BIA BÙA TRẤN THỦY QUÁI Ở HỘI AN - Chương 11: Gạch lạnh thành vệt
Nước kênh cổ hôm ấy mang màu bùn non, cuộn nhẹ quanh chân những cây cầu đá đã đứng ở đó qua bao mùa lũ. Lê Thị Ngọc Lan nhìn dòng nước ấy như nhìn một…
Nội dung chương
Nước kênh cổ hôm ấy mang màu bùn non, cuộn nhẹ quanh chân những cây cầu đá đã đứng ở đó qua bao mùa lũ. Lê Thị Ngọc Lan nhìn dòng nước ấy như nhìn một người quen lâu năm đang đổi sắc mặt, quen thuộc mà khó đoán, gần gũi mà không ai dám coi thường.
Đêm thứ hai, tiếng nước vang ngay dưới nền gạch phòng khách, gần và rõ hơn đêm trước. Lan sờ tay xuống gạch thì thấy một vệt gạch lạnh buốt và ẩm như vừa có nước sông chảy qua, trong khi các viên gạch quanh đó khô và ấm. Bà chụp lại vệt ẩm bằng điện thoại, sáng ra vệt ẩm biến mất, chỉ còn ảnh và cảm giác lạnh còn trong lòng bàn tay.
Ai sống lâu ở Hội An cũng thuộc nằm lòng quy tắc của mùa mưa: nghe dự báo bão thì chằng chống mái nhà, kê cao đồ đạc, và tuyệt đối không coi thường nước lên trong đêm. Thế nhưng mùa mưa năm nay, thứ khiến người ta mất ngủ lại không chỉ nằm ở ngoài kênh.
Đúng hai giờ sáng, tiếng nước vang lên ngay dưới nền gạch phòng khách, gần và rõ hơn đêm trước nhiều. Khi đèn bật sáng, một vệt gạch ở giữa phòng ẩm lạnh bất thường, sờ vào buốt tay, mép vệt còn rịn những hạt nước nhỏ dù cả ngày hôm đó không có giọt mưa nào lọt được vào nhà.
- Đo lại lần nữa cho chắc, tôi không muốn nghe con số áng chừng. Lê Thị Ngọc Lan dặn, tay chỉ vào vệt dấu trên đá. - Đo hai lần rồi, khớp nhau cả. Sai số không đáng kể đâu. {cp} đáp, ghi con số vào cuốn sổ đã ướt mép.
Lê Thị Ngọc Lan hiểu rằng điều đáng sợ nhất không nằm ở một hiện tượng lạ nào. Mà nằm ở chỗ mọi dấu vết đều ăn khớp với nhau một cách lạnh lùng: những con số đo được, những mốc giờ trùng nhau, những lời kể cũ kỹ bỗng nhiên đúng từng chi tiết. Sự ăn khớp ấy không chừa cho người ta một kẽ hở nào để tự dối mình.
Ở khu phố này, tin tức đi nhanh hơn nước triều. Một câu chuyện lạ ở đầu phố buổi sáng có thể tới cuối phố trước giờ cơm trưa, biến dạng qua từng miệng người kể. Vì thế, những người trong cuộc càng cố giấu, áp lực từ những ánh mắt xung quanh càng nặng thêm từng ngày.
Sổ sách, biên bản và những ghi chép tay trong những ngày ấy đều được giữ lại cẩn thận. Vì Lê Thị Ngọc Lan hiểu rằng một câu chuyện càng khó tin thì càng cần những bằng chứng trần thế rõ ràng để đứng vững trước mọi lời chất vấn về sau.
Trẻ con trong phố được người lớn dặn không chơi gần mép kênh những ngày nước lớn, và chúng thuộc lời dặn ấy từ rất sớm, như thuộc đường về nhà của chính mình. Căn biệt thự ở phường Cẩm Châu nằm cách cầu cổ không xa, đi xe chỉ mất ít phút, vậy mà trong những ngày ấy, khoảng cách giữa hai nơi như thể dài ra theo từng đêm mất ngủ của người trong nhà. Tiếng chuông ở đình phố cổ vang lên vào những buổi chiều muộn, trầm và xa, nhắc người ta nhớ rằng khu phố này đã đứng vững qua nhiều cơn bão lớn hơn cơn bão đang tới rất nhiều.
