BÙA LỖ BAN ẾM NHÀ KINH BẮC - Chương 11: Đợt Đo Hệ Thống Bắt Đầu

Sáng ngày hai mươi sáu tháng ba, Quân dậy từ lúc gà gáy, lúc tám giờ sáng, anh đã có mặt ở gian giữa. Ông Ba mang ấm nước nóng lên cho anh pha trà, bà…

Nội dung chương

Sáng ngày hai mươi sáu tháng ba, Quân dậy từ lúc gà gáy, lúc tám giờ sáng, anh đã có mặt ở gian giữa. Ông Ba mang ấm nước nóng lên cho anh pha trà, bà Nhàn dặn nhà bếp nấu thêm cơm cho buổi trưa, Quân mở cuốn sổ kiểm tra ra trang danh sách mới. Trang giấy đó ghi hơn mười hạng mục cần đo đợt này.

Anh đặt cây thước gỗ lên bàn và kiểm tra lần cuối, cây thước này là vật nghề thầy dạy anh truyền lại. Vòng thước dài bốn mươi hai phẩy chín xăng ti mét, tám cung trên thước chia đều theo vòng đó. Sinh, Bệnh, Ly và Nghĩa là bốn cung đầu, quan, Kiếp, Hại và Bản là bốn cung sau, Quân luôn đọc kết quả theo đúng vòng thước này.

Ông Ba đứng bên cạnh nhìn anh chuẩn bị đồ nghề.

Ông Ba hỏi: - Hôm nay anh định bắt đầu từ chỗ nào?

- Tôi sẽ đo lần lượt theo bản vẽ tay.

Anh bắt đầu từ các cửa sổ của gian giữa trước, rồi anh chuyển sang các cửa buồng ở hai bên. Sau cùng anh mới đo khung cửa sau nhà, thứ tự đó giúp anh không bỏ sót hạng mục nào.

Quân trải bản vẽ mặt bằng lên mặt bàn gỗ, anh dùng bút chì đánh dấu chéo vào ô đầu tiên, ô đó là cửa sổ phía đông của gian giữa. Ông Ba cầm đèn pin đi cùng anh ra phía cửa sổ, nắng sớm chiếu qua song cửa thành từng vệt dài, bụi gỗ mịn bay lơ lửng trong vệt nắng đó.

Anh áp thước vào chiều rộng lòng trong của cửa sổ, anh đọc số đo thành tiếng cho ông Ba nghe rõ. Ông Ba ghi con số đó vào cuốn sổ nhỏ của ông, Quân đo lại lần thứ hai để đối chiếu cho chắc. Hai lần đo cho cùng một kết quả không lệch nhau, anh ghi cung tương ứng vào bản vẽ ngay tại chỗ.

Cung của cửa sổ này rơi vào nhóm cung lành, Quân khẽ gật đầu. Anh ghi thêm một dấu cộng nhỏ. Ông Ba nhìn dấu cộng đó rồi mỉm cười nhẹ.

- Cửa sổ lành là tin tốt đầu ngày.

Quân đáp còn nhiều hạng mục nữa mới kết luận được, anh không muốn mừng sớm vì một kết quả đơn lẻ.

Hai người chuyển sang cửa sổ phía tây gian giữa, cửa sổ này nhỏ hơn cửa sổ phía đông một chút. Song gỗ của nó chạm hoa văn lá đề rất khéo, Quân áp thước đo cả chiều rộng và chiều cao. Chiều rộng rơi cung lành và chiều cao cũng vậy, chiều cao của nó rơi vào nhóm cung lành quen thuộc.

Quân dừng bút một lúc lâu trên trang sổ, anh đo lại chiều cao cửa sổ tới ba lần. Cả ba lần kết quả vẫn không hề thay đổi, anh ghi con số đó vào sổ bằng mực xanh. Ông Ba ghé mắt nhìn dòng mực xanh rồi mỉm cười, ông nói thêm một câu mừng về kết quả này.

Quân tự nhủ phải giữ nhịp đo đều và chậm, anh không để kết quả nào làm mình vội vàng hơn, nghề phục dựng dạy anh tin vào trình tự công việc. Đo đủ, ghi đủ rồi mới được phép kết luận sau, anh gấp bản vẽ lại và chuyển sang cửa buồng.

