BẠCH HỔ NGẬM KIẾM NÚI TRÀ BỒNG - Chương 35: Ông Thao thú nhận điều chậm trễ

Ông Thao tới miếu từ sớm, xin gặp riêng bà Hoa và Đức ở gian nhà ngang. Ông ngồi xuống, hai tay đan vào nhau, rồi nói thẳng toàn bộ việc mà ông đã giữ…

Nội dung chương

Ông Thao tới miếu từ sớm, xin gặp riêng bà Hoa và Đức ở gian nhà ngang. Ông ngồi xuống, hai tay đan vào nhau, rồi nói thẳng toàn bộ việc mà ông đã giữ trong lòng nhiều ngày. Ông đã biết cháu ruột mình. Đinh Văn Lực. Nằm trong toán lâm tặc từ hôm cháu mang khẩu súng săn mới tới nhà, và ông đã không báo ngay vì tình thân.

Ngoài hiên miếu Thiên Y A Na, mấy chậu cau cảnh hứng nước mưa nhỏ giọt đều đều xuống bậc đá phủ rêu xanh. Đức ghi chép mọi việc vào sổ tay bằng chữ nhỏ và đều, ngày giờ viết rõ ở đầu trang, không để sót một mốc nào. Trời Trà Bồng cuối tháng mười đổi tính từng ngày, nắng vừa lên được một buổi thì mây từ phía biển lại kéo về đen kịt.

Sổ vía đặt trên kệ gỗ ở miếu Thiên Y A Na đã ngả màu theo năm tháng, bìa sổ sờn mép, từng trang chép tay nắn nót của nhiều đời thủ nhang. Sau nửa đêm, bản chìm hẳn vào yên tĩnh, chỉ còn người gác và người trực ở miếu thức cùng tiếng mưa đều đều. Trang làm hồ sơ theo cách của người làm văn hóa: chụp ảnh trước, ghi lời kể nguyên văn sau, rồi mới đối chiếu tư liệu.

Ông nói rõ sự chậm trễ đó là lỗi của mình, không đổ cho ai khác. Vì một ngày im lặng của ông, toán lâm tặc có thêm thời gian chuẩn bị, và bản đồ chốt gác bị lấy mất trong lúc mọi người còn chưa biết trong toán có người rành bản, rành đường mòn tới mức nào. Ông xin nhận phần lỗi trước ban bảo vệ và trước lệ của bản.

Người dân vùng này nhìn màu mây và hướng gió là đoán được mưa bão sắp về, kinh nghiệm truyền qua nhiều đời làm ruộng nương. Trong các cuộc họp của bản và kiểm lâm, người ta nói thẳng, nói ngắn, và ghi lại điều đã thống nhất ngay tại chỗ. Người nhà miếu đi lại trong miếu Thiên Y A Na rất khẽ, nói với nhau bằng giọng thấp, giữ cho gian thờ một sự yên tĩnh cần thiết.

Nền gạch của miếu Thiên Y A Na mát lạnh dưới chân trần, hơi ẩm thấm qua từng kẽ gạch sau nhiều ngày mưa dầm ở Trà Bồng. Làm kiểm lâm ở vùng này là làm bạn với đường mòn, với bản đồ và với những buổi chờ đợi dài hơn là chạy đuổi. Giấy tờ trong ngăn kéo của lán tuần tra được xếp theo ngày, tháng nào ra tháng đó, ai cần tra cứu cũng tìm được ngay.

- Bà Hoa, anh Đức, hôm nay tôi tới để nói một việc tôi đã chậm. Tôi biết thằng Lực nằm trong toán phá rừng từ mấy hôm trước, lúc nó mang súng mới tới nhà tôi. Tôi đã không báo ngay.

- Ông Thao, ông nói rõ thêm cho biên bản: ông nhận ra từ hôm nào, và vì sao ông chậm báo?

- Tôi nhận ra ngay hôm nó tới. Tôi chậm vì tình thân, vì nó là cháu ruột của tôi. Lỗi đó là của tôi, tôi không đổ cho ai hết.

- Tôi ghi đủ lời của ông vào biên bản. Việc ông nói ra hôm nay vẫn kịp để ban bảo vệ tính lại kế hoạch, ông Thao ạ.

