BIA BÙA TRẤN THỦY QUÁI Ở HỘI AN - Chương 17: Vệt nứt bốn mươi xăng ti
Nước kênh cổ hôm ấy mang màu bùn non, cuộn nhẹ quanh chân những cây cầu đá đã đứng ở đó qua bao mùa lũ. Trần Hữu Khâm nhìn dòng nước ấy như nhìn một…
Nội dung chương
Nước kênh cổ hôm ấy mang màu bùn non, cuộn nhẹ quanh chân những cây cầu đá đã đứng ở đó qua bao mùa lũ. Trần Hữu Khâm nhìn dòng nước ấy như nhìn một người quen lâu năm đang đổi sắc mặt, quen thuộc mà khó đoán, gần gũi mà không ai dám coi thường.
Cụ Khâm và cán bộ Đức kiểm tra lại mố cầu thì phát hiện một vệt nứt mới dài 40 cm chạy từ miệng hốc trống xuống chân mố, hôm trước chưa có. Đức đo, chụp ảnh và ghi biên bản theo dõi hằng ngày. Tối đó cụ Khâm thắp hương ở miếu. Kể cho Đức nghe lệ xưa của người giữ cầu: khi nào vật trấn ở mố phải trấn lại, người xưa lấy nước rượu gừng lau sạch minh văn cho chữ hiện rõ rồi mới hạ đá, vì bùn đất che chữ thì trấn không yên.
Trong câu chuyện của người già Hội An, nước không bao giờ chỉ là nước. Nước nuôi ruộng, nước chở thuyền, nước cũng là thứ ghi nhớ lâu nhất mọi việc người ta làm với lòng kênh. Một khi lòng kênh bị động vào, cái giá phải trả hiếm khi dừng lại ở một nhà, một người.
Cán bộ phường cùng cụ Khâm đo vệt nứt đầu tiên trên mố cầu: bốn mươi xăng ti mét, chạy xiên từ miệng hốc trống xuống chân mố. Cụ Khâm nhìn vệt nứt hồi lâu rồi nhắc lại một lệ cũ của làng: ngày xưa, mỗi lần vật trấn ở chân cầu phải trấn lại cho đúng chỗ, người ta lấy nước rượu gừng lau sạch minh văn trên mặt đá. Cụ nói như nhắc một lệ xưa để nhớ, chứ đêm ấy chưa ai tính tới chuyện trấn lại điều gì.
- Tôi chỉ mong qua được mùa mưa này yên ổn. Trần Hữu Khâm nói, nửa như nói với {cp}, nửa như nói với chính mình. - Yên ổn không tự quay lại đâu. Muốn yên thì phải sửa đúng chỗ đã làm sai. {cp} trả lời, không né tránh.
Trần Hữu Khâm tự nhủ rằng mọi chuyện đều phải có nguyên nhân rõ ràng, đo được, ghi lại được. Vậy mà càng cố bám vào những nguyên nhân rõ ràng ấy, Trần Hữu Khâm càng thấy chúng trượt khỏi tay, như thể có một lớp sự thật khác đang nằm ngay bên dưới lớp sự thật thường ngày, lạnh và nặng như đá.
Những người buôn đồ cổ trong vùng vẫn thường nói với nhau rằng đồ vật càng cổ càng có vía, chạm vào phải biết kiêng, giữ trong nhà phải biết nể. Có những món đồ không sinh ra để làm bàn trà hay vật khoe khoang, và cái giá của việc đặt sai chỗ của chúng luôn đắt hơn mọi món tiền người ta tưởng mình kiếm được.
Sổ sách, biên bản và những ghi chép tay trong những ngày ấy đều được giữ lại cẩn thận. Vì Trần Hữu Khâm hiểu rằng một câu chuyện càng khó tin thì càng cần những bằng chứng trần thế rõ ràng để đứng vững trước mọi lời chất vấn về sau.
Mấy bà hàng quán ở đầu phố trông chừng dãy phố khi trời chuyển bão mà lớp trẻ trong phố nhìn vào đó để học theo. Độ dài từng vệt nứt trên mố cầu và từng mốc giờ trong đêm, vì người trong cuộc hiểu rằng chỉ những con số đo được mới giữ được họ tỉnh táo giữa những chuyện khó tin. Người dân ven kênh giữ thói quen thắp một nén hương tại miếu đầu cầu mỗi đầu tháng chậm rãi mà chắc chắn như cách người phố cổ vẫn làm mọi việc. Người dân ven kênh góp sức dọn bùn sau những ngày nước lớn không ồn ào, không phô trương, chỉ lặng lẽ mà bền.
