BẠCH XÀ NGÃ BA SÔNG TAM GIANG - Chương 21: Phao Mốc Bị Cắt
Sáng ngày 16 tháng 2 năm 2027, Quân dậy sớm hơn thường lệ, vì đêm trước anh ghi vào sổ trực một dòng về một đêm yên mà trong lòng vẫn không yên. Bà Sen…
Nội dung chương
Sáng ngày 16 tháng 2 năm 2027, Quân dậy sớm hơn thường lệ, vì đêm trước anh ghi vào sổ trực một dòng về một đêm yên mà trong lòng vẫn không yên. Bà Sen đã quét sân đền xong một lượt, đang lúi húi kiểm lại mấy bó hương và chồng giấy lễ trong nhà ngang, còn cụ Thịnh đứng ở hiên nhìn xuống mặt sông còn phủ sương mỏng. Mùa này sương ở ngã ba tan chậm, mặt nước ba dòng Lô, Thao, Đà nhập vào nhau thành một màu xám nhạt, chỉ khi nắng lên cao mới thấy rõ đâu là luồng sâu. Đâu là bãi cạn và đâu là vòng phao mốc quây quanh vực sâu trước cửa đền.
Quân cầm đèn bão đã tắt từ lúc trời hửng, đi xuống bến như lệ mỗi sáng để kiểm dây neo thuyền của đền và nhìn một vòng phao mốc trước khi ăn sáng. Công việc này từ sau đêm thuyền ông Thắng gặp nạn đã thành thói quen không ai nhắc anh cũng tự làm, vì anh hiểu vòng phao ấy không chỉ là mấy chiếc phao nhựa buộc dây neo xuống đáy sông. Mà là ranh giới mà cả thôn Bạch Hạc đã giữ mấy đời nay, ranh giới giữa vùng nước được đánh bắt ngoài kia và vùng nước cấm ngay trước cửa đền, nơi không một chiếc lưới nào của người làng được phép bén mảng tới.
Anh đứng ở bậc đá cuối bến, nheo mắt đếm từng chiếc phao theo đúng thứ tự cụ Thịnh đã dạy từ những ngày đầu anh về phụ đền. Chiếc thứ nhất ở phía dòng Lô vẫn còn, nhấp nhô đều theo nhịp nước lên buổi sáng. Chiếc thứ hai lệch về giữa dòng cũng còn, dây neo căng vừa phải. Tới chiếc thứ ba, chiếc trong cùng gần bờ cát thắng nhất, Quân khựng lại. Chỗ ấy trống trơn. Mặt nước phẳng lặng không một vật nổi, chỉ có một đầu dây neo đứt trôi lềnh bềnh, lúc chìm lúc nổi theo sóng nhỏ dạt vào bậc đá.
Quân vội bước xuống sát mép nước, vớt đầu dây ấy lên tay. Đầu dây còn mới, sợi thừng bị cắt ngọt thành một mặt phẳng gọn, không xơ, không tưa như dây mục tự đứt, cũng không sờn như dây cọ vào đá ngầm lâu ngày. Anh nắm đầu dây lạnh ngắt trong tay mà sống lưng cũng lạnh theo. Đêm qua anh đi một vòng cuối quanh sân đền, đứng ở chính bến này nhìn ra mặt sông yên lặng, tự nhủ đó là một đêm yên, vậy mà ngay trong đêm yên ấy, chiếc phao này đã không còn ở vị trí của nó. Chỉ còn lại đầu dây đứt này làm bằng chứng câm lặng.
Anh chưa kịp gọi lên đền thì tiếng mái chèo khua nước đã vang lên từ phía bờ cát thắng. Ông Thắng chèo chiếc thuyền cá đã sửa xong trục máy từ chiều hôm trước, đi một vòng kiểm tra lưới sớm như thường lệ, thấy Quân đứng thẫn thờ ở bến cầm đầu dây thì ghé thuyền vào ngay.
- Sao thế Quân, dây neo thuyền đền đứt à.
Quân đưa đầu dây cho ông Thắng xem mà không đáp ngay. Ông Thắng cầm lên, vuốt dọc sợi thừng, đưa lên ngang mắt nhìn mặt cắt dưới nắng sớm vừa lên, rồi sắc mặt ông đổi hẳn.
- Dây này bị cắt. Cắt bằng dao sắc, một nhát ngọt. Dây neo ngâm nước cả mùa mà mục thì phải mục từ trong, xơ hết ra, cầm vào là rã. Cái này thì không phải mục, cũng không phải cá lớn quẫy đứt. Có người lội xuống tận nơi, cắt đứt rồi mang phao đi.
