BẠCH HỔ NGẬM KIẾM NÚI TRÀ BỒNG - Chương 37: Sơ tán bản trước bão
Bão tiến sát bờ, gió đã mạnh lên từ sáng sớm. Già làng Ơn điều dân bản ở triền núi và ven suối sơ tán vào điểm trường và nhà rông theo đúng danh sách đã…
Nội dung chương
Bão tiến sát bờ, gió đã mạnh lên từ sáng sớm. Già làng Ơn điều dân bản ở triền núi và ven suối sơ tán vào điểm trường và nhà rông theo đúng danh sách đã rà soát từ mấy hôm trước. Từng hộ được gọi tên, từng tốp người được hướng dẫn mang theo đồ cần thiết, chăn màn và giấy tờ, đi theo đường cao tránh các đoạn suối đang dâng.
Suối trong rừng cấm chảy xiết hơn sau mưa, nước đục màu đất, cuốn theo lá khô và cành nhỏ trôi về phía hạ lưu. Điểm trường của bản nằm ở khoảng đất cao giữa bản, mái tôn mới lợp lại sau mùa bão năm trước, sân trường quét sạch. Bà Hoa thức giấc giữa đêm là chuyện thường trong mùa vía, bà ngồi dậy nghe ngóng một lúc rồi mới nằm xuống lại.
Gió trên sườn Cà Đam thổi mạnh hơn dưới bản, cây cối nghiêng theo một hướng quen thuộc của mùa bão. Tiếng mưa trên mái tôn của điểm trường và nhà dân gõ liên hồi, át cả tiếng người nói chuyện trong nhà. Nước suối dâng lên sau mỗi trận mưa lớn, chảy xiết và đục, qua cầu tạm phải vịn tay vào dây mới dám bước.
Hồ Thị Mây phụ trách điểm trường, đứng ở cổng điểm danh từng hộ khi tới nơi, ghi tên vào danh sách và sắp xếp chỗ ở trong các phòng học. Trẻ nhỏ và người già được ưu tiên vào các phòng kín gió nhất. Mây làm việc nhanh và gọn, giọng cô bình tĩnh để người dân yên tâm, dù gió ngoài trời đã quật mạnh qua sân trường.
Sau nửa đêm, bản chìm hẳn vào yên tĩnh, chỉ còn người gác và người trực ở miếu thức cùng tiếng mưa đều đều. Trời Trà Bồng cuối tháng mười đổi tính từng ngày, nắng vừa lên được một buổi thì mây từ phía biển lại kéo về đen kịt. Đêm ở chân núi tối đặc, không có đèn đường, ánh sáng duy nhất là đèn dầu và đèn pin của người gác đêm.
Người làm nghề giữ rừng hiểu rằng một dấu vết nhỏ bị bỏ qua hôm nay có thể thành một mất mát lớn vào tuần sau. Thân cây trong rừng cấm cây nào cũng phủ rêu ở phía bắc, vỏ cây sẫm màu vì ẩm, sờ vào thấy mát và nhám. Không khí trước bão nặng và đứng gió một cách khác thường, chim chóc im tiếng, người già trong bản nhìn trời mà lo.
- Mây, điểm danh lại lần nữa cho cha. Hộ ở ven suối đủ người chưa con?
- Dạ đủ hết rồi cha. Các hộ triền núi và ven suối đã vào điểm trường và nhà rông đủ số, không thiếu người nào.
- Tốt. Con sắp xếp người già, trẻ nhỏ vào phòng kín gió nhất. Lương thực với nước uống kiểm tra lại lần nữa.
- Dạ, con kiểm tra rồi, đủ cho đêm nay và cả ngày mai. Cha đi kiểm tra vòng cuối các nhà đã khóa cửa đi, ở đây có con lo.
- Ừ, cha đi một vòng rồi về. Đêm nay bản mình yên ở đây, còn rừng cấm thì để ban bảo vệ lo. Ai giữ phần nấy cho trọn.
Ông Ơn đi kiểm tra vòng cuối các nhà đã khóa cửa trong khu vực sơ tán. Nhà nào còn thiếu lệnh bài trước cổng, ông cho người treo lại cho ngay ngắn. Nhà nào cửa chưa chằng chống kỹ, ông nhắc chủ nhà làm lại trước khi rời đi. Ông quan niệm người đi tránh bão mà nhà cửa bỏ ngỏ thì lòng không yên, việc sơ tán phải làm cho trọn cả hai đầu.
