BẠCH HỔ NGẬM KIẾM NÚI TRÀ BỒNG - Chương 31: Ban bảo vệ hợp nhất

Tại sân miếu, ban bảo vệ hợp nhất của miếu, bản và kiểm lâm họp phiên đầu tiên sau vụ lán bị phá. Già làng Ơn giữ việc điều người của bản, bà Hoa giữ…

Nội dung chương

Tại sân miếu, ban bảo vệ hợp nhất của miếu, bản và kiểm lâm họp phiên đầu tiên sau vụ lán bị phá. Già làng Ơn giữ việc điều người của bản, bà Hoa giữ lịch vía và hậu điện, Đức trình bày chuyên môn đường rừng mà không còn ngồi ghế chỉ huy chốt. Không khí buổi họp nghiêm túc, mọi người đều hiểu tình hình đã khác hẳn tuần trước.

Đức quen với những đêm tuần tra dài, áo mưa sũng nước, sổ tay phải bọc trong túi nilon mới giữ được khô. Làm kiểm lâm ở vùng này là làm bạn với đường mòn, với bản đồ và với những buổi chờ đợi dài hơn là chạy đuổi. Buổi chiều sau mưa, sương lên từ các thung lũng, phủ trắng những sườn đồi gần bản rồi mới lan tới chân núi.

Nước suối dâng lên sau mỗi trận mưa lớn, chảy xiết và đục, qua cầu tạm phải vịn tay vào dây mới dám bước. Tiếng mõ trong miếu Thiên Y A Na gõ đều đều, không vội, như nhịp thở của một người đã quen chờ đợi qua nhiều mùa mưa bão. Mấy người phụ nữ trong bản gùi củi về lúc chiều xuống, gùi nặng mà bước chân vẫn đều trên con dốc quen thuộc.

Mọi người thống nhất nguyên tắc mới cho những ngày còn lại: không ai vào rừng một mình, mọi tin báo về toán lạ phải qua cả ba đầu mối là miếu, bản và kiểm lâm, và mọi quyết định đổi chốt phải được ghi vào biên bản họp. Nguyên tắc đi thành đoàn được nhắc đi nhắc lại, vì đường mòn mùa bão trơn và nguy hiểm, đi lẻ là tự đặt mình vào thế khó.

Người làm nghề giữ rừng hiểu rằng một dấu vết nhỏ bị bỏ qua hôm nay có thể thành một mất mát lớn vào tuần sau. Bà Hoa kiểm tra lại từng cây nhang, từng ngọn đèn ở miếu Thiên Y A Na rồi mới yên tâm ngồi xuống chiếc ghế thấp bên cửa. Không khí trước bão nặng và đứng gió một cách khác thường, chim chóc im tiếng, người già trong bản nhìn trời mà lo.

Tiếng côn trùng trong đêm mưa thưa hẳn, chỉ còn tiếng ếch nhái ngoài đồng và tiếng nước nhỏ giọt từ mái hiên. Nền gạch của miếu Thiên Y A Na mát lạnh dưới chân trần, hơi ẩm thấm qua từng kẽ gạch sau nhiều ngày mưa dầm ở Trà Bồng. Trên bàn thờ ở miếu Thiên Y A Na, đèn dầu cháy nhỏ và đều, chén nước trong veo đặt ngay ngắn trước bài vị của Thánh Mẫu.

- Từ hôm nay, việc chốt gác do ban bảo vệ chung lo. Già làng điều người của bản, bà Hoa giữ lịch lễ và hậu điện, anh Đức lo chuyên môn đường rừng.

- Dạ, tôi đồng ý. Thêm một nguyên tắc nữa: không ai vào rừng một mình, tin báo phải qua cả ba đầu mối. Việc này ghi vào biên bản luôn.

- Phần đường rừng, tôi vẽ lại bản đồ tay từ sổ tay của tôi đây. Lối rẽ có ký hiệu sơn, đoạn suối cạn, vị trí gốc cây huê, tôi ghi đủ cả.

- Tốt lắm, anh Đức. Mình mất một tấm bản đồ, nhưng không mất kinh nghiệm. Từ nay việc chung thì bàn chung, quyết chung.

- Dạ. Tôi sẽ hỗ trợ ban bảo vệ bằng toàn bộ hiểu biết đường rừng của tôi, không giữ riêng gì nữa.