Quân gật đầu, cổ họng khô lại. Anh và ông Thắng cùng nhìn ra vòng phao một lần nữa, đếm lại từ đầu cho thật chắc, và lần này cả hai cùng nhận ra một điều còn tệ hơn. Không chỉ chiếc phao gần bờ cát thắng biến mất. Chiếc phao kề bên nó, chiếc đánh dấu góc ngoài của khu cấm về phía dòng Thao, cũng không còn ở vị trí cũ. Chỗ ấy chỉ còn mặt nước trống, dây neo chìm hẳn xuống sâu, không vớt lên được từ trên bờ. Hai phao mốc khu cấm bị cắt dây và trôi mất, chỉ trong một đêm, ngay trước cửa đền Tam Giang, ngay sau đêm Bạch Xà vừa trồi lên cứu người ở chính vùng nước này.
Ông Thắng chống chèo đứng thẳng trên thuyền, giọng trầm xuống.
- Hai chiếc một đêm thì không phải chuyện ngẫu nhiên. Người ta cắt một chiếc còn có thể nói là phá chơi, cắt hai chiếc liền kề nhau, đúng đoạn vòng phao sát vực sâu nhất, là người ta muốn mở một lối vào. Mở lối cho thuyền lạ vào mà không vướng mốc, lại làm mình mất dấu ranh giới trong đêm tối.
Quân nghe ông Thắng nói mà nghĩ ngay tới ánh đèn lạ đêm giao thừa, tới tiếng máy khẽ trong đêm đội tuần nghỉ, tới vệt cá chết dạt vào bờ cát thắng. Tất cả những mảnh rời ấy bỗng chụm lại quanh hai đầu dây đứt trên tay anh, và nỗi ân hận vì đã giấu chuyện ánh đèn từ mùng 1 Tết lại dâng lên rõ rệt hơn bất cứ lúc nào. Nhưng anh chưa kịp nghĩ xa hơn thì anh Kiên đã đạp xe tới bến, áo khoác còn chưa cài hết cúc, chắc ông Thắng vừa gọi điện báo trong lúc Quân còn đứng ở bậc đá. Anh Kiên xuống thuyền của ông Thắng, cùng hai người chèo ra tận vòng phao để tận mắt kiểm tra từng vị trí còn lại.
Ba người đi một vòng chậm quanh khu cấm. Anh Kiên tự tay kéo thử từng dây neo còn lại, dây nào cũng chắc, phao nào cũng còn nguyên dấu sơn đỏ của thôn đánh từ đầu mùa lễ. Tới hai vị trí trống, anh cho thuyền dừng lại lâu hơn, cúi xuống nhìn mặt nước sâu xanh đen bên dưới, rồi quay sang hỏi ông Thắng một câu mà chính anh cũng đã biết câu trả lời.
- Ông Thắng, dây neo ở vòng này bao lâu thì thay một lần, có khi nào hai dây cùng đứt một đêm vì mục không.
Ông Thắng lắc đầu dứt khoát.
- Dây này tôi với anh thay mới cả vòng từ trước Tết, chính tay tôi thắt nút, chính tay anh kiểm lại. Mà dù có mục cũng không mục kiểu mặt cắt phẳng như dao chém thế này. Tôi đi sông mấy chục năm, nhìn mặt cắt là biết tay người làm, không phải việc của nước, của đá hay của cá.
Anh Kiên im lặng một lúc, rồi nói một câu mà Quân ghi nhớ từng chữ để sau đó chép vào sổ.
- Kẻ cắt phao không phải người làng. Người làng mình, dù là người tham cá tới đâu, cũng không ai dám động vào mốc của cửa đền. Từ đời ông cha, mốc này là ranh giới của thần, động vào mốc là động vào cửa nhà của thần, cả làng ai cũng biết. Người dám cắt hai phao trong một đêm, cắt đúng đoạn sát vực sâu, chỉ có thể là người ngoài, người không giữ lệ làng này và cũng không sợ lệ làng này.
Quân đứng ở mũi thuyền, nghe anh Kiên nói mà không chen vào một lời nào. Anh biết anh Kiên nói đúng, và anh cũng biết đội tuần đã mất đi manh mối sớm nhất để nhận ra kẻ ngoài ấy đã lảng vảng quanh phao mốc từ đêm giao thừa, chỉ vì anh đã giữ im lặng suốt mười ngày qua. Ý nghĩ ấy làm anh nắm chặt mép thuyền tới trắng cả đầu ngón tay, nhưng anh vẫn chưa nói ra. Anh tự nhủ phải về đền thưa với ông nội trước, rồi mới tới anh Kiên, thứ tự ấy anh không dám làm ngược, dù trong lòng anh hiểu mỗi giờ chậm trễ là thêm một giờ đội tuần phải mò mẫm trong bóng tối.
