BẠCH TRẠCH CHÍN MẮT Ở NÚI NGA MI - Chương 19: Trưởng Thôn Báo Tin Đàn Cáo
Chiều ngày hai mươi ba tháng mười, trưởng thôn Ngô Trường Canh lên cổ miếu. Ông năm nay năm mươi tám tuổi, là người đứng đầu thôn dưới chân núi Nga Mi đã…
Nội dung chương
Chiều ngày hai mươi ba tháng mười, trưởng thôn Ngô Trường Canh lên cổ miếu. Ông năm nay năm mươi tám tuổi, là người đứng đầu thôn dưới chân núi Nga Mi đã nhiều năm, người làng có việc gì lớn nhỏ đều tìm tới nhà ông trước khi tìm tới nơi khác. Thanh Huyền biết ông từ ngày mới về giữ miếu, vì trong tuần tang của cố hòa thượng. Chính ông là người thay mặt thôn lên miếu thưa chuyện lễ nghi và đưa người làng lên phụ việc bếp núc cho những ngày đầu của tang lễ. Chiều nay ông lên núi một mình. Không mang theo lễ vật gì ngoài một gói trà khô bọc giấy dầu cầm trong tay. Áo còn ướt một vệt sương ở vai vì đi qua đoạn rừng trúc rậm nhất trên đường mòn lúc trời đã về chiều.
Ông tới vào đúng lúc Thanh Huyền đang ghi nốt sổ trực của buổi chiều trong gian bên của chính điện. Thấy trưởng thôn bước vào sân với nét mặt không giống những lần lên miếu thưa chuyện lễ nghi trước đây, Thanh Huyền đặt bút xuống và ra đón ông ở hiên điện. Trường Canh không vào điện thắp hương ngay như lệ mỗi lần lên miếu. Ông đứng ở hiên, nhìn một vòng quanh sân miếu yên tĩnh trong tuần tang, rồi mới nói câu đầu tiên, giọng thấp xuống như người sắp thưa một việc không hay của cả thôn.
- Dưới thôn mấy đêm nay không yên, anh Huyền ạ. Tôi lên thưa với sư phụ một tiếng, cũng là để miếu biết trước mà liệu.
Thanh Huyền mời ông vào gian bên, châm thêm đèn và rót nước nóng, rồi lên kinh các thưa với sư phụ. Vương Thủ Nhất nghe nói trưởng thôn lên miếu có việc của thôn thì chống tay xuống ghế đứng dậy, đi chậm xuống gian bên bằng bước chân có phần nặng ở chân trái như mọi khi ông phải đi một quãng sau khi ngồi lâu. Ông ngồi xuống đối diện với trưởng thôn, ra hiệu cho Thanh Huyền ngồi ở đầu bàn bên cạnh với cuốn sổ trực mở sẵn, vì việc của thôn thưa lên miếu trong tuần tang, dù lớn hay nhỏ. Đều phải có người ghi lại rõ ràng, sau này có ai hỏi thì còn có sổ mà đối chiếu.
Trường Canh bắt đầu kể từ việc gần nhất. Trong ba đêm vừa qua, cả thôn dưới chân núi mất gà vịt hàng loạt. Không phải một nhà, không phải một xóm, mà nhà nào có chuồng gà chuồng vịt cũng mất, ít thì mấy con, nhiều thì gần hết một đàn nuôi từ đầu năm. Việc mất diễn ra vào ban đêm, lặng lẽ như những lần mất lẻ tẻ mà cô giáo Hà Tú Anh đã kể lên miếu hôm mười tám, nhưng lần này dày hơn, đều hơn và lan ra khắp thôn trong đúng ba đêm liên tiếp. Khiến người làng không còn ai dám cho rằng đó chỉ là chồn hay rắn lớn đi kiếm ăn như những lần mất gia súc thường trong năm nữa.
