BẠCH HỔ NGẬM KIẾM NÚI TRÀ BỒNG - Chương 32: Đêm rải cát thứ tư
Đêm đó, giữa lúc cả vùng căng thẳng chờ bão và chờ toán lâm tặc ra tay, bà Hoa vẫn chủ trì một đêm rải cát nữa ở miếu. Đây là đêm rải cát thứ 4 của mùa…
Nội dung chương
Đêm đó, giữa lúc cả vùng căng thẳng chờ bão và chờ toán lâm tặc ra tay, bà Hoa vẫn chủ trì một đêm rải cát nữa ở miếu. Đây là đêm rải cát thứ 4 của mùa vía năm nay. Bà nói với người nhà miếu rằng càng những lúc rối ren, lễ càng phải giữ cho đúng, vì lễ là nhịp của miếu, mất nhịp là mất phương hướng.
Tiếng nói của người bản trầm và ngắn, khách tới nhà được mời nước chè trước rồi mới hỏi tới chuyện làm ăn hay chuyện rừng. Người làm nghề giữ rừng hiểu rằng một dấu vết nhỏ bị bỏ qua hôm nay có thể thành một mất mát lớn vào tuần sau. Mây sà xuống thấp che mất đỉnh Cà Đam từ sớm, nhìn từ bản chỉ thấy một biển mây trắng xám trải ngang lưng núi.
Trời Trà Bồng cuối tháng mười đổi tính từng ngày, nắng vừa lên được một buổi thì mây từ phía biển lại kéo về đen kịt. Sau cơn mưa đêm, đất trong vườn và trên đường mòn mềm nhũn, dấu chân của người và vật in lại rõ hơn ngày nắng. Buổi tối ở bản yên tĩnh sớm, đèn trong các nhà tắt dần theo giờ, chỉ còn tiếng chó sủa vu vơ ở đầu bản.
Cát suối thiêng được rải sau hậu điện như mọi lần: dày 2 tấc, phẳng lì, không một gợn. Bà thắp 3 nén nhang trầm, khấn lúc 01:00, lời khấn đêm nay hướng nhiều về phía rừng: cầu cho Sơn Quân canh giữ gốc cây huê được vững, cầu cho người đi canh rừng được bình an, cầu cho bản qua cơn bão sắp tới không ai bị sao.
Bà Hoa vẫn giữ nếp cũ ở hậu điện miếu Thiên Y A Na: việc gì cũng làm chậm, làm đủ, không bớt một bước nào của lệ nhiều đời truyền lại. Nước suối dâng lên sau mỗi trận mưa lớn, chảy xiết và đục, qua cầu tạm phải vịn tay vào dây mới dám bước. Đường trong bản là đường đất pha đá, mưa xuống thì lầy, nắng lên thì bụi, trẻ con đi học phải xắn quần qua đoạn suối cạn.
Mùi trầm trong hậu điện miếu Thiên Y A Na còn vương lại từ buổi lễ sớm, quyện với mùi gỗ ẩm và mùi đất sau mưa thành một thứ mùi riêng của miếu cổ. Tiếng chó sủa trong đêm là tín hiệu quen thuộc của bản: sủa một hồi rồi im là khách quen, sủa dai dẳng là có chuyện lạ. Làm kiểm lâm ở vùng này là làm bạn với đường mòn, với bản đồ và với những buổi chờ đợi dài hơn là chạy đuổi.
- Đêm nay rải cát như lệ cũ, các con làm cho kỹ. Cát phẳng, nhang đủ, khấn đúng giờ, một bước cũng không được thiếu.
- Dạ, bà Hoa. Mà sáng mai thì mở cửa như mọi lần phải không bà?
- Không. Sáng mai phải chờ anh Đức và già làng Ơn tới đủ mới mở. Đêm rải cát thứ 4 này, cát có gì hay không có gì cũng phải có nhân chứng của cả ba bên.
- Dạ, con nhớ rồi. Con sẽ cho người đi mời hai bên từ sớm.
- Tốt. Lễ thì nhà miếu giữ, nhưng dữ kiện trên cát bây giờ là việc chung của cả ban bảo vệ rồi.
Trước khi đóng cửa hậu điện, bà dặn kỹ người nhà miếu một điều khác hẳn các đêm trước: sáng mai mở cửa hậu điện phải có mặt cả Đức và già làng Ơn, bất kể trên cát có gì hay không có gì. Sau đêm cát phẳng không dấu chân, mọi kết quả trên cát từ nay đều phải có nhân chứng của cả ba đầu mối, để không ai phải tranh cãi về dữ kiện nữa.