Việc cắm lại phao mới được anh Kiên quyết ngay trong buổi sáng, không chờ tới chiều và không chờ họp thôn. Anh gọi thêm hai ngư dân trong đội tuần sông mang từ kho thôn ra hai chiếc phao dự phòng, sơn lại dấu đỏ ngay tại bến, buộc dây neo mới chắc hơn dây cũ. Rồi cùng ông Thắng chèo ra thả neo đúng hai vị trí đã mất, đo lại khoảng cách với các phao còn lại theo đúng sơ đồ cụ Thịnh giữ từ mùa lễ trước. Quân được giao đứng trên bến đọc số đo và ghi chép, tay anh run nhẹ khi ghi dòng đầu tiên của ngày mới vào sổ tuần sông, vì dòng chữ ấy mở đầu bằng hai chữ bị cắt mà anh phải viết thật rõ ràng. Không được phép làm nhẹ đi.
- Hai phao mốc khu cấm bị cắt dây, trôi mất trong đêm 15 tháng 2. Mặt cắt dây phẳng, nghi do dao sắc. Đã cắm lại phao mới trong sáng 16 tháng 2.
Anh Kiên đọc lại dòng ghi ấy, gật đầu, rồi dặn thêm rằng từ nay mỗi sáng và mỗi chiều, vòng phao phải được kiểm đủ hai lần, bất kể trời mưa hay sương dày. Và bất kỳ dấu hiệu lạ nào quanh mốc cũng phải báo ngay trong ngày, không để qua đêm. Ông Thắng nghe xong thì góp thêm rằng kẻ đã cắt được hai phao một lần thì còn có thể quay lại cắt lần nữa, nên việc kiểm phao từ nay không thể chỉ nhìn từ trên bờ. Phải chèo ra tận nơi kéo thử dây như sáng nay mới chắc.
Buổi trưa, khi hai phao mới đã nằm yên đúng vị trí cũ trên mặt nước, nhấp nhô đều trong nắng nhạt đầu xuân. Quân quay lên đền với cuốn sổ tuần sông kẹp dưới tay và đầu dây đứt đã được anh Kiên gói lại trong một túi vải nhỏ làm vật chứng, giao cho Quân mang lên trình cụ Thịnh. Anh Kiên nói vật chứng này phải giữ ở đền cùng với sổ, vì đền là nơi giữ ranh giới, và cũng vì chị Hồng sẽ cần xem nó khi lập hồ sơ bổ sung gửi xã.
Cụ Thịnh ngồi ở hiên nhà ngang chờ sẵn, như thể ông đã nghe hết chuyện dưới bến từ trước khi Quân bước lên bậc thềm. Ông cầm đầu dây đứt lên, xem rất lâu dưới ánh sáng trưa, lật qua lật lại mặt cắt phẳng trên sợi thừng, rồi đặt nó xuống bên cạnh cuốn sổ tuần sông mà không nói một lời nào về kẻ cắt phao. Ông chỉ mở cuốn sổ ra, lật ngược về những trang đầu tiên của mùa lễ, những trang ghi từ đêm tuần sông thứ 1, rồi ngẩng lên nhìn Quân bằng ánh mắt bình tĩnh mà nặng trĩu.
- Chiều nay cháu mang sổ tuần sông lên đền, ông muốn xem lại từ đầu. Xem từ trang đầu tiên của mùa này, không bỏ trang nào.
Quân đáp khẽ một tiếng vâng, ôm cuốn sổ vào ngực và đứng yên ở hiên một lúc lâu sau khi cụ Thịnh đã vào trong. Ngoài sông, hai chiếc phao mới sơn đỏ còn tươi đang nhấp nhô trên mặt nước xám, đánh dấu lại ranh giới vừa bị người lạ cắt đứt trong đêm. Anh biết buổi chiều nay, khi mở cuốn sổ ra trước mặt ông nội, sẽ có những trang anh không thể chỉ đọc lướt qua như đọc một dòng ghi chép bình thường, vì trong cuốn sổ ấy đang thiếu mất một dòng quan trọng nhất. Dòng về ánh đèn lạ đêm giao thừa mà mười ngày trước anh đã quyết định không ghi vào.