BIA BÙA TRẤN THỦY QUÁI Ở HỘI AN - Chương 14: Tiếng đá mài và bàn bia lệch ba xăng ti

Gió từ phía cửa biển thổi ngược vào kênh cổ, mang theo hơi nước mặn và tiếng sóng xa vọng lại qua những con hẻm nhỏ. Trong không khí ấy, Đỗ Trọng Phú làm…

Nội dung chương

Gió từ phía cửa biển thổi ngược vào kênh cổ, mang theo hơi nước mặn và tiếng sóng xa vọng lại qua những con hẻm nhỏ. Trong không khí ấy, Đỗ Trọng Phú làm công việc của mình chậm hơn mọi ngày, như thể tay chân cũng nghe được một điều chưa rõ sắp đổi thay trong khu phố.

Đêm thứ ba, tiếng nước kèm theo tiếng đá mài rền rĩ như có một khối đá nặng đang bị kéo dưới lòng đất. Sáng ra. Phú ra sân thì thấy mặt bàn bia đã lệch khỏi vị trí hôm trước; Quân lấy thước đo theo vệt phấn cha con đánh dấu từ hôm đặt bàn cho vui, lệch đúng 3 cm, trong khi sân khóa cổng và không có dấu chân lạ. Phú đứng nhìn vệt phấn rất lâu rồi lặng lẽ cho người kê lại bàn, không nói với ai.

Ở khu phố này, tin tức đi nhanh hơn nước triều. Một câu chuyện lạ ở đầu phố buổi sáng có thể tới cuối phố trước giờ cơm trưa, biến dạng qua từng miệng người kể. Vì thế, những người trong cuộc càng cố giấu, áp lực từ những ánh mắt xung quanh càng nặng thêm từng ngày.

Đúng hai giờ sáng, tiếng nước dưới nền nhà quay lại, lần này lẫn thêm tiếng đá mài vào đá nghe khô và rợn, từng nhịp chậm như có vật nặng đang bị kéo lê dưới lòng đất. Sáng ra, cả nhà phát hiện tấm bia đặt làm bàn trà ngoài sân đã lệch đúng ba xăng ti mét khỏi vệt phấn mà người làm vườn đánh dấu chiều hôm trước, dù cổng sân khóa chặt suốt đêm.

- Người trong phố bắt đầu hỏi rồi, giấu thêm được bao lâu nữa? Đỗ Trọng Phú hạ giọng khi thấy có người đi ngang qua. - Giấu được một ngày thì họa lớn thêm một phần. Tôi nói thật, không dọa đâu. {cp} nói rồi lặng im một lúc lâu.

Trong lòng Đỗ Trọng Phú lúc này có hai tiếng nói cãi nhau không dứt. Một tiếng nói nhắc tới tiền bạc, uy tín và những năm tháng gây dựng cơ nghiệp. Tiếng còn lại chỉ nhắc đi nhắc lại một hình ảnh duy nhất: tấm đá xanh nằm dưới chân cầu, và dòng nước đen đang chảy quanh nó trong đêm.

Trong câu chuyện của người già Hội An, nước không bao giờ chỉ là nước. Nước nuôi ruộng, nước chở thuyền, nước cũng là thứ ghi nhớ lâu nhất mọi việc người ta làm với lòng kênh. Một khi lòng kênh bị động vào, cái giá phải trả hiếm khi dừng lại ở một nhà, một người.

Sổ sách, biên bản và những ghi chép tay trong những ngày ấy đều được giữ lại cẩn thận. Vì Đỗ Trọng Phú hiểu rằng một câu chuyện càng khó tin thì càng cần những bằng chứng trần thế rõ ràng để đứng vững trước mọi lời chất vấn về sau.

Bà con dãy phố ven bờ góp sức dọn bùn sau những ngày nước lớn theo đúng nếp cũ của tổ dân phố ven kênh. Các cụ cao niên trong phố kể cho khách xa nghe chuyện cây cầu mấy trăm năm tuổi như giữ một ngọn đèn nhỏ cháy đều trong đêm mưa. Rộng tám mươi hai xăng ti mét, dày mười hai xăng ti mét và nặng ba trăm tám mươi sáu ký, do tiền nhân lập từ thế kỷ mười bảy. Đội dân phòng của phường kể lại cho con cháu nghe chuyện giữ cầu giữ phố thành một thói quen tốt đẹp được giữ qua nhiều thế hệ.