- Nếu đêm bão nó vào rừng thật, tôi sẽ tự vào rừng gọi nó ra. Đó là việc tôi phải làm, để trả lại phần lỗi của mình.

Đức ghi lời thú nhận của ông Thao vào biên bản họp mà không thêm một lời trách móc. Anh nói với ông rằng việc ông tự tới nói ra hôm nay, trước đêm bão, vẫn còn kịp để ban bảo vệ tính lại kế hoạch theo hướng có người dẫn đường rành rừng trong toán. Bà Hoa rót cho ông chén trà, nói nhà miếu chỉ ghi nhận sự thành thật, còn việc đúng sai đã có lệ bản và pháp luật lo.

Tiếng mưa trên mái tôn của điểm trường và nhà dân gõ liên hồi, át cả tiếng người nói chuyện trong nhà. Trên bàn thờ ở miếu Thiên Y A Na, đèn dầu cháy nhỏ và đều, chén nước trong veo đặt ngay ngắn trước bài vị của Thánh Mẫu. Tiếng côn trùng trong đêm mưa thưa hẳn, chỉ còn tiếng ếch nhái ngoài đồng và tiếng nước nhỏ giọt từ mái hiên.

Mùi trầm trong miếu Thiên Y A Na còn vương lại từ buổi lễ sớm, quyện với mùi gỗ ẩm và mùi đất sau mưa thành một thứ mùi riêng của miếu cổ. Khói hương ở miếu Thiên Y A Na lên thẳng rồi mới tản ra dưới mái ngói, làm những chữ trên hoành phi sẫm lại trong làn khói mỏng. Sau cơn mưa đêm, đất trong vườn và trên đường mòn mềm nhũn, dấu chân của người và vật in lại rõ hơn ngày nắng.

Ông Thao nói rõ quyết định của mình trước hai người: nếu đêm bão cháu ông vào rừng thật, ông sẽ tự vào rừng gọi nó ra, dù phải đi trong mưa bão ở tuổi ngoài bảy mươi. Ông là người rành đường mòn không kém cháu mình, và ông coi việc vào rừng đêm đó là cách ông trả lại phần lỗi chậm trễ của mình cho bản và cho rừng.

Bà Hoa kiểm tra lại từng cây nhang, từng ngọn đèn ở miếu Thiên Y A Na rồi mới yên tâm ngồi xuống chiếc ghế thấp bên cửa. Mây sà xuống thấp che mất đỉnh Cà Đam từ sớm, nhìn từ bản chỉ thấy một biển mây trắng xám trải ngang lưng núi. Đêm càng về khuya, sương càng dày, đứng cách nhau chục bước đã chỉ còn thấy bóng người mờ trong sương.

Bản dưới chân Cà Đam thức dậy sớm theo tiếng gà và tiếng chày giã gạo, khói bếp lên từ nhiều mái nhà cùng một lúc. Điện thoại ở vùng núi sóng chập chờn, muốn gọi một cuộc cho trọn vẹn phải ra chỗ đất cao hoặc đứng yên một chỗ. Trong miếu Thiên Y A Na, mọi đồ lễ đều có chỗ riêng của nó: khay trầu, bình hoa, đĩa quả, không món nào đặt sai vị trí quen thuộc.

Buổi nói chuyện kết thúc, ông Thao thắp một nén hương ở điện thờ chính rồi mới ra về. Bà Hoa nhìn theo bóng ông đi qua sân miếu, nói với Đức rằng người già nhận lỗi trước cộng đồng như vậy là việc không dễ. Và ban bảo vệ nên tính phần việc của ông vào kế hoạch đêm bão một cách nghiêm túc, không coi đó là lời nói lúc xúc động.

Trong bản, chuyện của miếu và chuyện của rừng là chuyện chung, nhà nào cũng có phần, không ai đứng ngoài được. Mưa ở miền núi không rào rào một trận rồi thôi, mưa dầm dề nhiều ngày, thấm vào đất, vào áo, vào cả giấc ngủ. Gió trên sườn Cà Đam thổi mạnh hơn dưới bản, cây cối nghiêng theo một hướng quen thuộc của mùa bão.

