mỏng, rơi xuống thảm lá khô thành những đốm sáng di động theo gió. Sau nửa đêm, bản chìm hẳn vào yên tĩnh, chỉ còn người gác và người trực ở miếu thức cùng tiếng mưa đều đều.
Trên đường rút về điểm trường cùng tổ hậu cần, Trang ngoái lại nhìn đầu ngõ lần cuối. Vách đá và tảng đá lớn đã chìm vào mưa và bóng chiều, không còn điểm sáng nào nữa. Cô nghĩ tới lời kể của ông Thao về cặp mắt trong sương hơn hai mươi năm trước, và tới lần Đức thoáng thấy hai điểm sáng xanh trong đêm rằm, lòng cô có một sự liên kết mà hồ sơ của cô chưa đủ sức gọi tên.
Người làm nghề giữ rừng hiểu rằng một dấu vết nhỏ bị bỏ qua hôm nay có thể thành một mất mát lớn vào tuần sau. Tiếng côn trùng trong đêm mưa thưa hẳn, chỉ còn tiếng ếch nhái ngoài đồng và tiếng nước nhỏ giọt từ mái hiên. Người Cor trong bản sống nép vào chân núi, nhà nào cũng có vườn sau trồng rau và chuồng nhỏ nuôi vài con gà.
Buổi chiều sau mưa, sương lên từ các thung lũng, phủ trắng những sườn đồi gần bản rồi mới lan tới chân núi. Người gác đêm ở bản chia nhau theo ca, mỗi ca hai người, đi một vòng quanh các điểm đã hẹn rồi quay về nhà rông. Tiếng chó sủa trong đêm là tín hiệu quen thuộc của bản: sủa một hồi rồi im là khách quen, sủa dai dẳng là có chuyện lạ.
Trang làm hồ sơ theo cách của người làm văn hóa: chụp ảnh trước, ghi lời kể nguyên văn sau, rồi mới đối chiếu tư liệu. Suối trong rừng cấm chảy xiết hơn sau mưa, nước đục màu đất, cuốn theo lá khô và cành nhỏ trôi về phía hạ lưu. Mây sà xuống thấp che mất đỉnh Cà Đam từ sớm, nhìn từ bản chỉ thấy một biển mây trắng xám trải ngang lưng núi.
Trong các cuộc họp của bản và kiểm lâm, người ta nói thẳng, nói ngắn, và ghi lại điều đã thống nhất ngay tại chỗ. Nước suối dâng lên sau mỗi trận mưa lớn, chảy xiết và đục, qua cầu tạm phải vịn tay vào dây mới dám bước. Ông Thao ít nói về việc làm của mình, nhưng việc gì ông đã nhận thì ông làm tới nơi, chậm mà chắc.
Mùi rừng sau mưa là mùi lá mục, mùi đất ướt và mùi nhựa cây, thứ mùi mà người đi rừng lâu năm nhận ra ngay từ đầu ngõ. Sau cơn mưa đêm, đất trong vườn và trên đường mòn mềm nhũn, dấu chân của người và vật in lại rõ hơn ngày nắng. Rừng cấm dưới chân Cà Đam vào mùa này xanh sẫm lại, lá nào cũng nặng nước, đi dưới tán rừng nghe tiếng giọt rơi suốt dọc đường.
Bà Hoa không quen giấy tờ hành chính, nhưng sổ vía của miếu thì bà thuộc từng trang, từng dòng, từng tên người. Bản dưới chân Cà Đam thức dậy sớm theo tiếng gà và tiếng chày giã gạo, khói bếp lên từ nhiều mái nhà cùng một lúc. Trong đêm khuya, mọi âm thanh nhỏ đều nghe rõ hơn ban ngày: tiếng lá rơi, tiếng cành khô gãy, tiếng bước chân xa.
Không khí trước bão nặng và đứng gió một cách khác thường, chim chóc im tiếng, người già trong bản nhìn trời mà lo. Gió trên sườn Cà Đam thổi mạnh hơn dưới bản, cây cối nghiêng theo một hướng quen thuộc của mùa bão. Làm kiểm lâm ở vùng này là làm bạn với đường mòn, với bản đồ và với những buổi chờ đợi dài hơn là chạy đuổi.
Mỗi biên bản Đức lập đều có đủ người chứng kiến ký tên, ảnh chụp đính kèm và số đo ghi bằng số rõ ràng. Trong bản, chuyện của miếu và chuyện của rừng là chuyện chung, nhà nào cũng có phần, không ai đứng ngoài được. Già làng Ơn được cả bản nghe theo không phải vì ông nói to, mà vì ông nhớ hết lệ cũ và chưa từng thiên vị nhà nào.
Thân cây trong rừng cấm cây nào cũng phủ rêu ở phía bắc, vỏ cây sẫm màu vì ẩm, sờ vào thấy mát và nhám. Tiếng mưa trên mái tôn của điểm trường và nhà dân gõ liên hồi, át cả tiếng người nói chuyện trong nhà. Điện thoại ở vùng núi sóng chập chờn, muốn gọi một cuộc cho trọn vẹn phải ra chỗ đất cao hoặc đứng yên một chỗ.
Buổi chiều sau mưa, sương lên từ các thung lũng, phủ trắng những sườn đồi gần bản rồi mới lan tới chân núi. Trong bản, chuyện của miếu và chuyện của rừng là chuyện chung, nhà nào cũng có phần, không ai đứng ngoài được. Nước suối dâng lên sau mỗi trận mưa lớn, chảy xiết và đục, qua cầu tạm phải vịn tay vào dây mới dám bước.
Trang về tới điểm trường khi trời đã tối, áo mưa ướt sũng, sổ tay được bọc nilon vẫn khô. Cô ngồi ghi lại quan sát buổi chiều vào hồ sơ chính của mình, cẩn thận như mọi trang trước. Ngoài trời, bão đang vào gần hơn từng giờ, và cô biết đêm nay, ở đầu ngõ rừng cấm kia, sẽ không còn là chuyện của những điểm sáng thoáng qua trong sương nữa.