Sau nửa đêm, bản chìm hẳn vào yên tĩnh, chỉ còn người gác và người trực ở miếu thức cùng tiếng mưa đều đều. Tiếng chuông nhỏ treo ở góc hậu điện miếu Thiên Y A Na thỉnh thoảng rung lên vì gió, âm thanh trong và ngắn, nghe rõ trong buổi sớm yên ắng. Đêm ở chân núi tối đặc, không có đèn đường, ánh sáng duy nhất là đèn dầu và đèn pin của người gác đêm.
Trong bản, chuyện của miếu và chuyện của rừng là chuyện chung, nhà nào cũng có phần, không ai đứng ngoài được. Đèn pin của tổ tuần tra quét qua màn mưa thành một quầng sáng vàng, soi rõ từng bụi cây rồi tắt khi qua khúc cua. Tiếng mõ trong hậu điện miếu Thiên Y A Na gõ đều đều, không vội, như nhịp thở của một người đã quen chờ đợi qua nhiều mùa mưa bão.
Đêm đó, các chốt canh rừng vẫn hoạt động bình thường, người của ban bảo vệ đi lại ngoài sân miếu theo ca. Bà Hoa nằm nghỉ ở gian nhà ngang, nghe tiếng gió mạnh dần ngoài trời và tiếng ca gác đổi ca ngoài sân. Bà nghĩ tới mặt cát sau hậu điện đang chờ đợi trong bóng tối, và tới khu rừng ngoài kia đang chờ cơn bão.
Trong đêm khuya, mọi âm thanh nhỏ đều nghe rõ hơn ban ngày: tiếng lá rơi, tiếng cành khô gãy, tiếng bước chân xa. Đức ghi chép mọi việc vào sổ tay bằng chữ nhỏ và đều, ngày giờ viết rõ ở đầu trang, không để sót một mốc nào. Buổi chiều sau mưa, sương lên từ các thung lũng, phủ trắng những sườn đồi gần bản rồi mới lan tới chân núi.
Bà Hoa không quen giấy tờ hành chính, nhưng sổ vía của miếu thì bà thuộc từng trang, từng dòng, từng tên người. Sổ vía đặt trên kệ gỗ ở hậu điện miếu Thiên Y A Na đã ngả màu theo năm tháng, bìa sổ sờn mép, từng trang chép tay nắn nót của nhiều đời thủ nhang. Khói hương ở hậu điện miếu Thiên Y A Na lên thẳng rồi mới tản ra dưới mái ngói, làm những chữ trên hoành phi sẫm lại trong làn khói mỏng.
Gần sáng, gió lặng đi một lúc, sương xuống dày. Bà Hoa dậy sớm, cho người đi mời Đức và già làng Ơn tới miếu như đã hẹn. Bà chưa mở cửa hậu điện, chỉ đứng chờ ở sân với chìa khóa trong tay. Bà hiểu sáng nay, dù mặt cát có gì, thì đó cũng sẽ là một chỉ dẫn quan trọng cho những ngày quyết định sắp tới.
Giấy tờ trong ngăn kéo của lán tuần tra được xếp theo ngày, tháng nào ra tháng đó, ai cần tra cứu cũng tìm được ngay. Điểm trường của bản nằm ở khoảng đất cao giữa bản, mái tôn mới lợp lại sau mùa bão năm trước, sân trường quét sạch. Bà Hoa thức giấc giữa đêm là chuyện thường trong mùa vía, bà ngồi dậy nghe ngóng một lúc rồi mới nằm xuống lại.
Gió từ phía Cà Đam thổi về hậu điện miếu Thiên Y A Na mang theo hơi lạnh của rừng, làm tấm rèm trước điện thờ khẽ lay mà không bật tung. Điện thoại ở vùng núi sóng chập chờn, muốn gọi một cuộc cho trọn vẹn phải ra chỗ đất cao hoặc đứng yên một chỗ. Trang làm hồ sơ theo cách của người làm văn hóa: chụp ảnh trước, ghi lời kể nguyên văn sau, rồi mới đối chiếu tư liệu.