Đường trong bản là đường đất pha đá, mưa xuống thì lầy, nắng lên thì bụi, trẻ con đi học phải xắn quần qua đoạn suối cạn. Người trẻ trong bản đi làm ăn xa nhiều, nhưng mùa lễ vía và mùa bão thì lần lượt quay về, bản lại đông như cũ. Tiếng mõ trong miếu Thiên Y A Na gõ đều đều, không vội, như nhịp thở của một người đã quen chờ đợi qua nhiều mùa mưa bão.

Nước suối dâng lên sau mỗi trận mưa lớn, chảy xiết và đục, qua cầu tạm phải vịn tay vào dây mới dám bước. Ánh sáng trong miếu Thiên Y A Na luôn dịu, kể cả giữa trưa, vì mái ngói dày và hàng cau trước sân đã che bớt nắng gắt miền Trung. Tiếng chuông nhỏ treo ở góc miếu Thiên Y A Na thỉnh thoảng rung lên vì gió, âm thanh trong và ngắn, nghe rõ trong buổi sớm yên ắng.

Đức quen với những đêm tuần tra dài, áo mưa sũng nước, sổ tay phải bọc trong túi nilon mới giữ được khô. Gió từ phía Cà Đam thổi về miếu Thiên Y A Na mang theo hơi lạnh của rừng, làm tấm rèm trước điện thờ khẽ lay mà không bật tung. Người gác đêm ở bản chia nhau theo ca, mỗi ca hai người, đi một vòng quanh các điểm đã hẹn rồi quay về nhà rông.

Không khí trước bão nặng và đứng gió một cách khác thường, chim chóc im tiếng, người già trong bản nhìn trời mà lo. Buổi tối ở bản yên tĩnh sớm, đèn trong các nhà tắt dần theo giờ, chỉ còn tiếng chó sủa vu vơ ở đầu bản. Ông Thao ít nói về việc làm của mình, nhưng việc gì ông đã nhận thì ông làm tới nơi, chậm mà chắc.

Điểm trường của bản nằm ở khoảng đất cao giữa bản, mái tôn mới lợp lại sau mùa bão năm trước, sân trường quét sạch. Tiếng nói của người bản trầm và ngắn, khách tới nhà được mời nước chè trước rồi mới hỏi tới chuyện làm ăn hay chuyện rừng. Đèn pin của tổ tuần tra quét qua màn mưa thành một quầng sáng vàng, soi rõ từng bụi cây rồi tắt khi qua khúc cua.

Bà Hoa thức giấc giữa đêm là chuyện thường trong mùa vía, bà ngồi dậy nghe ngóng một lúc rồi mới nằm xuống lại. Buổi chiều sau mưa, sương lên từ các thung lũng, phủ trắng những sườn đồi gần bản rồi mới lan tới chân núi. Mấy người phụ nữ trong bản gùi củi về lúc chiều xuống, gùi nặng mà bước chân vẫn đều trên con dốc quen thuộc.

Đêm ở chân núi tối đặc, không có đèn đường, ánh sáng duy nhất là đèn dầu và đèn pin của người gác đêm. Già làng Ơn được cả bản nghe theo không phải vì ông nói to, mà vì ông nhớ hết lệ cũ và chưa từng thiên vị nhà nào. Người làm nghề giữ rừng hiểu rằng một dấu vết nhỏ bị bỏ qua hôm nay có thể thành một mất mát lớn vào tuần sau.

Tiếng chó sủa trong đêm là tín hiệu quen thuộc của bản: sủa một hồi rồi im là khách quen, sủa dai dẳng là có chuyện lạ. Bà Hoa không quen giấy tờ hành chính, nhưng sổ vía của miếu thì bà thuộc từng trang, từng dòng, từng tên người. Trong đêm khuya, mọi âm thanh nhỏ đều nghe rõ hơn ban ngày: tiếng lá rơi, tiếng cành khô gãy, tiếng bước chân xa.

Ông Thao rời miếu khi nắng trưa đã lên cao, bước chân chậm mà vững trên đường về bản. Trong lòng ông, gánh nặng giữ kín nhiều ngày đã được đặt xuống trước mặt cộng đồng, thay vào đó là một quyết định rõ ràng cho đêm bão sắp tới. Ông về nhà, kiểm tra lại đôi ủng đi rừng và chiếc đèn pin cũ, chuẩn bị cho một đêm mà ông biết mình không thể vắng mặt.

Chương khác

Xem thêm