Cửa buồng của vợ chồng ông Lộc nằm ở gian đông, cánh cửa bằng gỗ lim dày và rất nặng tay. Bản lề của nó đã han nhẹ ở mép dưới cùng, Quân nhờ ông Ba giữ thước ở đầu bên kia. Hai người căng thước thẳng theo lòng cửa buồng, số đo hiện ra khiến Quân khẽ cau mày lại.

Chiều rộng cửa buồng này rơi đúng nhóm cung xấu, đó là nhóm cung anh đã gặp ở cửa chính. Nó cũng trùng với kết quả bậc thềm hôm trước, Quân ghi kết quả vào sổ và khoanh tròn con số, ông Ba thở dài rất khẽ sau lưng anh lúc đó. Tiếng thở dài đó lọt vào tai Quân rất rõ.

Anh hỏi ông Ba cửa buồng này có sửa lần nào chưa, ông Ba lắc đầu. Ông đáp chưa từng sửa gì cả, ông nói mọi cánh cửa đều nguyên trạng từ ngày dựng. Ông trông coi nhà này nên nhớ rõ từng lần sửa, lần sửa duy nhất là thay mấy viên ngói năm ngoái, ngoài ra không ai động vào cửa nẻo trong nhà.

Quân ghi lời xác nhận của ông Ba vào sổ, lời xác nhận đó quan trọng ngang với số đo vậy. Nó cho thấy số đo xấu không do sửa chữa sau này, anh đứng dậy phủi bụi gỗ bám trên đầu gối áo. Rồi anh chuyển sang cửa buồng của Bảo ở gian tây.

Bảo đã ra xưởng gỗ từ sáng sớm hôm nay, buồng của anh khóa cửa ngoài bằng ổ khóa nhỏ, ông Ba lấy chìa khóa dự phòng mở cửa cho Quân. Trong buồng có mùi thuốc bắc thoang thoảng rất nhẹ, giường của Bảo kê sát tường với chăn gấp gọn gàng.

Quân đo cửa buồng của Bảo theo đúng trình tự cũ, anh đo chiều rộng trước rồi mới đo chiều cao sau. Cả hai số đo đều rơi vào nhóm cung lành cả, anh ghi kết quả bằng mực xanh như thường lệ. Đây là hạng mục lành thứ ba trong buổi sáng nay, ông Ba đứng ở cửa buồng gật đầu liên tục mấy cái.

Quân nhìn hai màu mực trong sổ và suy nghĩ, cùng một toán thợ làm ra cả cửa lành lẫn cửa xấu. Điều đó càng khiến các cửa xấu thêm khó hiểu hơn, nếu thợ vụng, mọi cửa đã xấu đều như nhau rồi, đằng này cửa lành và cửa xấu nằm xen kẽ nhau. Sự xen kẽ đó không giống lỗi tay nghề chút nào.

Anh ghi thêm một dòng nhận xét ngắn dưới trang sổ, dòng chữ chỉ nêu hiện tượng, chưa nêu nguyên nhân nào. Quân tự dặn mình chưa được phép đoán xa hơn nữa, muốn đoán, anh cần đo hết toàn bộ căn nhà đã. Anh thu thước lại. Anh đi ra hành lang phía sau.

Khung cửa sau nhà nằm ở cuối hành lang tối, chỗ này ít nắng và gỗ có mùi ẩm nhẹ. Ông Ba bật đèn pin soi cho anh thấy rõ mép gỗ, Quân quỳ xuống đo phần dưới của khung cửa trước. Nấm mốc trắng bám thành vệt mỏng ở chân khung gỗ, anh ghi chú thêm tình trạng ẩm mốc vào sổ tay.

Số đo khung cửa sau rơi vào nhóm cung lành, Quân đo thêm phần trên của khung để đối chiếu kỹ, kết quả phần trên cũng lành như phần dưới vậy. Anh đứng dậy và phủi tay vào ống quần mấy cái, buổi sáng đầu tiên của đợt đo đã xong bốn chỗ.

Hai người quay lại gian giữa nghỉ tay uống nước, bà Nhàn mang ra hai chén trà nóng vừa pha xong.

Bà Nhàn hỏi: - Buổi sáng nay anh đo được những gì rồi?

- Tôi mới đo xong bốn hạng mục đầu tiên.

