BẠCH HỔ NGẬM KIẾM NÚI TRÀ BỒNG - Chương 29: Bão hình thành ngoài Biển Đông

Bản tin dự báo thời tiết buổi chiều thông báo một cơn bão cuối mùa đã hình thành ngoài Biển Đông, hướng di chuyển dự kiến vào bờ biển Quảng Ngãi trong…

Nội dung chương

Bản tin dự báo thời tiết buổi chiều thông báo một cơn bão cuối mùa đã hình thành ngoài Biển Đông, hướng di chuyển dự kiến vào bờ biển Quảng Ngãi trong vài ngày tới. Đây đúng là khoảng thời gian toán lâm tặc chờ đợi để thực hiện chuyến đi rừng của chúng, và cũng là cơn bão mà cả bản dưới chân Cà Đam phải chuẩn bị đối phó.

Nước suối dâng lên sau mỗi trận mưa lớn, chảy xiết và đục, qua cầu tạm phải vịn tay vào dây mới dám bước. Trong đêm khuya, mọi âm thanh nhỏ đều nghe rõ hơn ban ngày: tiếng lá rơi, tiếng cành khô gãy, tiếng bước chân xa. Tiếng côn trùng trong đêm mưa thưa hẳn, chỉ còn tiếng ếch nhái ngoài đồng và tiếng nước nhỏ giọt từ mái hiên.

Người gác đêm ở bản chia nhau theo ca, mỗi ca hai người, đi một vòng quanh các điểm đã hẹn rồi quay về nhà rông. Đèn pin của tổ tuần tra quét qua màn mưa thành một quầng sáng vàng, soi rõ từng bụi cây rồi tắt khi qua khúc cua. Tiếng nói của người bản trầm và ngắn, khách tới nhà được mời nước chè trước rồi mới hỏi tới chuyện làm ăn hay chuyện rừng.

Trang cùng cô giáo Hồ Thị Mây, con gái già làng Ơn, đi rà soát điểm trường của bản làm nơi tránh bão. Điểm trường nằm ở khoảng đất cao giữa bản, mái tôn còn chắc, cửa sổ có chấn song, kho chứa đủ chỗ cho chăn màn và lương thực dự trữ. Hai người kiểm tra từng phòng học, từng cửa ra vào và nguồn nước sạch của điểm trường.

Đêm ở chân núi tối đặc, không có đèn đường, ánh sáng duy nhất là đèn dầu và đèn pin của người gác đêm. Người Cor trong bản sống nép vào chân núi, nhà nào cũng có vườn sau trồng rau và chuồng nhỏ nuôi vài con gà. Ánh nắng xuyên qua tán rừng cấm thành từng vệt mỏng, rơi xuống thảm lá khô thành những đốm sáng di động theo gió.

Đường trong bản là đường đất pha đá, mưa xuống thì lầy, nắng lên thì bụi, trẻ con đi học phải xắn quần qua đoạn suối cạn. Mây sà xuống thấp che mất đỉnh Cà Đam từ sớm, nhìn từ bản chỉ thấy một biển mây trắng xám trải ngang lưng núi. Suối trong rừng cấm chảy xiết hơn sau mưa, nước đục màu đất, cuốn theo lá khô và cành nhỏ trôi về phía hạ lưu.

- Chị Mây, điểm trường này chứa được bao nhiêu hộ trong đêm bão vậy chị?

- Nếu xếp gọn thì đủ cho các hộ ở triền núi và ven suối, cô Trang. Phòng học nào cũng có cửa chắc, kho còn chỗ để lương thực nữa.

- Vậy mình rà danh sách từng hộ ngay chiều nay nhé. Nhà nào có người già, trẻ nhỏ thì ghi riêng để ưu tiên hỗ trợ di chuyển.

- Dạ, em có danh sách đây. Mình đi từng nhà kiểm tra luôn cho chắc, tránh sót hộ nào ở xa.

- Tốt. Xong danh sách này em sẽ báo già làng ngay, để bản chủ động sơ tán trước khi bão vào.

Danh sách hộ dân ở triền núi và ven suối, những hộ cần sơ tán trước khi bão vào, được rà soát từng nhà. Mây đọc tên từng hộ, Trang ghi lại số người, số trẻ nhỏ và người già cần hỗ trợ di chuyển. Danh sách này sẽ là căn cứ để già làng điều đợt sơ tán trong những ngày tới, không bỏ sót một hộ nào.