Đức trình bày lại địa hình đường mòn, các lối rẽ và vị trí gốc cây huê bằng bản đồ tay anh vẽ lại từ trí nhớ và sổ tay tuần tra. Tấm bản đồ cũ đã mất, nhưng kinh nghiệm đường rừng của anh vẫn còn, và lần này anh chia sẻ toàn bộ cho ban bảo vệ, không giữ riêng cho tổ kiểm lâm như trước.

Ông Thao ít nói về việc làm của mình, nhưng việc gì ông đã nhận thì ông làm tới nơi, chậm mà chắc. Tiếng nói của người bản trầm và ngắn, khách tới nhà được mời nước chè trước rồi mới hỏi tới chuyện làm ăn hay chuyện rừng. Gió từ phía Cà Đam thổi về miếu Thiên Y A Na mang theo hơi lạnh của rừng, làm tấm rèm trước điện thờ khẽ lay mà không bật tung.

Mùi trầm trong miếu Thiên Y A Na còn vương lại từ buổi lễ sớm, quyện với mùi gỗ ẩm và mùi đất sau mưa thành một thứ mùi riêng của miếu cổ. Sau cơn mưa đêm, đất trong vườn và trên đường mòn mềm nhũn, dấu chân của người và vật in lại rõ hơn ngày nắng. Người gác đêm ở bản chia nhau theo ca, mỗi ca hai người, đi một vòng quanh các điểm đã hẹn rồi quay về nhà rông.

Bà Hoa ghi biên bản họp vào sổ của miếu, cạnh những trang sổ vía cũ. Với bà, việc ghi chép này là một phần của lệ giữ miếu thời nay: lễ vẫn giữ như cũ, nhưng việc bảo vệ rừng và bản thì phải có tổ chức, có phân công, có giấy tờ rõ ràng như cách kiểm lâm vẫn làm.

Già làng Ơn được cả bản nghe theo không phải vì ông nói to, mà vì ông nhớ hết lệ cũ và chưa từng thiên vị nhà nào. Tiếng mưa trên mái tôn của điểm trường và nhà dân gõ liên hồi, át cả tiếng người nói chuyện trong nhà. Buổi tối ở bản yên tĩnh sớm, đèn trong các nhà tắt dần theo giờ, chỉ còn tiếng chó sủa vu vơ ở đầu bản.

Ngoài hiên miếu Thiên Y A Na, mấy chậu cau cảnh hứng nước mưa nhỏ giọt đều đều xuống bậc đá phủ rêu xanh. Người nhà miếu đi lại trong miếu Thiên Y A Na rất khẽ, nói với nhau bằng giọng thấp, giữ cho gian thờ một sự yên tĩnh cần thiết. Người Cor trong bản sống nép vào chân núi, nhà nào cũng có vườn sau trồng rau và chuồng nhỏ nuôi vài con gà.

Cuối buổi họp, già làng Ơn chốt lại lịch trực của những ngày tới: ban ngày canh đường mòn và điểm trường tránh bão, ban đêm canh rừng cấm và gốc cây huê theo tổ. Ai cũng có phần việc rõ ràng. Bà Hoa nhìn quanh sân miếu, thấy miếu, bản và kiểm lâm lần đầu tiên ngồi chung một chiếu cho một việc chung, lòng bà vững hơn sau nhiều ngày lo lắng.

Sau nửa đêm, bản chìm hẳn vào yên tĩnh, chỉ còn người gác và người trực ở miếu thức cùng tiếng mưa đều đều. Trong bản, chuyện của miếu và chuyện của rừng là chuyện chung, nhà nào cũng có phần, không ai đứng ngoài được. Điểm trường của bản nằm ở khoảng đất cao giữa bản, mái tôn mới lợp lại sau mùa bão năm trước, sân trường quét sạch.

Tiếng chuông nhỏ treo ở góc miếu Thiên Y A Na thỉnh thoảng rung lên vì gió, âm thanh trong và ngắn, nghe rõ trong buổi sớm yên ắng. Khói hương ở miếu Thiên Y A Na lên thẳng rồi mới tản ra dưới mái ngói, làm những chữ trên hoành phi sẫm lại trong làn khói mỏng. Bản dưới chân Cà Đam thức dậy sớm theo tiếng gà và tiếng chày giã gạo, khói bếp lên từ nhiều mái nhà cùng một lúc.