Trong đó có ba hạng mục lành và một hạng mục xấu, bà Nhàn nghe xong thì nhìn chồng mình ngoài sân.

Ông Lộc đang đứng ngoài sân nói chuyện điện thoại lớn tiếng, ông quay vào nhà khi cuộc gọi vừa kết thúc hẳn.

Ông Lộc hỏi: - Anh đo cả buổi sáng đã ra gì chưa?

Quân đáp anh mới đi được phần đầu danh sách thôi, anh cần đo hết mới trình bày một lần cho ông nghe. Ông Lộc gật đầu rồi đi thẳng ra phía xưởng sau.

Buổi chiều, Quân tiếp tục đo các cửa sổ còn lại, cửa sổ gian tây nhỏ và thấp hơn hẳn các cửa khác. Anh phải quỳ hẳn xuống nền mới áp thước vừa tầm, số đo của nó rơi vào nhóm cung lành nữa đây, anh ghi mực xanh vào sổ và lòng nhẹ đi chút.

Cửa sổ buồng của Hằng nằm ở gian chái phía đông, Hằng lấy chồng ở thị xã nên buồng này ít người ở. Màn cửa đã ngả màu và phủ một lớp bụi mỏng, Quân đo cửa sổ này trong ánh sáng chiều nhạt dần. Kết quả của nó lại rơi vào nhóm cung lành nữa.

Ông Ba nhìn sổ. Ông đếm số hạng mục đã đo xong, ông nói mới một ngày mà đã đo được sáu chỗ. Quân bảo ngày mai anh sẽ đo tiếp phần còn lại, phần còn lại gồm gian bếp và bậc cửa chính sau. Anh muốn dành bậc cửa chính cho buổi đo riêng, chỗ đó là cửa ngõ của cả căn nhà này.

Quân ngồi lại gian giữa. Anh tổng kết ngày đo đầu. Anh kẻ một bảng nhỏ trong sổ kiểm tra của mình, cột bên trái ghi tên từng hạng mục đã đo qua. Cột bên phải ghi cung lành hay cung xấu tương ứng, một dấu mực đỏ nằm xen năm dấu mực xanh đều đặn, bảng tổng kết đó khiến anh nhìn rất lâu không chớp.

Anh tự hỏi điều gì làm thợ giỏi đo chệch vài chỗ, hay có bàn tay nào cố ý chỉnh số đo vài chỗ. Ý nghĩ thứ hai vừa lóe lên đã làm anh giật mình, anh chưa có bằng chứng nào cho ý nghĩ đó cả. Quân gạch nhẹ dưới dòng nhận xét rồi gấp sổ lại.

Trời sập tối khi anh cất bản vẽ vào ống đựng, ông Ba thắp đèn ở gian giữa cho sáng nhà cửa. Bà Nhàn dọn cơm tối lên bàn như mọi ngày khác, Bảo về nhà muộn với gương mặt mệt sau ngày xưởng, anh hỏi Quân hôm nay đo nhà có gì lạ không.

Quân đáp mọi việc vẫn đang ở bước ghi số đo, anh chưa kết luận gì cho tới khi đo xong hết, Bảo gật đầu rồi ngồi vào mâm cơm cùng cả nhà. Ông Lộc ăn cơm. Ông không hỏi thêm câu nào nữa, bữa cơm tối trôi qua trong tiếng bát đũa rất khẽ.

Sau bữa cơm, Quân về buồng chái soạn lại đồ nghề, anh lau cây thước gỗ bằng khăn mềm khô ráo. Anh kiểm tra lại các vạch số trên mặt thước gỗ, vạch nào mờ, anh tô lại bằng bút kim đen mảnh, công việc chuẩn bị cho ngày mai xong trước chín giờ.

Anh mở sổ và viết kế hoạch cho ngày đo tiếp theo, ngày mai anh sẽ đo gian bếp và cửa sau bếp. Ngày kia anh sẽ quay lại bậc cửa chính thật kỹ, anh ghi riêng một dòng về mép bậc cửa chính. Hôm trình bày sơ bộ, anh đã thấy mép bậc hơi lạ, đường nêm ở mép bậc đó quá khéo so với tuổi gỗ.

Sông Cầu chảy cách nhà chỉ vài trăm mét phía trước, tiếng nước vỗ bờ nghe rất khẽ qua cửa sổ buồng.

Chương khác

Xem thêm