Đức quen với những đêm tuần tra dài, áo mưa sũng nước, sổ tay phải bọc trong túi nilon mới giữ được khô. Bà Hoa kiểm tra lại từng cây nhang, từng ngọn đèn ở hậu điện miếu Thiên Y A Na rồi mới yên tâm ngồi xuống chiếc ghế thấp bên cửa. Người gác đêm ở bản chia nhau theo ca, mỗi ca hai người, đi một vòng quanh các điểm đã hẹn rồi quay về nhà rông.
Đêm càng về khuya, sương càng dày, đứng cách nhau chục bước đã chỉ còn thấy bóng người mờ trong sương. Không khí trước bão nặng và đứng gió một cách khác thường, chim chóc im tiếng, người già trong bản nhìn trời mà lo. Ông Thao ít nói về việc làm của mình, nhưng việc gì ông đã nhận thì ông làm tới nơi, chậm mà chắc.
Gió trên sườn Cà Đam thổi mạnh hơn dưới bản, cây cối nghiêng theo một hướng quen thuộc của mùa bão. Tiếng mưa trên mái tôn của điểm trường và nhà dân gõ liên hồi, át cả tiếng người nói chuyện trong nhà. Tiếng côn trùng trong đêm mưa thưa hẳn, chỉ còn tiếng ếch nhái ngoài đồng và tiếng nước nhỏ giọt từ mái hiên.
Trên bàn thờ ở hậu điện miếu Thiên Y A Na, đèn dầu cháy nhỏ và đều, chén nước trong veo đặt ngay ngắn trước bài vị của Thánh Mẫu. Trong các cuộc họp của bản và kiểm lâm, người ta nói thẳng, nói ngắn, và ghi lại điều đã thống nhất ngay tại chỗ. Bản dưới chân Cà Đam thức dậy sớm theo tiếng gà và tiếng chày giã gạo, khói bếp lên từ nhiều mái nhà cùng một lúc.
Mỗi biên bản Đức lập đều có đủ người chứng kiến ký tên, ảnh chụp đính kèm và số đo ghi bằng số rõ ràng. Ánh sáng trong hậu điện miếu Thiên Y A Na luôn dịu, kể cả giữa trưa, vì mái ngói dày và hàng cau trước sân đã che bớt nắng gắt miền Trung. Nền gạch của hậu điện miếu Thiên Y A Na mát lạnh dưới chân trần, hơi ẩm thấm qua từng kẽ gạch sau nhiều ngày mưa dầm ở Trà Bồng.
Mấy người phụ nữ trong bản gùi củi về lúc chiều xuống, gùi nặng mà bước chân vẫn đều trên con dốc quen thuộc. Người trẻ trong bản đi làm ăn xa nhiều, nhưng mùa lễ vía và mùa bão thì lần lượt quay về, bản lại đông như cũ. Người dân vùng này nhìn màu mây và hướng gió là đoán được mưa bão sắp về, kinh nghiệm truyền qua nhiều đời làm ruộng nương.
Ngoài hiên hậu điện miếu Thiên Y A Na, mấy chậu cau cảnh hứng nước mưa nhỏ giọt đều đều xuống bậc đá phủ rêu xanh. Mưa ở miền núi không rào rào một trận rồi thôi, mưa dầm dề nhiều ngày, thấm vào đất, vào áo, vào cả giấc ngủ. Già làng Ơn được cả bản nghe theo không phải vì ông nói to, mà vì ông nhớ hết lệ cũ và chưa từng thiên vị nhà nào.
Trong hậu điện miếu Thiên Y A Na, mọi đồ lễ đều có chỗ riêng của nó: khay trầu, bình hoa, đĩa quả, không món nào đặt sai vị trí quen thuộc. Người Cor trong bản sống nép vào chân núi, nhà nào cũng có vườn sau trồng rau và chuồng nhỏ nuôi vài con gà. Người nhà miếu đi lại trong hậu điện miếu Thiên Y A Na rất khẽ, nói với nhau bằng giọng thấp, giữ cho gian thờ một sự yên tĩnh cần thiết.
Trời hửng sáng sau một đêm gió mạnh, sân miếu ướt sương, mái ngói còn nhỏ nước. Bà Hoa đứng ở cửa hậu điện với chìa khóa trong tay, chờ hai người khách đã hẹn. Sau cánh cửa kia, mặt cát của một đêm căng thẳng đang chờ được mở ra, và bà tin rằng dù kết quả thế nào, Sơn Quân cũng đang chỉ cho người dưới chân núi con đường phải đi trong những ngày bão tới.