BẠCH HỔ NGẬM KIẾM NÚI TRÀ BỒNG - Chương 33: Vết chân thứ ba hướng ra rừng
Cửa hậu điện mở ra trước mặt Đức, bà Hoa và già làng Ơn. Trên mặt cát có một dấu chân khổng lồ in sâu, vẫn đủ 5 móng, vẫn là bàn chân đã in hai lần…
Nội dung chương
Cửa hậu điện mở ra trước mặt Đức, bà Hoa và già làng Ơn. Trên mặt cát có một dấu chân khổng lồ in sâu, vẫn đủ 5 móng, vẫn là bàn chân đã in hai lần trước. Nhưng lần này hướng của dấu chân ngược hẳn: mũi chân hướng từ phía điện thờ đi thẳng ra ngoài, về hướng rừng cấm. Đây là vết chân thứ 3 của mùa vía, và hướng đi của nó làm cả ba người đứng lặng.
Đêm càng về khuya, sương càng dày, đứng cách nhau chục bước đã chỉ còn thấy bóng người mờ trong sương. Người làm nghề giữ rừng hiểu rằng một dấu vết nhỏ bị bỏ qua hôm nay có thể thành một mất mát lớn vào tuần sau. Người gác đêm ở bản chia nhau theo ca, mỗi ca hai người, đi một vòng quanh các điểm đã hẹn rồi quay về nhà rông.
Nền gạch của hậu điện miếu Thiên Y A Na mát lạnh dưới chân trần, hơi ẩm thấm qua từng kẽ gạch sau nhiều ngày mưa dầm ở Trà Bồng. Trong hậu điện miếu Thiên Y A Na, mọi đồ lễ đều có chỗ riêng của nó: khay trầu, bình hoa, đĩa quả, không món nào đặt sai vị trí quen thuộc. Gió từ phía Cà Đam thổi về hậu điện miếu Thiên Y A Na mang theo hơi lạnh của rừng, làm tấm rèm trước điện thờ khẽ lay mà không bật tung.
Đức đo đạc và chụp ảnh dấu chân như mọi lần, rồi lấy ảnh của hai dấu chân trước ra đối chiếu ngay tại chỗ. Kích thước và số móng khớp hoàn toàn, chỉ có hướng là đổi ngược. Anh ghi vào biên bản buổi sáng: vết chân thứ 3, hướng từ điện thờ ra rừng, có nhân chứng của thủ nhang và già làng cùng ký tên xác nhận.
Đức quen với những đêm tuần tra dài, áo mưa sũng nước, sổ tay phải bọc trong túi nilon mới giữ được khô. Khói hương ở hậu điện miếu Thiên Y A Na lên thẳng rồi mới tản ra dưới mái ngói, làm những chữ trên hoành phi sẫm lại trong làn khói mỏng. Điểm trường của bản nằm ở khoảng đất cao giữa bản, mái tôn mới lợp lại sau mùa bão năm trước, sân trường quét sạch.
Bà Hoa vẫn giữ nếp cũ ở hậu điện miếu Thiên Y A Na: việc gì cũng làm chậm, làm đủ, không bớt một bước nào của lệ nhiều đời truyền lại. Sau cơn mưa đêm, đất trong vườn và trên đường mòn mềm nhũn, dấu chân của người và vật in lại rõ hơn ngày nắng. Làm kiểm lâm ở vùng này là làm bạn với đường mòn, với bản đồ và với những buổi chờ đợi dài hơn là chạy đuổi.
- Bà Hoa, già làng, hai người nhìn hướng mũi chân này. Ngược hẳn hai lần trước, hướng thẳng từ điện thờ ra phía rừng.
- Đúng là ngược hướng thật, anh Đức. Số đo thì khớp hoàn toàn, cùng một bàn chân, chỉ khác hướng đi thôi.
- Theo lệ của miếu, vậy là Sơn Quân đã rời điện ra canh rừng rồi. Ngài không về nhận lễ nữa, ngài ra với gốc cây huê ngoài kia.
- Vậy kế hoạch của ban bảo vệ phải dồn hết về phía rừng, già làng ạ. Dấu chân này chỉ đường rõ lắm rồi.
- Tôi đồng ý. Chiều nay họp ban bảo vệ, chốt lại việc canh gốc cây huê là việc chính từ nay tới hết bão.