Điều làm người làng sợ nhất không phải số gà vịt đã mất. Ông kể, có nhà thức canh tới gần sáng, ngồi ngay trong bếp nhìn ra chuồng mà vẫn không nghe một tiếng động nào lạ, sáng ra mở chuồng vẫn thấy thiếu mấy con. Lông gà vương một ít ở góc chuồng chứ không có cảnh cắn xé bừa bãi như thú dữ vào chuồng vẫn để lại. Có nhà mất gà mà cổng chuồng vẫn cài nguyên, hàng rào tre quanh sân không một cây nào gãy. Mặt đất trước chuồng sau một đêm sương chỉ còn lại những dấu chân rất mờ mà người nhà dẫm lên từ sáng sớm đã làm nhòe đi gần hết trước khi kịp gọi nhau ra xem cho kỹ. Người làng bàn nhau suốt một buổi ở sân đình, người nói là một đàn thú lớn từ trên núi xuống, người nói là kẻ trộm ở vùng khác tới bắt gia súc đem bán. Nhưng cả hai cách nói đều không giải thích được vì sao ba đêm liền không một ai trong thôn nghe thấy tiếng chó sủa dữ dội như mọi khi có người lạ hay thú lạ vào thôn.
Rồi trưởng thôn kể tới việc thứ hai, và khi kể tới việc này, giọng ông chậm lại hẳn. Như một người đang cân nhắc từng chữ vì chính ông cũng biết lời mình sắp nói ra nghe khó tin tới mức nào đối với người chưa tận mắt chứng kiến.
- Có người trong thôn thấy bóng người. - Ngô Trường Canh nói. - Không phải một người thấy. Người gác đầu ngõ phía cuối thôn thấy một bóng người đi qua ngõ vào khoảng giữa đêm, cao, đi rất nhẹ, trên người như khoác một thứ da thú dài phủ xuống tận gối. Đi qua hết con ngõ rồi mất hút ở chỗ rặng tre cuối thôn, không nghe tiếng chân, cũng không thấy quay đầu lại. Người thứ hai là người nhà ở xóm giữa, dậy ra sân lúc gần sáng. Thấy một bóng như thế đứng yên một lúc ở ngoài hàng rào nhà mình rồi mới đi. Cả hai người đều nói giống nhau một điểm: bóng ấy đi như người, nhưng không giống người làng mình đi trong thôn ban đêm, vì người làng đi đêm phải mang đèn, còn bóng ấy đi trong tối mà không vấp, không dừng. Không cần một chút ánh sáng nào.
Ông nói rõ, đó là lời kể của người làng thuật lại cho ông nghe ở cương vị trưởng thôn, chính ông chưa tận mắt thấy bóng người ấy, và ông mang lên miếu nguyên vẹn như đã nghe. Không thêm một lời nào của riêng mình vào đó Thanh Huyền ghi vào sổ đúng như vậy: bóng người mặc như khoác da thú, đi qua ngõ thôn vào ban đêm rồi mất hút. Ở mức lời kể của người làng do trưởng thôn mang lên. Chưa có ai trong miếu chứng kiến và chưa xác nhận đó là gì Anh ghi tách việc này ra khỏi việc mất gà vịt, vì hai việc có thể có liên quan với nhau trong lời bàn của người làng, nhưng trong sổ của miếu. Việc nào chưa có chứng cứ nối với việc nào thì vẫn phải nằm riêng như thế.
Nghe xong, trưởng thôn mới thưa tới việc chính đã đưa ông lên núi chiều nay. Ông nói người làng đang lo, nhà nào cũng đóng cửa sớm, trẻ con không dám ra sân sau khi trời tối. Người già trong thôn thì nhắc lại những chuyện thú dữ về làng từ nhiều chục năm trước mà thế hệ trẻ chưa từng trải qua. Vì vậy ông thay mặt thôn xin miếu một việc: nếu những đêm tới thú dữ tới gần nhà hơn nữa, hoặc có việc gì làm người làng không dám ở yên trong nhà mình, xin miếu cho người làng được lên miếu lánh mấy đêm. Ngủ nhờ ở gian nhà khách và sân sau của miếu, đợi cho qua đợt này rồi mới xuống núi. Ông nói lời xin ấy rất cẩn thận, biết rõ miếu đang giữa tuần tang. Biết rõ miếu không phải nơi chứa người đông đúc ồn ào. Và nói thêm rằng người làng nếu được lên lánh sẽ tự mang theo lương thực và giữ yên lặng đúng như lệ của miếu trong những ngày tang.