Người trẻ trong bản đi làm ăn xa nhiều, nhưng mùa lễ vía và mùa bão thì lần lượt quay về, bản lại đông như cũ. Đêm càng về khuya, sương càng dày, đứng cách nhau chục bước đã chỉ còn thấy bóng người mờ trong sương. Gió trên sườn Cà Đam thổi mạnh hơn dưới bản, cây cối nghiêng theo một hướng quen thuộc của mùa bão.

Mây sà xuống thấp che mất đỉnh Cà Đam từ sớm, nhìn từ bản chỉ thấy một biển mây trắng xám trải ngang lưng núi. Đức ghi chép mọi việc vào sổ tay bằng chữ nhỏ và đều, ngày giờ viết rõ ở đầu trang, không để sót một mốc nào. Đèn pin của tổ tuần tra quét qua màn mưa thành một quầng sáng vàng, soi rõ từng bụi cây rồi tắt khi qua khúc cua.

Trời Trà Bồng cuối tháng mười đổi tính từng ngày, nắng vừa lên được một buổi thì mây từ phía biển lại kéo về đen kịt. Tiếng chó sủa trong đêm là tín hiệu quen thuộc của bản: sủa một hồi rồi im là khách quen, sủa dai dẳng là có chuyện lạ. Mỗi biên bản Đức lập đều có đủ người chứng kiến ký tên, ảnh chụp đính kèm và số đo ghi bằng số rõ ràng.

Điện thoại ở vùng núi sóng chập chờn, muốn gọi một cuộc cho trọn vẹn phải ra chỗ đất cao hoặc đứng yên một chỗ. Trong các cuộc họp của bản và kiểm lâm, người ta nói thẳng, nói ngắn, và ghi lại điều đã thống nhất ngay tại chỗ. Người dân vùng này nhìn màu mây và hướng gió là đoán được mưa bão sắp về, kinh nghiệm truyền qua nhiều đời làm ruộng nương.

Ánh sáng trong miếu Thiên Y A Na luôn dịu, kể cả giữa trưa, vì mái ngói dày và hàng cau trước sân đã che bớt nắng gắt miền Trung. Trong đêm khuya, mọi âm thanh nhỏ đều nghe rõ hơn ban ngày: tiếng lá rơi, tiếng cành khô gãy, tiếng bước chân xa. Bà Hoa thức giấc giữa đêm là chuyện thường trong mùa vía, bà ngồi dậy nghe ngóng một lúc rồi mới nằm xuống lại.

Mưa ở miền núi không rào rào một trận rồi thôi, mưa dầm dề nhiều ngày, thấm vào đất, vào áo, vào cả giấc ngủ. Bà Hoa không quen giấy tờ hành chính, nhưng sổ vía của miếu thì bà thuộc từng trang, từng dòng, từng tên người. Trong miếu Thiên Y A Na, mọi đồ lễ đều có chỗ riêng của nó: khay trầu, bình hoa, đĩa quả, không món nào đặt sai vị trí quen thuộc.

Đường trong bản là đường đất pha đá, mưa xuống thì lầy, nắng lên thì bụi, trẻ con đi học phải xắn quần qua đoạn suối cạn. Giấy tờ trong ngăn kéo của lán tuần tra được xếp theo ngày, tháng nào ra tháng đó, ai cần tra cứu cũng tìm được ngay. Bà Hoa vẫn giữ nếp cũ ở miếu Thiên Y A Na: việc gì cũng làm chậm, làm đủ, không bớt một bước nào của lệ nhiều đời truyền lại.

Sổ vía đặt trên kệ gỗ ở miếu Thiên Y A Na đã ngả màu theo năm tháng, bìa sổ sờn mép, từng trang chép tay nắn nót của nhiều đời thủ nhang. Đêm ở chân núi tối đặc, không có đèn đường, ánh sáng duy nhất là đèn dầu và đèn pin của người gác đêm. Trang làm hồ sơ theo cách của người làm văn hóa: chụp ảnh trước, ghi lời kể nguyên văn sau, rồi mới đối chiếu tư liệu.

Họp tan, nắng trưa rọi xuống sân miếu, người của ban bảo vệ tản ra làm phần việc của mình. Bà Hoa cất biên bản họp vào ngăn tủ của miếu, khóa lại cẩn thận. Bà hiểu rằng từ hôm nay, miếu không còn chỉ là nơi giữ lễ, mà còn là một đầu mối của cuộc giữ rừng, và bà sẽ giữ đầu mối đó bằng sự điềm tĩnh mà bà đã dùng để giữ lễ qua nhiều năm.

Chương khác

Xem thêm