Ba người của ban bảo vệ thống nhất cách hiểu ngay tại hậu điện: Sơn Quân đã rời miếu ra canh rừng. Nếu hai lần trước ngài về điện nhận lễ, thì lần này ngài đi thẳng ra phía rừng cấm, nơi cây huê ngàn năm và toán lâm tặc đang chờ đêm bão. Dấu chân đổi hướng là chỉ dẫn rõ ràng nhất mà miếu nhận được từ đầu mùa tới nay.
Tiếng côn trùng trong đêm mưa thưa hẳn, chỉ còn tiếng ếch nhái ngoài đồng và tiếng nước nhỏ giọt từ mái hiên. Tiếng mưa trên mái tôn của điểm trường và nhà dân gõ liên hồi, át cả tiếng người nói chuyện trong nhà. Trong các cuộc họp của bản và kiểm lâm, người ta nói thẳng, nói ngắn, và ghi lại điều đã thống nhất ngay tại chỗ.
Mùi trầm trong hậu điện miếu Thiên Y A Na còn vương lại từ buổi lễ sớm, quyện với mùi gỗ ẩm và mùi đất sau mưa thành một thứ mùi riêng của miếu cổ. Đức ghi chép mọi việc vào sổ tay bằng chữ nhỏ và đều, ngày giờ viết rõ ở đầu trang, không để sót một mốc nào. Trong đêm khuya, mọi âm thanh nhỏ đều nghe rõ hơn ban ngày: tiếng lá rơi, tiếng cành khô gãy, tiếng bước chân xa.
Đức mang kết quả đối chiếu về phổ biến cho ban bảo vệ ngay trong buổi sáng. Kế hoạch canh giữ được dồn hẳn về gốc cây huê và các lối mòn vào rừng, đúng như hướng mà dấu chân đã chỉ. Anh nói rõ với mọi người: từ nay, trọng tâm không còn là chờ dấu hiệu ở miếu nữa, trọng tâm là giữ rừng trong những đêm bão sắp tới.
Người nhà miếu đi lại trong hậu điện miếu Thiên Y A Na rất khẽ, nói với nhau bằng giọng thấp, giữ cho gian thờ một sự yên tĩnh cần thiết. Sau nửa đêm, bản chìm hẳn vào yên tĩnh, chỉ còn người gác và người trực ở miếu thức cùng tiếng mưa đều đều. Bà Hoa kiểm tra lại từng cây nhang, từng ngọn đèn ở hậu điện miếu Thiên Y A Na rồi mới yên tâm ngồi xuống chiếc ghế thấp bên cửa.
Gió trên sườn Cà Đam thổi mạnh hơn dưới bản, cây cối nghiêng theo một hướng quen thuộc của mùa bão. Tiếng nói của người bản trầm và ngắn, khách tới nhà được mời nước chè trước rồi mới hỏi tới chuyện làm ăn hay chuyện rừng. Ông Thao ít nói về việc làm của mình, nhưng việc gì ông đã nhận thì ông làm tới nơi, chậm mà chắc.
Bà Hoa ghi dấu chân đổi hướng vào sổ vía bằng mấy dòng ngắn, nét chữ của bà chậm rãi và chắc chắn. Già làng Ơn đứng bên cạnh, nói rằng tổ tiên giữ lệ rải cát bao đời chính là để những lúc như thế này, người trong bản biết Sơn Quân đang ở đâu mà lo phần việc của mình cho đúng hướng.
Không khí trước bão nặng và đứng gió một cách khác thường, chim chóc im tiếng, người già trong bản nhìn trời mà lo. Người Cor trong bản sống nép vào chân núi, nhà nào cũng có vườn sau trồng rau và chuồng nhỏ nuôi vài con gà. Nước suối dâng lên sau mỗi trận mưa lớn, chảy xiết và đục, qua cầu tạm phải vịn tay vào dây mới dám bước.
Bản dưới chân Cà Đam thức dậy sớm theo tiếng gà và tiếng chày giã gạo, khói bếp lên từ nhiều mái nhà cùng một lúc. Tiếng mõ trong hậu điện miếu Thiên Y A Na gõ đều đều, không vội, như nhịp thở của một người đã quen chờ đợi qua nhiều mùa mưa bão. Mây sà xuống thấp che mất đỉnh Cà Đam từ sớm, nhìn từ bản chỉ thấy một biển mây trắng xám trải ngang lưng núi.