Vương Thủ Nhất nghe hết lời xin ấy mà không đáp ngay. Ông ngồi yên một lúc, tay xoay nhẹ chén trà đã nguội trên bàn, như một người đang cân một việc có nhiều mặt hơn vẻ ngoài của nó. Rồi ông đáp bằng một giọng chậm và rõ. Ông nói miếu là nơi của cả vùng núi này, người làng gặp nạn thật sự thì cửa miếu không bao giờ đóng trước mặt người làng, đó là lệ từ đời các vị trụ trì trước để lại. Nhưng việc cho cả thôn lên lánh nhiều đêm không phải việc một mình ông quyết trong một buổi chiều được: miếu đang giữa tuần tang, gian nhà khách có hạn, bếp núc và nước uống trên núi đều có chừng mực. Việc ấy phải bàn cho kỹ với ni sư Diệu Liên và tính trước đường đi trong đêm cho người già và trẻ nhỏ của thôn. Ông bảo trưởng thôn cứ về làng giữ yên lòng người trước. Dặn các nhà từ đêm nay cài chặt cửa chuồng, cử người canh theo xóm. Và hễ có việc gì gấp trong đêm thì cứ cho người lên miếu báo ngay, bất kể giờ nào, cửa ngách của miếu những đêm này đều có người thức nghe tiếng gọi. Lời xin lánh nạn của thôn. Ông sẽ bàn trong miếu và cho người xuống thôn trả lời sớm nhất khi đã tính xong.
Trường Canh nghe lời đáp ấy thì cúi đầu cảm ơn, nét mặt nhẹ đi thấy rõ, vì dù miếu chưa hứa trọn một lời nào. Người làng dưới chân núi từ đêm nay đã biết trên núi có người nghe thấy việc của mình và để tâm tới nó. Ông uống cạn chén nước nóng. Đứng dậy vào chính điện thắp hương trước tượng Phật và gian tháp như lệ mỗi lần lên miếu, rồi mới chuẩn bị xuống núi trước khi trời tối hẳn.
Đúng lúc trưởng thôn đã bước ra tới hiên điện, Vương Thủ Nhất gọi ông lại và hỏi một câu duy nhất. Từ lúc Trường Canh bắt đầu kể tới giờ, sư phụ nghe rất nhiều mà hỏi rất ít, phần lớn chỉ gật đầu cho Thanh Huyền ghi sổ. Câu hỏi cuối cùng của ông ngắn tới mức Thanh Huyền đang cúi đầu ghi sổ cũng phải ngẩng lên.
- Những bóng người mà người làng thấy trong ngõ, dấu chân của chúng để lại, có chân nào què không? - Vương Thủ Nhất hỏi.
Trường Canh đứng yên ở hiên điện một lúc lâu vì bất ngờ. Ông lắc đầu chậm rãi và thưa thật rằng người làng kể lại chuyện thấy bóng người thì nhiều, nhưng chưa ai trong thôn để ý xem dấu chân của những bóng ấy ra sao, phần vì trời tối. Phần vì sáng ra người qua kẻ lại trong ngõ đã dẫm nhòe hết dấu từ sớm. Ông hứa khi về thôn sẽ dặn lại các xóm: từ đêm nay, chỗ nào thấy có dấu chân lạ thì khoanh lại, đừng cho người dẫm lên. Để sáng ra còn có dấu mà xem cho rõ. Sư phụ gật đầu, không nói thêm gì nữa, và tiễn trưởng thôn ra tới sân miếu bằng một cái gật đầu chậm từ hiên điện.
Thanh Huyền nhìn theo bóng trưởng thôn khuất dần trên đường mòn xuống núi trong sương chiều, rồi quay lại nhìn trang sổ vừa ghi. Trang sổ của chiều ngày hai mươi ba tháng mười có đủ cả: ba đêm mất gà vịt hàng loạt của cả thôn, bóng người khoác da thú đi qua ngõ ở mức lời kể. Và lời xin cho người làng lên miếu lánh mấy đêm của trưởng thôn. Nhưng dòng làm anh ngồi yên lâu nhất khi khép sổ lại không nằm trong phần kể của trưởng thôn. Nó nằm ở cuối trang, là câu hỏi duy nhất của sư phụ anh trong suốt buổi chiều hôm ấy. Một câu hỏi nối thẳng việc của thôn dưới chân núi với vòng dấu chân cáo què quanh tường miếu mà sư phụ đã đọc trong sổ trực từ mấy hôm trước. Sư phụ chưa nói thêm lời nào sau câu hỏi ấy. Nhưng Thanh Huyền hiểu, trong đầu người giữ miếu già nhất của ngôi miếu này, những việc rời nhau của mấy ngày qua đã bắt đầu được đặt cạnh nhau rồi.