Đức quen với những đêm tuần tra dài, áo mưa sũng nước, sổ tay phải bọc trong túi nilon mới giữ được khô. Đêm càng về khuya, sương càng dày, đứng cách nhau chục bước đã chỉ còn thấy bóng người mờ trong sương. Đức ghi chép mọi việc vào sổ tay bằng chữ nhỏ và đều, ngày giờ viết rõ ở đầu trang, không để sót một mốc nào.
Đường trong bản là đường đất pha đá, mưa xuống thì lầy, nắng lên thì bụi, trẻ con đi học phải xắn quần qua đoạn suối cạn. Già làng Ơn được cả bản nghe theo không phải vì ông nói to, mà vì ông nhớ hết lệ cũ và chưa từng thiên vị nhà nào. Những gốc cây lớn trong rừng cấm đứng cách nhau vừa đủ để ánh sáng lọt xuống, tạo thành những khoảng trống yên tĩnh lạ thường.
Tới trưa, toàn bộ dân ở vùng nguy hiểm đã vào nơi tránh bão an toàn. Danh sách điểm danh khớp đủ số người, không thiếu một ai. Ông Ơn báo kết quả sơ tán về ban bảo vệ và cho xã, rồi mới quay về điểm trường ngồi nghỉ bên hiên, nhìn mưa bắt đầu nặng hạt trên sân trường đầy người.
Trong đêm khuya, mọi âm thanh nhỏ đều nghe rõ hơn ban ngày: tiếng lá rơi, tiếng cành khô gãy, tiếng bước chân xa. Sau cơn mưa đêm, đất trong vườn và trên đường mòn mềm nhũn, dấu chân của người và vật in lại rõ hơn ngày nắng. Càng vào sâu trong rừng cấm, tiếng người càng lùi xa, chỉ còn tiếng gió qua ngọn cây và tiếng bước chân của chính mình.
Mây sà xuống thấp che mất đỉnh Cà Đam từ sớm, nhìn từ bản chỉ thấy một biển mây trắng xám trải ngang lưng núi. Bản dưới chân Cà Đam thức dậy sớm theo tiếng gà và tiếng chày giã gạo, khói bếp lên từ nhiều mái nhà cùng một lúc. Mùi rừng sau mưa là mùi lá mục, mùi đất ướt và mùi nhựa cây, thứ mùi mà người đi rừng lâu năm nhận ra ngay từ đầu ngõ.
Chiều đó, ông đi một vòng quanh điểm trường kiểm tra lương thực, nước uống và đèn dầu dự trữ. Mọi thứ đã đủ cho một đêm bão dài. Ông nói với Mây rằng đêm nay bản đã yên ở phía sau, còn phía rừng cấm, người của ban bảo vệ sẽ lo phần việc của họ, hai mặt trận của cùng một đêm bão đều phải được giữ cho trọn.
Người bản dặn nhau vào rừng cấm thì đi nhẹ, nói khẽ, không chặt phá bừa bãi, vì rừng này là của chung nhiều đời để lại. Người gác đêm ở bản chia nhau theo ca, mỗi ca hai người, đi một vòng quanh các điểm đã hẹn rồi quay về nhà rông. Người Cor trong bản sống nép vào chân núi, nhà nào cũng có vườn sau trồng rau và chuồng nhỏ nuôi vài con gà.
Tiếng chó sủa trong đêm là tín hiệu quen thuộc của bản: sủa một hồi rồi im là khách quen, sủa dai dẳng là có chuyện lạ. Người trẻ trong bản đi làm ăn xa nhiều, nhưng mùa lễ vía và mùa bão thì lần lượt quay về, bản lại đông như cũ. Điện thoại ở vùng núi sóng chập chờn, muốn gọi một cuộc cho trọn vẹn phải ra chỗ đất cao hoặc đứng yên một chỗ.