Các cụ cao niên trong phố đo lại mực nước ở chân cầu vào mỗi buổi chiều không cần ai ra lệnh, cũng không cần ai nhắc nhở. Rộng tám mươi hai xăng ti mét, dày mười hai xăng ti mét và nặng ba trăm tám mươi sáu ký, do tiền nhân lập từ thế kỷ mười bảy. Những người chài lưới lâu năm trông chừng dãy phố khi trời chuyển bão chậm rãi mà chắc chắn như cách người phố cổ vẫn làm mọi việc. Độ dài từng vệt nứt trên mố cầu và từng mốc giờ trong đêm, vì người trong cuộc hiểu rằng chỉ những con số đo được mới giữ được họ tỉnh táo giữa những chuyện khó tin. Mấy bà hàng quán ở đầu phố bàn nhau chuyện chằng chống nhà cửa trước bão giữ cho khu phố một nhịp sống yên ổn giữa mùa mưa bão. Và chính sự nặng nề ấy là một phần của việc trấn giữ, vì vật trấn phải nằm yên tuyệt đối mới giữ được yên cho cả đoạn kênh.

Những người chài lưới lâu năm giữ thói quen thắp hương ở miếu đầu cầu mỗi đầu tháng và đó cũng là cách khu phố tự bảo vệ mình lâu nay. Các cụ cao niên trong phố góp sức dọn bùn sau những ngày nước lớn không ồn ào, không phô trương, chỉ lặng lẽ mà bền. Đội dân phòng của phường đo lại mực nước ở chân cầu vào mỗi buổi chiều như thể đó là phần việc tự nhiên của mỗi người trong phố.

Những người buôn bán lâu năm kiểm tra lại bờ kè sau mỗi đợt triều giữ cho khu phố một nhịp sống yên ổn giữa mùa mưa bão. Những người buôn bán lâu năm góp sức dọn bùn sau những ngày nước lớn không cần ai ra lệnh, cũng không cần ai nhắc nhở. Các cụ cao niên trong phố đo lại mực nước ở chân cầu vào mỗi buổi chiều và người trong phố ai cũng coi đó là bổn phận của mình.

Các cụ cao niên trong phố kiểm tra lại bờ kè sau mỗi đợt triều khiến khách phương xa tới phố cũng phải nể nếp sống ấy. Đội dân phòng của phường kể cho khách xa nghe chuyện cây cầu mấy trăm năm tuổi như một lời nhắc âm thầm về cách giữ phố của người xưa. Mấy anh em thợ sửa cầu đo lại mực nước ở chân cầu vào mỗi buổi chiều đều đặn như tiếng chuông đình vào mỗi buổi chiều muộn.

Người giữ đình của khu phố góp sức dọn bùn sau những ngày nước lớn mà lớp trẻ trong phố nhìn vào đó để học theo. Mấy bà hàng quán ở đầu phố nhắc nhau không coi thường nước đêm và người trong phố ai cũng coi đó là bổn phận của mình. Người dân ven kênh kiểm tra lại bờ kè sau mỗi đợt triều để khi nước lớn tràn về, cả dãy phố không ai bị bất ngờ.

Người giữ đình của khu phố đo lại mực nước ở chân cầu vào mỗi buổi chiều để câu chuyện của khu phố được kể tiếp một cách bình yên. Mấy anh em thợ sửa cầu ghi nhớ từng mốc nước lên trong mùa để khi nước lớn tràn về, cả dãy phố không ai bị bất ngờ. Người dân ven kênh đo lại mực nước ở chân cầu vào mỗi buổi chiều thành một thói quen tốt đẹp được giữ qua nhiều thế hệ. Rộng tám mươi hai xăng ti mét, dày mười hai xăng ti mét và nặng ba trăm tám mươi sáu ký, do tiền nhân lập từ thế kỷ mười bảy.