Không ai trong khu phố mong một kết cục ồn ào, họ chỉ mong nước kênh chảy yên, cầu đứng vững và con cháu ngủ ngon qua những đêm mưa bão như mọi mùa mưa trước đây. Mỗi mùa mưa, phường đều cử người đi kiểm tra cống rãnh, bờ kè và những đoạn tường cũ nhất trong phố, công việc lặp lại đều đặn như một nhịp sinh hoạt không thể thiếu. Một tấm đá nặng gần bốn trăm ký không phải thứ có thể di chuyển bằng sức của một hai người. Và chính sự nặng nề ấy là một phần của việc trấn giữ, vì vật trấn phải nằm yên tuyệt đối mới giữ được yên cho cả đoạn kênh.
Sự im lặng trong những ngày ấy không phải là bình yên, mà là khoảng lặng của một khu phố đang nín thở chờ xem điều gì sẽ xảy ra tiếp theo ở chân cầu của mình. Người ta vẫn nói của đi thay người, nhưng ở câu chuyện này, thứ phải đưa về đúng chỗ không phải là tiền bạc, mà là một tấm đá mang trên mình trách nhiệm với cả một khu phố. Trong những ngày triều cường, nước kênh dâng lên làm ướt bậc thềm của mấy ngôi nhà thấp nhất ven bờ, và người dân chỉ lặng lẽ kê cao đồ đạc, chờ nước rút như đã chờ qua bao mùa.
Tiếng chuông ở đình phố cổ vang lên vào những buổi chiều muộn, trầm và xa, nhắc người ta nhớ rằng khu phố này đã đứng vững qua nhiều cơn bão lớn hơn cơn bão đang tới rất nhiều. Mỗi mùa mưa, phường đều cử người đi kiểm tra cống rãnh, bờ kè và những đoạn tường cũ nhất trong phố, công việc lặp lại đều đặn như một nhịp sinh hoạt không thể thiếu. Người ta vẫn nói của đi thay người, nhưng ở câu chuyện này, thứ phải đưa về đúng chỗ không phải là tiền bạc, mà là một tấm đá mang trên mình trách nhiệm với cả một khu phố.
Sự im lặng trong những ngày ấy không phải là bình yên, mà là khoảng lặng của một khu phố đang nín thở chờ xem điều gì sẽ xảy ra tiếp theo ở chân cầu của mình. Người ta vẫn nói của đi thay người, nhưng ở câu chuyện này, thứ phải đưa về đúng chỗ không phải là tiền bạc, mà là một tấm đá mang trên mình trách nhiệm với cả một khu phố. Khi nước trong kênh đổi màu và chảy xoáy khác thường, những người chài lưới lâu năm là người nhận ra đầu tiên, và họ thường lặng lẽ thu lưới sớm hơn mọi ngày.
Người già trong phố kể rằng ngày xưa, việc chôn một vật trấn xuống chân cầu là việc của cả làng, có hương án, có người chứng kiến, có sổ ghi chép để đời sau còn biết đường mà giữ. Tiếng chuông ở đình phố cổ vang lên vào những buổi chiều muộn, trầm và xa, nhắc người ta nhớ rằng khu phố này đã đứng vững qua nhiều cơn bão lớn hơn cơn bão đang tới rất nhiều. Dân phố cổ vẫn truyền nhau rằng cây cầu đá bắc qua kênh là cây cầu biết giữ nhà giữ phố, người đi qua cầu mỗi ngày đều vô thức bước nhẹ hơn khi tới giữa nhịp.
Mọi con số trong câu chuyện này đều được ghi lại cẩn thận: kích thước tấm đá, cân nặng của nó. Độ dài từng vệt nứt trên mố cầu và từng mốc giờ trong đêm, vì người trong cuộc hiểu rằng chỉ những con số đo được mới giữ được họ tỉnh táo giữa những chuyện khó tin. Mỗi mùa mưa, phường đều cử người đi kiểm tra cống rãnh, bờ kè và những đoạn tường cũ nhất trong phố, công việc lặp lại đều đặn như một nhịp sinh hoạt không thể thiếu. Căn biệt thự ở phường Cẩm Châu nằm cách cầu cổ không xa, đi xe chỉ mất ít phút, vậy mà trong những ngày ấy, khoảng cách giữa hai nơi như thể dài ra theo từng đêm mất ngủ của người trong nhà.