Già làng Ơn được cả bản nghe theo không phải vì ông nói to, mà vì ông nhớ hết lệ cũ và chưa từng thiên vị nhà nào. Mấy người phụ nữ trong bản gùi củi về lúc chiều xuống, gùi nặng mà bước chân vẫn đều trên con dốc quen thuộc. Người làm nghề giữ rừng hiểu rằng một dấu vết nhỏ bị bỏ qua hôm nay có thể thành một mất mát lớn vào tuần sau.

Mùi rừng sau mưa là mùi lá mục, mùi đất ướt và mùi nhựa cây, thứ mùi mà người đi rừng lâu năm nhận ra ngay từ đầu ngõ. Trong bản, chuyện của miếu và chuyện của rừng là chuyện chung, nhà nào cũng có phần, không ai đứng ngoài được. Càng vào sâu trong rừng cấm, tiếng người càng lùi xa, chỉ còn tiếng gió qua ngọn cây và tiếng bước chân của chính mình.

Trang báo toàn bộ phương án chuẩn bị cho già làng Ơn ngay trong chiều. Ông Ơn nghe, gật đầu, và nói bản sẽ sơ tán theo danh sách này khi bão tiến sát bờ, không chờ nước lên mới đi. Ông cũng nhắc Trang rằng điểm trường phải sẵn sàng trước đêm bão ít nhất một ngày, vì đêm bão là đêm không ai ra đường được nữa.

Bà Hoa thức giấc giữa đêm là chuyện thường trong mùa vía, bà ngồi dậy nghe ngóng một lúc rồi mới nằm xuống lại. Người bản dặn nhau vào rừng cấm thì đi nhẹ, nói khẽ, không chặt phá bừa bãi, vì rừng này là của chung nhiều đời để lại. Điểm trường của bản nằm ở khoảng đất cao giữa bản, mái tôn mới lợp lại sau mùa bão năm trước, sân trường quét sạch.

Trời Trà Bồng cuối tháng mười đổi tính từng ngày, nắng vừa lên được một buổi thì mây từ phía biển lại kéo về đen kịt. Ông Thao ít nói về việc làm của mình, nhưng việc gì ông đã nhận thì ông làm tới nơi, chậm mà chắc. Giấy tờ trong ngăn kéo của lán tuần tra được xếp theo ngày, tháng nào ra tháng đó, ai cần tra cứu cũng tìm được ngay.

Trên đường về, Trang nhìn những mái nhà trong bản bắt đầu được chằng chống thêm dây và bao cát. Người dân vùng này chuẩn bị bão bằng kinh nghiệm nhiều đời: việc nào làm trước thì bão tới bớt thiệt hại chừng đó. Cô ghi vào hồ sơ của mình một nhận xét ngắn: ở Trà Bồng, chuẩn bị cho bão và chuẩn bị giữ rừng đang diễn ra song song trong cùng một cộng đồng.

Sau nửa đêm, bản chìm hẳn vào yên tĩnh, chỉ còn người gác và người trực ở miếu thức cùng tiếng mưa đều đều. Người trẻ trong bản đi làm ăn xa nhiều, nhưng mùa lễ vía và mùa bão thì lần lượt quay về, bản lại đông như cũ. Làm kiểm lâm ở vùng này là làm bạn với đường mòn, với bản đồ và với những buổi chờ đợi dài hơn là chạy đuổi.

Bà Hoa không quen giấy tờ hành chính, nhưng sổ vía của miếu thì bà thuộc từng trang, từng dòng, từng tên người. Gió trên sườn Cà Đam thổi mạnh hơn dưới bản, cây cối nghiêng theo một hướng quen thuộc của mùa bão. Đường mòn trong rừng cấm hẹp và trơn, hai bên là dây leo chằng chịt, chỉ người quen rừng mới biết chỗ nào đặt chân cho chắc.