Tiếng côn trùng trong đêm mưa thưa hẳn, chỉ còn tiếng ếch nhái ngoài đồng và tiếng nước nhỏ giọt từ mái hiên. Tiếng chim trong rừng cấm thưa dần khi mây sà xuống thấp, chỉ còn tiếng nước suối chảy qua khe đá nghe rõ mồn một. Trong các cuộc họp của bản và kiểm lâm, người ta nói thẳng, nói ngắn, và ghi lại điều đã thống nhất ngay tại chỗ.
Vách đá trong rừng cấm dựng đứng, mặt đá loang lổ nước mưa, dây rừng buông xuống như những tấm màn xanh thẫm. Người dân vùng này nhìn màu mây và hướng gió là đoán được mưa bão sắp về, kinh nghiệm truyền qua nhiều đời làm ruộng nương. Mưa ở miền núi không rào rào một trận rồi thôi, mưa dầm dề nhiều ngày, thấm vào đất, vào áo, vào cả giấc ngủ.
Làm kiểm lâm ở vùng này là làm bạn với đường mòn, với bản đồ và với những buổi chờ đợi dài hơn là chạy đuổi. Ông Thao ít nói về việc làm của mình, nhưng việc gì ông đã nhận thì ông làm tới nơi, chậm mà chắc. Trong bản, chuyện của miếu và chuyện của rừng là chuyện chung, nhà nào cũng có phần, không ai đứng ngoài được.
Đèn pin của tổ tuần tra quét qua màn mưa thành một quầng sáng vàng, soi rõ từng bụi cây rồi tắt khi qua khúc cua. Giấy tờ trong ngăn kéo của lán tuần tra được xếp theo ngày, tháng nào ra tháng đó, ai cần tra cứu cũng tìm được ngay. Mỗi biên bản Đức lập đều có đủ người chứng kiến ký tên, ảnh chụp đính kèm và số đo ghi bằng số rõ ràng.
Rừng cấm dưới chân Cà Đam vào mùa này xanh sẫm lại, lá nào cũng nặng nước, đi dưới tán rừng nghe tiếng giọt rơi suốt dọc đường. Ánh nắng xuyên qua tán rừng cấm thành từng vệt mỏng, rơi xuống thảm lá khô thành những đốm sáng di động theo gió. Trang làm hồ sơ theo cách của người làm văn hóa: chụp ảnh trước, ghi lời kể nguyên văn sau, rồi mới đối chiếu tư liệu.
Buổi chiều sau mưa, sương lên từ các thung lũng, phủ trắng những sườn đồi gần bản rồi mới lan tới chân núi. Bà Hoa không quen giấy tờ hành chính, nhưng sổ vía của miếu thì bà thuộc từng trang, từng dòng, từng tên người. Buổi tối ở bản yên tĩnh sớm, đèn trong các nhà tắt dần theo giờ, chỉ còn tiếng chó sủa vu vơ ở đầu bản.
Tiếng nói của người bản trầm và ngắn, khách tới nhà được mời nước chè trước rồi mới hỏi tới chuyện làm ăn hay chuyện rừng. Mấy người phụ nữ trong bản gùi củi về lúc chiều xuống, gùi nặng mà bước chân vẫn đều trên con dốc quen thuộc. Ở bìa rừng cấm, cỏ tranh mọc cao ngang thắt lưng, ướt đẫm sương sớm, quét qua ống quần làm người đi đường ướt lạnh.
Ánh nắng xuyên qua tán rừng cấm thành từng vệt mỏng, rơi xuống thảm lá khô thành những đốm sáng di động theo gió. Sau nửa đêm, bản chìm hẳn vào yên tĩnh, chỉ còn người gác và người trực ở miếu thức cùng tiếng mưa đều đều. Đêm càng về khuya, sương càng dày, đứng cách nhau chục bước đã chỉ còn thấy bóng người mờ trong sương.
Chiều xuống nhanh trong mây bão, điểm trường sáng đèn sớm hơn thường lệ, tiếng người trong các phòng học râm ran rồi nhỏ dần. Ông Ơn đứng ở hiên điểm trường nhìn về phía rừng cấm tối đen trong mưa, lòng vừa yên vì dân bản đã an toàn, vừa căng vì biết rằng ở phía rừng kia, một đêm dài và quyết định nhất của mùa này chỉ vừa mới bắt đầu.