Người dân ven kênh nhắc nhau không coi thường nước đêm như thể đó là phần việc tự nhiên của mỗi người trong phố. Đội dân phòng của phường giữ thói quen dâng hương ở ngôi miếu nhỏ đầu cầu mỗi đầu tháng cho tới khi mùa mưa qua đi và nắng mới lại về trên mái ngói. Đội thợ hồ trong phường góp sức dọn bùn sau những ngày nước lớn bởi lòng người yên thì phố mới yên qua được mùa bão.
Các cụ cao niên trong phố kiểm tra lại bờ kè sau mỗi đợt triều từng chút một, ngày này qua ngày khác, không bỏ sót. Người giữ đình của khu phố kiểm tra lại bờ kè sau mỗi đợt triều giữ cho khu phố một nhịp sống yên ổn giữa mùa mưa bão. Và chính sự nặng nề ấy là một phần của việc trấn giữ, vì vật trấn phải nằm yên tuyệt đối mới giữ được yên cho cả đoạn kênh. Người giữ đình của khu phố góp sức dọn bùn sau những ngày nước lớn không ồn ào, không phô trương, chỉ lặng lẽ mà bền.
Các cụ cao niên trong phố kể cho khách xa nghe chuyện cây cầu mấy trăm năm tuổi như giữ một ngọn đèn nhỏ cháy đều trong đêm mưa. Người dân ven kênh kể cho khách xa nghe chuyện cây cầu mấy trăm năm tuổi như thể đó là phần việc tự nhiên của mỗi người trong phố. Người dân ven kênh kể lại cho con cháu nghe chuyện giữ cầu giữ phố và người trong phố ai cũng coi đó là bổn phận của mình.
Người giữ đình của khu phố kể cho khách xa nghe chuyện cây cầu mấy trăm năm tuổi để khi nước lớn tràn về, cả dãy phố không ai bị bất ngờ. Đội dân phòng của phường ghi nhớ từng mốc nước lên trong mùa thành một thói quen tốt đẹp được giữ qua nhiều thế hệ. Những người buôn bán lâu năm kiểm tra lại bờ kè sau mỗi đợt triều để câu chuyện của khu phố được kể tiếp một cách bình yên. Độ dài từng vệt nứt trên mố cầu và từng mốc giờ trong đêm, vì người trong cuộc hiểu rằng chỉ những con số đo được mới giữ được họ tỉnh táo giữa những chuyện khó tin.
Mấy bà hàng quán ở đầu phố góp sức dọn bùn sau những ngày nước lớn giữ cho khu phố một nhịp sống yên ổn giữa mùa mưa bão. Bà con dãy phố ven bờ kiểm tra lại bờ kè sau mỗi đợt triều và đó cũng là cách khu phố tự bảo vệ mình lâu nay. Và chính sự nặng nề ấy là một phần của việc trấn giữ, vì vật trấn phải nằm yên tuyệt đối mới giữ được yên cho cả đoạn kênh. Đội dân phòng của phường nhắc nhau không coi thường nước đêm và người trong phố ai cũng coi đó là bổn phận của mình.
Đội thợ hồ trong phường trông chừng dãy phố khi trời chuyển bão bởi lòng người yên thì phố mới yên qua được mùa bão. Và chính sự nặng nề ấy là một phần của việc trấn giữ, vì vật trấn phải nằm yên tuyệt đối mới giữ được yên cho cả đoạn kênh. Các cụ cao niên trong phố giữ thói quen lên hương ở miếu đầu cầu theo lệ cũ mỗi đầu tháng khiến khách phương xa tới phố cũng phải nể nếp sống ấy. Bà con dãy phố ven bờ đo lại mực nước ở chân cầu vào mỗi buổi chiều không cần ai ra lệnh, cũng không cần ai nhắc nhở. Độ dài từng vệt nứt trên mố cầu và từng mốc giờ trong đêm, vì người trong cuộc hiểu rằng chỉ những con số đo được mới giữ được họ tỉnh táo giữa những chuyện khó tin.
Các cụ cao niên trong phố trông chừng dãy phố khi trời chuyển bão để khi nước lớn tràn về, cả dãy phố không ai bị bất ngờ. Đội dân phòng của phường góp sức dọn bùn sau những ngày nước lớn đều đặn như tiếng chuông đình vào mỗi buổi chiều muộn. Đội dân phòng của phường góp sức dọn bùn sau những ngày nước lớn từng chút một, ngày này qua ngày khác, không bỏ sót.