Một tấm đá nặng gần bốn trăm ký không phải thứ có thể di chuyển bằng sức của một hai người. Và chính sự nặng nề ấy là một phần của việc trấn giữ, vì vật trấn phải nằm yên tuyệt đối mới giữ được yên cho cả đoạn kênh. Những người chài lưới lâu năm góp sức dọn bùn sau những ngày nước lớn để câu chuyện của khu phố được kể tiếp một cách bình yên. Những người buôn bán lâu năm bàn nhau chuyện chằng chống nhà cửa trước bão đều đặn như tiếng chuông đình vào mỗi buổi chiều muộn.
Tấm bia trong câu chuyện này chỉ có một, bằng đá xanh, dài một trăm bốn mươi hai xăng ti mét. Rộng tám mươi hai xăng ti mét, dày mười hai xăng ti mét và nặng ba trăm tám mươi sáu ký, do tiền nhân lập từ thế kỷ mười bảy. Người làm nghề buôn bán ở Hội An coi trọng chữ tín hơn mọi giấy tờ, vì một cửa hàng mất chữ tín trong phố cổ thì coi như mất cả con đường làm ăn lâu dài. Sự im lặng trong những ngày ấy không phải là bình yên, mà là khoảng lặng của một khu phố đang nín thở chờ xem điều gì sẽ xảy ra tiếp theo ở chân cầu của mình.
Tấm bia trong câu chuyện này chỉ có một, bằng đá xanh, dài một trăm bốn mươi hai xăng ti mét. Rộng tám mươi hai xăng ti mét, dày mười hai xăng ti mét và nặng ba trăm tám mươi sáu ký, do tiền nhân lập từ thế kỷ mười bảy. Người già trong phố kể rằng ngày xưa, việc chôn một vật trấn xuống chân cầu là việc của cả làng, có hương án, có người chứng kiến, có sổ ghi chép để đời sau còn biết đường mà giữ. Một tấm đá nặng gần bốn trăm ký không phải thứ có thể di chuyển bằng sức của một hai người. Và chính sự nặng nề ấy là một phần của việc trấn giữ, vì vật trấn phải nằm yên tuyệt đối mới giữ được yên cho cả đoạn kênh.
Không ai trong khu phố mong một kết cục ồn ào, họ chỉ mong nước kênh chảy yên, cầu đứng vững và con cháu ngủ ngon qua những đêm mưa bão như mọi mùa mưa trước đây. Các cụ cao niên trong phố bàn nhau chuyện chằng chống nhà cửa trước bão không cần ai ra lệnh, cũng không cần ai nhắc nhở. Người làm nghề buôn bán ở Hội An coi trọng chữ tín hơn mọi giấy tờ, vì một cửa hàng mất chữ tín trong phố cổ thì coi như mất cả con đường làm ăn lâu dài.
Trẻ con trong phố được người lớn dặn không chơi gần mép kênh những ngày nước lớn, và chúng thuộc lời dặn ấy từ rất sớm, như thuộc đường về nhà của chính mình. Người già trong phố kể rằng ngày xưa, việc chôn một vật trấn xuống chân cầu là việc của cả làng, có hương án, có người chứng kiến, có sổ ghi chép để đời sau còn biết đường mà giữ. Không ai trong khu phố mong một kết cục ồn ào, họ chỉ mong nước kênh chảy yên, cầu đứng vững và con cháu ngủ ngon qua những đêm mưa bão như mọi mùa mưa trước đây.
Trời tối hẳn, nước kênh dâng lên thêm một nấc nữa trong bóng đêm. Lê Thị Ngọc Lan quay bước trở về, mang theo một quyết định chưa nói thành lời, và biết rằng từ ngày mai, mọi việc trong khu phố này sẽ không còn đi theo đường cũ được nữa.
Chương khác
- Chương 8: Hai giờ sáng, tiếng nước dưới nền nhà
- Chương 9: Cái gối nhói và lời đổ cho cống
- Chương 10: Hốc đá trống dưới mố cầu
- Chương 12: Khớp sưng không rõ bệnh Mưa dầm ở Hội An những ngày giữa tháng mười một không ồn ào mà dai dẳng,. Thấm qua mái ngói, thấm qua tường vôi, làm cả khu phố cổ lúc nào cũng phảng phất mùi ẩm của gỗ cũ và nước kênh. Đỗ Trọng Phú bắt đầu ngày mới trong cái ẩm ướt ấy, với một mối bận tâm không nói ra được cùng ai.
- Chương 13: Khoản tiền không có trong sổ
- Chương 14: Tiếng đá mài và bàn bia lệch ba xăng ti