Tiếng chó sủa trong đêm là tín hiệu quen thuộc của bản: sủa một hồi rồi im là khách quen, sủa dai dẳng là có chuyện lạ. Rừng cấm dưới chân Cà Đam vào mùa này xanh sẫm lại, lá nào cũng nặng nước, đi dưới tán rừng nghe tiếng giọt rơi suốt dọc đường. Buổi tối ở bản yên tĩnh sớm, đèn trong các nhà tắt dần theo giờ, chỉ còn tiếng chó sủa vu vơ ở đầu bản.

Không khí trước bão nặng và đứng gió một cách khác thường, chim chóc im tiếng, người già trong bản nhìn trời mà lo. Vách đá trong rừng cấm dựng đứng, mặt đá loang lổ nước mưa, dây rừng buông xuống như những tấm màn xanh thẫm. Người dân vùng này nhìn màu mây và hướng gió là đoán được mưa bão sắp về, kinh nghiệm truyền qua nhiều đời làm ruộng nương.

Buổi chiều sau mưa, sương lên từ các thung lũng, phủ trắng những sườn đồi gần bản rồi mới lan tới chân núi. Ở bìa rừng cấm, cỏ tranh mọc cao ngang thắt lưng, ướt đẫm sương sớm, quét qua ống quần làm người đi đường ướt lạnh. Tiếng chim trong rừng cấm thưa dần khi mây sà xuống thấp, chỉ còn tiếng nước suối chảy qua khe đá nghe rõ mồn một.

Bản dưới chân Cà Đam thức dậy sớm theo tiếng gà và tiếng chày giã gạo, khói bếp lên từ nhiều mái nhà cùng một lúc. Tiếng mưa trên mái tôn của điểm trường và nhà dân gõ liên hồi, át cả tiếng người nói chuyện trong nhà. Đêm càng về khuya, sương càng dày, đứng cách nhau chục bước đã chỉ còn thấy bóng người mờ trong sương.

Những gốc cây lớn trong rừng cấm đứng cách nhau vừa đủ để ánh sáng lọt xuống, tạo thành những khoảng trống yên tĩnh lạ thường. Trang làm hồ sơ theo cách của người làm văn hóa: chụp ảnh trước, ghi lời kể nguyên văn sau, rồi mới đối chiếu tư liệu. Đức ghi chép mọi việc vào sổ tay bằng chữ nhỏ và đều, ngày giờ viết rõ ở đầu trang, không để sót một mốc nào.

Đức quen với những đêm tuần tra dài, áo mưa sũng nước, sổ tay phải bọc trong túi nilon mới giữ được khô. Điện thoại ở vùng núi sóng chập chờn, muốn gọi một cuộc cho trọn vẹn phải ra chỗ đất cao hoặc đứng yên một chỗ. Sau cơn mưa đêm, đất trong vườn và trên đường mòn mềm nhũn, dấu chân của người và vật in lại rõ hơn ngày nắng.

Thân cây trong rừng cấm cây nào cũng phủ rêu ở phía bắc, vỏ cây sẫm màu vì ẩm, sờ vào thấy mát và nhám. Mưa ở miền núi không rào rào một trận rồi thôi, mưa dầm dề nhiều ngày, thấm vào đất, vào áo, vào cả giấc ngủ. Mỗi biên bản Đức lập đều có đủ người chứng kiến ký tên, ảnh chụp đính kèm và số đo ghi bằng số rõ ràng.

Người Cor trong bản sống nép vào chân núi, nhà nào cũng có vườn sau trồng rau và chuồng nhỏ nuôi vài con gà. Sau nửa đêm, bản chìm hẳn vào yên tĩnh, chỉ còn người gác và người trực ở miếu thức cùng tiếng mưa đều đều. Đường trong bản là đường đất pha đá, mưa xuống thì lầy, nắng lên thì bụi, trẻ con đi học phải xắn quần qua đoạn suối cạn.

Tối đó, Trang ngồi hoàn thiện danh sách sơ tán và bản ghi chép về điểm trường tránh bão. Ngoài trời, gió bắt đầu đổi hướng, mây kéo về dày hơn trên đỉnh Cà Đam. Cô hiểu rằng cơn bão ngoài Biển Đông kia không chỉ là một bản tin thời tiết, nó là chiếc đồng hồ đang đếm ngược cho cả bản làng này và cho cả toán người đang chờ nó để vào rừng cấm.

Chương khác

Xem thêm