Đội dân phòng của phường kiểm tra lại bờ kè sau mỗi đợt triều như giữ một ngọn đèn nhỏ cháy đều trong đêm mưa. Đội thợ hồ trong phường đo lại mực nước ở chân cầu vào mỗi buổi chiều như một lời nhắc âm thầm về cách giữ phố của người xưa. Người giữ đình của khu phố giữ thói quen thắp một nén hương tại miếu đầu cầu mỗi đầu tháng và đó cũng là cách khu phố tự bảo vệ mình lâu nay.
Đội thợ hồ trong phường nhắc nhau không coi thường nước đêm thành một thói quen tốt đẹp được giữ qua nhiều thế hệ. Các cụ cao niên trong phố trông chừng dãy phố khi trời chuyển bão giữa những ngày nước kênh dâng cao nhất trong năm. Mấy bà hàng quán ở đầu phố kiểm tra lại bờ kè sau mỗi đợt triều không cần ai ra lệnh, cũng không cần ai nhắc nhở.
Mấy bà hàng quán ở đầu phố đo lại mực nước ở chân cầu vào mỗi buổi chiều khiến khách phương xa tới phố cũng phải nể nếp sống ấy. Những người chài lưới lâu năm ghi nhớ từng mốc nước lên trong mùa để câu chuyện của khu phố được kể tiếp một cách bình yên. Người giữ đình của khu phố giữ thói quen dâng hương ở ngôi miếu nhỏ đầu cầu mỗi đầu tháng theo đúng nếp cũ của tổ dân phố ven kênh.
Mấy bà hàng quán ở đầu phố ghi vào cuốn sổ chung của tổ dân phố từng việc lạ trong mùa mưa giữa những ngày nước kênh dâng cao nhất trong năm. Đội dân phòng của phường đo lại mực nước ở chân cầu vào mỗi buổi chiều bởi lòng người yên thì phố mới yên qua được mùa bão. Mấy bà hàng quán ở đầu phố ghi vào cuốn sổ chung của tổ dân phố từng việc lạ trong mùa mưa chậm rãi mà chắc chắn như cách người phố cổ vẫn làm mọi việc. Đội thợ hồ trong phường kiểm tra lại bờ kè sau mỗi đợt triều đều đặn như tiếng chuông đình vào mỗi buổi chiều muộn.
Đội thợ hồ trong phường kể cho khách xa nghe chuyện cây cầu mấy trăm năm tuổi theo đúng nếp cũ của tổ dân phố ven kênh. Đội thợ hồ trong phường kể cho khách xa nghe chuyện cây cầu mấy trăm năm tuổi mà lớp trẻ trong phố nhìn vào đó để học theo. Đội dân phòng của phường phân công nhau trực ở đầu cầu những đêm triều lớn như một lời nhắc âm thầm về cách giữ phố của người xưa. Đội thợ hồ trong phường trông chừng dãy phố khi trời chuyển bão cho tới khi mùa mưa qua đi và nắng mới lại về trên mái ngói.
Khi mọi người ai về nhà nấy, Trần Hữu Khâm còn đứng lại thêm một lúc, nghe tiếng nước vỗ nhẹ vào chân cầu và tiếng gió luồn qua mái miếu. Có những ngày trôi qua rất chậm, và ngày hôm ấy là một ngày như thế, một ngày mà sau này nhớ lại, ai cũng sẽ biết chính xác mọi chuyện đã đổi hướng từ đâu.
Chương khác
- Chương 14: Tiếng đá mài và bàn bia lệch ba xăng ti
- Chương 15: Con rồng ngoài mặt kênh
- Chương 16: Người vợ đi tìm thợ phục chế
- Chương 18: Hai khớp chân như đá đè Mưa dầm ở Hội An những ngày giữa tháng mười một không ồn ào mà dai dẳng,. Thấm qua mái ngói, thấm qua tường vôi, làm cả khu phố cổ lúc nào cũng phảng phất mùi ẩm của gỗ cũ và nước kênh. Đỗ Trọng Phú bắt đầu ngày mới trong cái ẩm ướt ấy, với một mối bận tâm không nói ra được cùng ai.
- Chương 19: Cái ghế ở cửa hàng của mình
- Chương 20: Đo lại hốc trống