Trang làm hồ sơ theo cách của người làm văn hóa: chụp ảnh trước, ghi lời kể nguyên văn sau, rồi mới đối chiếu tư liệu. Trong bản, chuyện của miếu và chuyện của rừng là chuyện chung, nhà nào cũng có phần, không ai đứng ngoài được. Tiếng chó sủa trong đêm là tín hiệu quen thuộc của bản: sủa một hồi rồi im là khách quen, sủa dai dẳng là có chuyện lạ.
Người trẻ trong bản đi làm ăn xa nhiều, nhưng mùa lễ vía và mùa bão thì lần lượt quay về, bản lại đông như cũ. Giấy tờ trong ngăn kéo của lán tuần tra được xếp theo ngày, tháng nào ra tháng đó, ai cần tra cứu cũng tìm được ngay. Bà Hoa không quen giấy tờ hành chính, nhưng sổ vía của miếu thì bà thuộc từng trang, từng dòng, từng tên người.
Trời Trà Bồng cuối tháng mười đổi tính từng ngày, nắng vừa lên được một buổi thì mây từ phía biển lại kéo về đen kịt. Đèn pin của tổ tuần tra quét qua màn mưa thành một quầng sáng vàng, soi rõ từng bụi cây rồi tắt khi qua khúc cua. Đêm ở chân núi tối đặc, không có đèn đường, ánh sáng duy nhất là đèn dầu và đèn pin của người gác đêm.
Sổ vía đặt trên kệ gỗ ở hậu điện miếu Thiên Y A Na đã ngả màu theo năm tháng, bìa sổ sờn mép, từng trang chép tay nắn nót của nhiều đời thủ nhang. Bà Hoa thức giấc giữa đêm là chuyện thường trong mùa vía, bà ngồi dậy nghe ngóng một lúc rồi mới nằm xuống lại. Mỗi biên bản Đức lập đều có đủ người chứng kiến ký tên, ảnh chụp đính kèm và số đo ghi bằng số rõ ràng.
Người dân vùng này nhìn màu mây và hướng gió là đoán được mưa bão sắp về, kinh nghiệm truyền qua nhiều đời làm ruộng nương. Ánh sáng trong hậu điện miếu Thiên Y A Na luôn dịu, kể cả giữa trưa, vì mái ngói dày và hàng cau trước sân đã che bớt nắng gắt miền Trung. Mấy người phụ nữ trong bản gùi củi về lúc chiều xuống, gùi nặng mà bước chân vẫn đều trên con dốc quen thuộc.
Ngoài hiên hậu điện miếu Thiên Y A Na, mấy chậu cau cảnh hứng nước mưa nhỏ giọt đều đều xuống bậc đá phủ rêu xanh. Trên bàn thờ ở hậu điện miếu Thiên Y A Na, đèn dầu cháy nhỏ và đều, chén nước trong veo đặt ngay ngắn trước bài vị của Thánh Mẫu. Mưa ở miền núi không rào rào một trận rồi thôi, mưa dầm dề nhiều ngày, thấm vào đất, vào áo, vào cả giấc ngủ.
Già làng Ơn được cả bản nghe theo không phải vì ông nói to, mà vì ông nhớ hết lệ cũ và chưa từng thiên vị nhà nào. Buổi tối ở bản yên tĩnh sớm, đèn trong các nhà tắt dần theo giờ, chỉ còn tiếng chó sủa vu vơ ở đầu bản. Điện thoại ở vùng núi sóng chập chờn, muốn gọi một cuộc cho trọn vẹn phải ra chỗ đất cao hoặc đứng yên một chỗ.
Tiếng chuông nhỏ treo ở góc hậu điện miếu Thiên Y A Na thỉnh thoảng rung lên vì gió, âm thanh trong và ngắn, nghe rõ trong buổi sớm yên ắng. Đường trong bản là đường đất pha đá, mưa xuống thì lầy, nắng lên thì bụi, trẻ con đi học phải xắn quần qua đoạn suối cạn. Buổi chiều sau mưa, sương lên từ các thung lũng, phủ trắng những sườn đồi gần bản rồi mới lan tới chân núi.
Trưa đó, Đức ngồi ở lán xem lại ba tấm ảnh dấu chân xếp cạnh nhau: hai tấm hướng vào, một tấm hướng ra. Ba dấu chân trên cùng một nền cát đã thành một câu chuyện có hướng đi rõ ràng, và anh hiểu phần việc của mình trong những ngày tới cũng phải đi đúng hướng đó. Ra rừng. Về phía gốc cây huê, nơi mọi chuyện của mùa này sẽ được quyết định.