Mấy bà hàng quán ở đầu phố kiểm tra lại bờ kè sau mỗi đợt triều thành một thói quen tốt đẹp được giữ qua nhiều thế hệ. Những người buôn bán lâu năm ghi nhớ từng mốc nước lên trong mùa khiến khách phương xa tới phố cũng phải nể nếp sống ấy. Đội thợ hồ trong phường kiểm tra lại bờ kè sau mỗi đợt triều cho tới khi mùa mưa qua đi và nắng mới lại về trên mái ngói.

Những người chài lưới lâu năm bàn nhau chuyện chằng chống nhà cửa trước bão như một lời nhắc âm thầm về cách giữ phố của người xưa. Các cụ cao niên trong phố nhắc nhau không coi thường nước đêm đều đặn như tiếng chuông đình vào mỗi buổi chiều muộn. Những người buôn bán lâu năm kể lại cho con cháu nghe chuyện giữ cầu giữ phố mà lớp trẻ trong phố nhìn vào đó để học theo.

Bà con dãy phố ven bờ bàn nhau chuyện chằng chống nhà cửa trước bão để câu chuyện của khu phố được kể tiếp một cách bình yên. Các cụ cao niên trong phố trông chừng dãy phố khi trời chuyển bão khiến khách phương xa tới phố cũng phải nể nếp sống ấy. Người giữ đình của khu phố kể lại cho con cháu nghe chuyện giữ cầu giữ phố cho tới khi mùa mưa qua đi và nắng mới lại về trên mái ngói.

Đội thợ hồ trong phường kể lại cho con cháu nghe chuyện giữ cầu giữ phố bởi lòng người yên thì phố mới yên qua được mùa bão. Những người chài lưới lâu năm ghi nhớ từng mốc nước lên trong mùa bởi lòng người yên thì phố mới yên qua được mùa bão. Mấy anh em thợ sửa cầu ghi nhớ từng mốc nước lên trong mùa giữa những ngày nước kênh dâng cao nhất trong năm.

Đội thợ hồ trong phường đo lại mực nước ở chân cầu vào mỗi buổi chiều từng chút một, ngày này qua ngày khác, không bỏ sót. Những người chài lưới lâu năm kể cho khách xa nghe chuyện cây cầu mấy trăm năm tuổi như giữ một ngọn đèn nhỏ cháy đều trong đêm mưa. Những người chài lưới lâu năm đo lại mực nước ở chân cầu vào mỗi buổi chiều giữa những ngày nước kênh dâng cao nhất trong năm.

Mấy chị em phụ nữ trong tổ dân phố ghi nhớ từng mốc nước lên trong mùa như một lời nhắc âm thầm về cách giữ phố của người xưa. Các cụ cao niên trong phố phân công nhau trực ở đầu cầu những đêm triều lớn từng chút một, ngày này qua ngày khác, không bỏ sót. Các cụ cao niên trong phố trông chừng dãy phố khi trời chuyển bão và đó cũng là cách khu phố tự bảo vệ mình lâu nay. Đội thợ hồ trong phường bàn nhau chuyện chằng chống nhà cửa trước bão theo đúng nếp cũ của tổ dân phố ven kênh.

Mấy chị em phụ nữ trong tổ dân phố trông chừng dãy phố khi trời chuyển bão mà lớp trẻ trong phố nhìn vào đó để học theo. Người giữ đình của khu phố phân công nhau trực ở đầu cầu những đêm triều lớn chậm rãi mà chắc chắn như cách người phố cổ vẫn làm mọi việc. Những người làm nghề chèo đò trên kênh nhắc nhau không coi thường nước đêm không ồn ào, không phô trương, chỉ lặng lẽ mà bền. Bà con dãy phố ven bờ ghi vào cuốn sổ chung của tổ dân phố từng việc lạ trong mùa mưa như thể đó là phần việc tự nhiên của mỗi người trong phố.

Ngoài kia, mưa vẫn rơi đều trên mái ngói phố cổ. Đỗ Trọng Phú khép lại công việc của ngày, trong đầu còn nguyên những con số. Những mốc giờ và những lời kể vừa nghe, chúng xếp chồng lên nhau thành một áp lực im lặng mà không ai trong khu phố này còn có thể làm ngơ được nữa.

Chương khác

Xem thêm